Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Polityka klastrowa w Polsce
Polityka klastrowa w Polsce

Potrzeba stworzenia systemu wsparcia klastrów w Polsce wynika z zapisów średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju do 2020 roku, która zakłada zwiększenie wykorzystania innowacyjnych rozwiązań poprzez klastry. Zgodnie ze Strategią klastry mają służyć: zwiększeniu konkurencyjności polskich przedsiębiorstw i prowadzić do: ,,łączenia firm, instytucji naukowych i posiadanych przez nie zasobów, umożliwiając tym samym szybsze wprowadzanie wiedzy na rynek”[1]. Strategia Rozwoju Kraju do 2020 roku oprócz celów makroekonomicznych wyznacza także cele w wymiarze mikroekonomicznym definiując je w następujący sposób: ,,nowoczesnym instrumentem wzmacniającym specjalizacje regionalne bądź lokalne będzie wspieranie rozwoju klastrów (tj. przekształcanie skupisk firm w dynamiczne klastry z wysokim poziomem konkurencji i współpracy, interakcji i efektów zewnętrznych)”[2].

W dokumencie Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki „Dynamiczna Polska 2020” jest mowa o klastrach, jako instrumencie wdrażania w Polsce inteligentnych specjalizacji. Zgodnie z tym dokumentem „w kontekście wymiaru terytorialnego polityki rozwoju istotną rolę odgrywają klastry. Stanowią one skuteczny mechanizm koncentrowania zasobów i środków oraz są jednym z najlepiej zdiagnozowanych sposobów stymulowania innowacyjności i współpracy horyzontalnej w gospodarce”[3].

Ponadto dokument zakłada „Wspieranie współpracy w ramach klastrów poprzez:

- Promowanie oddolnego podejścia do rozwoju klastrów (ang. bottom-up approach), co oznacza, że głównymi podmiotami zaangażowanym w proces budowania inicjatyw klastrowych powinny być przedsiębiorstwa, w największym stopniu zintegrowane z lokalnym rynkiem. Aktywność władz publicznych w procesie tworzenia klastrów powinna się koncentrować przede wszystkim na tworzeniu odpowiedniej infrastruktury instytucjonalnej w otoczeniu klastra oraz oferowaniu różnych programów pomocowych mających na celu wspieranie powstawania klastrów.

- Odchodzenie od wspierania w przyszłości podtrzymywania istnienia inicjatyw klastrowych, które bez wsparcia ze strony państwa nie będą w stanie się rozwijać, na rzecz interwencji punktowej, wspierającej wyższe formy funkcjonowania powiązań klastrowych, jak internacjonalizacja produktu/usługi, czy wspólne projekty badawcze na poziomie UE.

- Wprowadzenie nowych instrumentów wsparcia dla powstawania powiązań klastrowych w ramach funkcjonujących SSE. Konieczne jest przeprowadzenie screeningu specjalizacji branżowej oraz nawiązanie dialogu w tym zakresie z przedstawicielami spółek zarządzających SSE oraz wypracowanie form wsparcia, które są w stanie wygenerować pożądany efekt.

- W celu skuteczniejszego przełożenia wyników badań na innowacyjny i efektywny przemysł istotne jest wzmocnienie współpracy pomiędzy klastrami i parkami naukowo-technologicznymi.

- Wsparcie klastrów oraz pól współpracy poprzez tworzenie preferencji w dostępie do środków finansowych oraz tworzenie centrów technologii, inkubatorów na potrzeby klastra oraz kształtowanie infrastruktury technicznej na rzecz klastra. Wskazane wydaje się również włączenie władz samorządu regionalnego (w przypadku klastrów ponadregionalnych współpraca kilku województw) w działania na rzecz dostosowania systemu edukacji do potrzeb klastra w ramach swoich kompetencji”[4]

Odniesienie do klastrów znajdujemy również w programie wykonawczym do SIEG, tj. w Programie Rozwoju Przedsiębiorstw do 2020 roku w kontekście współpracy przedsiębiorstw z sektorem naukowo-badawczym i tworzenia nowych produktów i usług lepiej dostosowanych do potrzeb konsumentów. Osiągnięcie postawionych celów PRP będzie możliwe przede wszystkim poprzez koncentrację wydatkowania środków publicznych na klastrach o największym potencjale rozwojowym dla gospodarki (kluczowych klastrach krajowych i kluczowych klastrach regionalnych). Według dokumentu istotnym czynnikiem warunkującym podejmowanie działalności badawczej i innowacyjnej przez przedsiębiorstwa mogą być usługi oferowane przez profesjonalnie działające organizacje zarządzające klastrami (koordynatorów).

Podobne podejście do znaczenia klastrów zaprezentowała Grupa robocza ds. polityki klastrowej, która wypracowała dokument pn. Kierunki i założenia polityki klastrowej do 2020 roku. Rekomendacje wskazują, iż głównym celem polityki klastrowej powinno być wzmocnienie innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki w oparciu o intensyfikację współpracy, szczególnie w zakresie działań B+R, interakcji i przepływów wiedzy w ramach klastrów oraz wspierania rozwoju strategicznych specjalizacji gospodarczych.

W Raporcie podkreślono potrzebę wyłonienia kluczowych klastrów krajowych i regionalnych, czyli klastrów o największym potencjale i znaczeniu dla polskiej gospodarki, konkurencyjnych w skali międzynarodowej, posiadających strategię rozwoju oraz plan działań nie tylko krótko, ale i długo terminowych. Właśnie do takich klastrów powinno być skierowane wsparcie publiczne. Rekomendowano również, aby wspierane były także klastry, które dopiero za jakiś czas osiągną status kluczowych, ale już teraz mają duży wkład w rozwój gospodarczy regionu.

Raport w wersji polskiej:

Kierunki i założenia polityki klastrowej w Polsce do 2020 roku. Rekomendacje Grupy roboczej ds. polityki klastrowej

Raport w wersji angielskiej:

Directions and assumptions of Polish cluster policy until 2020. Recommendations of the Working Group for Cluster Policy

Klastry zostały również włączone do przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 16 lutego 2016 r. tzw. Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju (tzw. Plan Morawieckiego).
W ramach pierwszego filara Programu - reindustrializacja (wspieranie istniejących i rozwijanie nowych przewag konkurencyjnych i specjalizacji polskiej gospodarki) przewiduje się wykorzystanie w większym stopniu ,,regionalno-branżowych specjalizacji, zachęcając przedsiębiorców do ściślejszej współpracy, tworząc w ten sposób tzw. klastry. Daje to firmom lepsze możliwości rozwoju i konkurowania na większych rynkach niż tylko lokalne (…)”.

W najbliższych miesiącach założenia Planu będą systematycznie uszczegóławiane i przenoszone na poziom operacyjny. Zgodnie z przyjętymi założeniami klastry staną się jednym z ważniejszych instrumentów wpierających rozwój polskiej gospodarki.


[1] Strategia Rozwoju Kraju do 2020 roku, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2012 r., str. 98.

[2] op. cit., str. 164.

[3] Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki „Dynamiczna Polska 2020”, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa 2013 r., str. 60.

[4] op. cit., str. 62.


powrót | do góry | strona główna | mapa serwisu | kalendarium | regulamin serwisu | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości