Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Aspekty prawne
Aspekty prawne

Problematykę ochrony własności intelektualnej oraz transferu technologii regulują akty prawa międzynarodowego oraz krajowego. W tej drugiej grupie są to ustawy, rozporządzenia. Szczególnym status źródeł prawa mają Wytyczne Prezesa Urzędu Patentowego.

ZASADY POSŁUGIWANIA SIĘ AKTAMI PRAWA

Osoby stosujące prawo dość często mają wątpliwość na jaki rodzaj prawa należy powołać się lub na czym oprzeć swój stosunek prawny (żądanie ochrony, roszczenie odszkodowawcze itp.). Oto kilka wskazówek, dzięki którym można ustalić prawo właściwe dla strony (stron).

  1. Zawsze w pierwszej kolejności należy ustalić przynależność do prawa. Nie ma wątpliwości, jeśli obie strony stosunku prawnego objęte są tym samym prawem krajowym. Gdy jednak siedziba jednej z nich znajduje się w innym kraju, to należy ustalić, czy to państwo implementowało do własnego prawa postanowienia umów międzynarodowych w zakresie ochrony własności intelektualnej.
  2. Jeśli dany kraj jest stroną aktów międzynarodowych, to szczegóły ochrony i dochodzenia roszczeń są w nich uregulowane, z tym, że regułą jest, iż procedowanie przebiega według prawa krajowego, chyba że prawo międzynarodowe wyraźnie je wyłącza.
  3. Jeśli prawo międzynarodowe daje mniejszą ochronę niż prawo krajowe na które się powołujemy, to zastosowanie ma prawo krajowe, chyba że strony ustaliły iż spór będzie rozstrzygany w oparciu o prawo międzynarodowe.
  4. Należy pamiętać o hierarchiczności aktów prawnych (umowa międzynarodowa, ustawa, rozporządzenie, zarządzenie).
  5. Jeśli strony wiąże umowa, to ocena praw i obowiązków oraz skutków prawnych dokonywana jest w pierwszej kolejności w oparciu o nią, a dopiero potem sięga się do ustaw.
  6. Strony danego stosunku prawnego mogą w drodze porozumienia (mediacji) zdecydować, którego kraju normy prawne będą brane pod uwagę przy rozstrzyganiu tego konkretnego sporu. Co ważne, wcale nie musi to być prawo kraju żadnej ze stron (arbitraż).

 

AKTY PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO

Ogólne zasady własności przemysłowej

Akt sztokholmski zmieniający Konwencję paryską o ochronie własności przemysłowej z dnia 20 marca 1883 r. zmienioną w Brukseli dnia 14 grudnia 1900 r., w Waszyngtonie dnia 2 czerwca 1911 r., w Hadze dnia 6 listopada 1925 r., w Londynie dnia 2 czerwca 1934 r., w Lizbonie dnia 31 października 1958 r., sporządzony w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51).

To kluczowy akt prawny dla ochrony własności intelektualnej na całym świecie. Wprowadza jednolitą definicję „własności przemysłowej”, wiążącą dla każdego państwa przyjmującego do swego porządku prawnego niniejszą Konwencję. Na podstawie tego aktu każda osoba fizyczna oraz prawna może domagać się ochrony prawnej oraz dochodzić swoich roszczeń. Ważne jest także to, że zapisy Konwencji w art. 3 wprowadzają zasadę równości, w myśl której osoby fizyczne i prawne państw będących członkami związku są zrównane z osobami fizycznymi i prawnymi państw nie będących członkami związku, a które mają miejsce stałego zamieszkania lub rzeczywiste i poważne przedsiębiorstwa przemysłowe lub handlowe na terytorium jednego z państw będących członkami związku. Konwencja dokładnie reguluje procedurę zgłoszenia wynalazku, chwilę powstania pierwszeństwa, bieg terminów i skutki prawne dokonanych zgłoszeń. Ponadto opisuje kroki i etapy postępowania w razie zaistnienia sporu.

Wymagania prawne i techniczne dla patentów

Układ o współpracy patentowej sporządzony w Waszyngtonie dnia 19 czerwca 1970 r., poprawiony dnia 2 października 1979 r. i zmieniony dnia 3 lutego 1984 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 70, poz. 303).

Ten akt prawny reguluje techniczne warunki (wymagania prawne co do dokumentacji) ochrony wynalazków i współpracy patentowej. To w nim są zdefiniowane takie pojęcia jak: zgłoszenie, patent, patent krajowy, patent międzynarodowy, data pierwszeństwa oraz inne. Przede wszystkim szczegółowo opisane są wymaganie prawne i techniczne, jakie trzeba dopełnić, by wynalazek mógł uzyskać ochronę prawną w skali krajowej lub międzynarodowej.

Rejestracja i ochrona znaków towarowych

Porozumienie madryckie o międzynarodowej rejestracji znaków z dnia 14 kwietnia 1891 r. zrewidowane w Brukseli dnia 14 grudnia 1900 r., w Waszyngtonie dnia 2 czerwca 1911 r., w Hadze dnia 6 listopada 1925 r., w Londynie dnia 2 czerwca 1934 r., w Nicei dnia 15 czerwca 1957 r. i w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. oraz zmienione dnia 2 października 1979 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 116, poz. 514).

Międzynarodowy akt prawny szczegółowo regulujący problematykę rejestracji znaku towarowego. Z tego aktu można się dowiedzieć, co winno wyróżniać nasz znak i czy drobna zmiana graficzna przesądza o tym, że jest to już inny znak.

Protokół do Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków sporządzony w Madrycie dnia 27 czerwca 1989 r.  (Dz. U. z 2003 r. Nr 13, poz. 129).

Jest to akt uzupełniający i aktualizujący problematykę międzynarodowej ochrony znaków towarowych. Szczególnie godne uwagi są przepisy dotyczące zmiany rejestracji, możliwości rozszerzenia terytorialnego, przedłużenia rejestracji i terminów ważności.

Traktat singapurski o prawie znaków towarowych i regulamin do Traktatu singapurskiego o prawie znaków towarowych, przyjęte w Singapurze dnia 27 marca 2006 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 100, poz. 838).

Ten akt ma zastosowanie do znaków składających się z oznaczeń, które mogą być zarejestrowane na gruncie porządku prawnego jednej ze stron Traktatu. Innymi słowy ma on zastosowanie do znaków dotyczących towarów (znaki towarowe) lub usług (znaki usługowe) lub zarówno towarów jak i usług. Nie stosuje się tego Traktatu do znaków wspólnych, kontrolnych i gwarancyjnych.

Rejestracja wzorów przemysłowych

Akt genewski Porozumienia haskiego w sprawie międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych, przyjęty w Genewie dnia 2 lipca 1999 r.(Dz. U. z 2009 r. Nr 198, poz. 1522).

Ten akt prawny nie tylko mówi, kto może dokonać zgłoszenia, ale przede wszystkim jak inne państwo ma się zachować w sytuacji zgłoszenia dokonanego w innym kraju, albo przez osobę mającą miejsce zamieszkania poza siedzibą organu rejestrowego (przyjmującego zgłoszenie).

Klasyfikacje, świadectwa, wzory użytkowe

Porozumienie strasburskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji patentowej, sporządzone w Strasburgu dnia 24 marca 1971 r. i zmienione następnie dnia 28 września 1979 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 63, poz. 579).

Jest to akt prawny skierowany przede wszystkim do administracji kraju, który przyjął wcześniejsze umowy międzynarodowe. Opisuje on jak powinien wyglądać od strony administracyjno-biurowej system klasyfikacji patentów, świadectw autorskich, wzorów użytkowych i świadectw użyteczności, tak by jego zapisy były zrozumiałe i jasne dla osób z innych krajów świata.

Porozumienie nicejskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków, podpisane w Nicei dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowane w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. i w Genewie dnia 13 maja 1977 r. oraz zmienione dnia 28 września 1979 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 63, poz. 583).

Akt ten reguluje kwestie jednolitej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków, a zwłaszcza to, w jakich językach winna być dokonana i jakie są tego skutki prawne.

Porozumienie wiedeńskie ustanawiające międzynarodową klasyfikację elementów graficznych znaków, sporządzone w Wiedniu dnia 12 czerwca 1973 r. i zmienione dnia 1 października 1985 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 172, poz. 1669).

Akt prawny, który opisuje, w jaki sposób należy przeprowadzić klasyfikację dla elementów graficznych znaków, tak by miało to skutek wspólny (jednolity).

Zasady przyznawania patentu europejskiego

Konwencja o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r., zmieniona aktem zmieniającym artykuł 63 Konwencji z dnia 17 grudnia 1991 r. oraz decyzjami Rady Administracyjnej Europejskiej Organizacji Patentowej z dnia 21 grudnia 1978 r., 13 grudnia 1994 r., 20 października 1995 r., 5 grudnia 1996 r. oraz 10 grudnia 1998 r., wraz z Protokołami stanowiącymi jej integralną częścią (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737),

Akt z dnia 29 listopada 2000 r. rewidujący Konwencję o udzielaniu patentów europejskich, sporządzoną w Monachium dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 236, poz. 1736).

To dwa najważniejsze akty prawa europejskiego w zakresie przyznawania patentu. Dokładnie opisana została cała procedura patentowa, wraz ze wskazaniem wymaganych dokumentów (prawnych, technicznych), terminów, licencji, badań, opłat, pierwszeństwa, wnoszenia sprzeciwu oraz odwołań.

PRAWO POLSKIE

Ustawy

Własność przemysłowa

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.).

To najważniejszy akt prawny w polskim prawodawstwie, który reguluje stosunki w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Ponadto normuje zasady, na jakich przedsiębiorcy mogą przyjmować projekty racjonalizatorskie i wynagradzać ich twórców. Co ważne, jeśli inna ustawa daje silniejsze prawo, to przedsiębiorca może także z niego skorzystać. Inaczej pisząc, ta ustawa jest pierwszym i podstawowym aktem prawnym, w oparciu o który przedsiębiorcy oraz małe i średnie firmy będą budować przyszłe stosunki prawne oraz rozstrzygać istniejące spory.

Prawo autorskie i prawo pokrewne

Ustawa z dn. 4 lutego 1994 r., o prawach autorskich i prawach pokrewnych - Dz.U. 1994, nr 24, poz. 83. (Tekst jednolity).

Jest aktem uzupełniającym (pomocniczym) w stosunku do ustawy Prawo własności przemysłowej. Przede wszystkim dokładnie definiuje twórcę, współtwórcę oraz określa ich prawa i obowiązki, w tym takie jak: zasady na jakich odbyć się może przeniesienie praw autorskich; własności praw autorskich w przypadku prac zleconych; dozwolone posługiwanie się czyimś utworem w tym włącznie z opracowaniem cudzego utworu.

Należy pamiętać, że Prawo własności przemysłowej dotyczy przede wszystkim kwestii przedmiotowej wynalazku, a Prawo autorskie podmiotowej, czyli praw i obowiązków osoby (osób) do tego wynalazku.

Prawo chroniące przed nieuczciwą konkurencją

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Tekst jednolity).

Reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, w szczególności produkcji przemysłowej i rolnej, budownictwie, handlu i usługach - w interesie publicznym, przedsiębiorców oraz klientów, a zwłaszcza konsumentów. Głównym adresatem i jej wykonawcą jest administracja publiczna, która korzysta w tym celu z utworzonego centralnego urzędu - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Przedsiębiorcy oraz firmy winny zapoznać się z przepisami dotyczącymi produktu niebezpiecznego, czyli dotyczącymi terminu i sposobu zgłoszenia oraz rejestracji. Inne przepisy ochronne znajdują się albo w powyższych ustawach, albo w Kodeksie karnym.

Ustawy wprowadzające prawo międzynarodowe do polskiego prawa

Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 65, poz. 598).

Ustawa ta opisuje skutki europejskiego zgłoszenia patentowego. Ponadto reguluje skutki patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz ponoszone w związku z tym opłaty.

Rozporządzenia

Są to akty wykonawcze do ustawy Prawo własności przemysłowej. Przedstawione są w poniższy sposób bowiem nie ma tekstów ujednoliconych. Pełne poznanie treści wymaga przeczytania i samodzielnego uwzględnienia wszystkich zmian.

Opłaty związane z ochroną wynalazków, wzorów, znaków, oznaczeń i topografii

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. Nr 90, poz. 1000);

zmienione

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 2 marca 2004 r.  zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. Nr 35, poz. 309);

zmienione

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia  26 lutego 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz. U. Nr 41, poz. 241). 

Dokonywanie i rozpatrywanie zgłoszeń wynalazków i wzorów

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 1119);

zmienione

rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 109, poz. 910).

Dokonywanie i rozpatrywanie zgłoszeń topografii układów scalonych

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 października 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń topografii układów scalonych (Dz. U. Nr 128, poz. 1413).

Dokonywanie i rozpatrywanie zgłoszeń wzorów przemysłowych

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz. U. Nr 40, poz. 358);  

zmienione

rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz. U. Nr 106, poz. 893).

Dokonywanie i rozpatrywanie zgłoszeń oznaczeń geograficznych

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń oznaczeń geograficznych (Dz. U. Nr 63, poz. 570).

Dokonywanie i rozpatrywanie zgłoszeń oznaczeń znaków towarowych

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 lipca 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych (Dz. U. Nr 115, poz. 998);

zmienione

rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych (Dz. U. Nr 109, poz. 911).

Wynalazki i wzory dotyczące obronności  lub bezpieczeństwa państwa

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa (Dz. U. Nr 123, poz. 1056).

Dodatkowe prawo ochronne - produkty lecznicze i ochrony roślin

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin (Dz. U. Nr 141, poz. 1361).

Dokonywanie zgłoszeń oraz korespondencja elektroniczna

 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 maja 2008 r. w sprawie dokonywania zgłoszeń wynalazków, produktów leczniczych i produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz prowadzenia korespondencji w postaci elektronicznej (Dz. U. Nr 89, poz. 540).

Rejestry Urząd Patentowego

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 91, poz. 564).

Wytyczne Prezesa Urzędu Patentowego

Wytyczne mają szczególny status w kategorii źródeł prawa. Traktowane są jako interpretacje, wskazówki, instrukcje. W praktyce służą wyjaśnieniu najbardziej kontrowersyjnych zapisów ustaw. Często też ustalają priorytety, etapy postępowania oraz wymagania wobec organów administracji publicznej stosujących przepisy prawa, których wytyczne dotyczą. Taki właśnie charakter mają „Wytyczne  Prezesa  Urzędu  Patentowego  RP,  w zakresie interpretacji wybranych przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.) oraz przepisów wykonawczych”. Przykładowo z Wytycznych można dowiedzieć się, jak ma zachować się Urząd Patentowy w sytuacji patentu dodatkowego, jaką powinien przyjąć postawę w sytuacji zgłoszenia wynalazku, albo jakie będą skutki w sytuacji zgłoszenia wzoru przemysłowego będącego odrębną postacią wytworu mającą wspólne cechy istotne (odmiana wzoru przemysłowego).

Opracował Jacek Strzelecki

fot. Smartlink


powrót | do góry | strona główna | mapa serwisu | kalendarium | regulamin serwisu | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości