Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Polityka klastrowa w UE
Polityka klastrowa w UE

Komisja Europejska (Directorate-General Internal Market, Industry, Entrepreneurship and SMEs – DG GROWTH) realizuje politykę klastrową, która ma na celu lepsze wykorzystanie klastrów do wspierania MSP.

I. Klastry w polityce wspierania przedsiębiorczości i MSP

II. Klastry w polityce spójności

III. Klastry w polityce wspierania badań i rozwoju

W polityce klastrowej UE można wskazać pewne trendy. Jednym z nich jest podnoszenie jakości istniejących klastrów i zwiększanie liczby klastrów światowych (world-class clusters). KE szacuje, że w Europie jest ok. 150 klastrów, które można uznać za klastry tego typu ze względu na wielkość zatrudnienia, liczbę podmiotów oraz obszar specjalizacji. Jednym z najważniejszych kierunków działania KE jest podnoszenie jakości zarządzania klastrem (cluster management excellence) i usprawnianie procesów zarządczych w organizacjach klastrowych oraz rozwijanie kompetencji managerów zarządzających klastrami. Nie mniej ważnym kierunkiem jest internacjonalizacja małych i średnich przedsiębiorstw poprzez klastry. KE jest zainteresowana nawiązywaniem przez klastry i firmy klastrowe współpracy w Europie i poza nią, co pozwala im włączać się w europejskie i międzynarodowe łańcuchy wartości. Ponadto KE kładzie nacisk na współpracę międzysektorową klastrów i powstawianie nowych przemysłów (emerging industries) oraz na włączenie klastrów w procesy określania i wdrażania inteligentnych specjalizacji. KE stawia sobie również za cel lepszą integrację polityki klastrowej pomiędzy różnymi poziomami (europejski, krajowy i regionalny) oraz pomiędzy różnymi obszarami polityki ekonomicznej.

I. Klastry w polityce wspierania przedsiębiorczości i MSP

Działania KE (Directorate-General Internal Market, Industry, Entrepreneurship and SMEs – DG GROWTH) na rzecz klastrów koncentrują się wokół czterech filarów i obejmują opisane niżej inicjatywy:

1) Obserwatorium klastrów (European Cluster Observatory)

Przedsięwzięcie stanowi kontynuację projektu finansowanego z CIP w ramach Europe INNOVA i ma na celu zapewnienie informacji statystycznych, narzędzia do mapowania klastrów oraz analiz na temat europejskich klastrów i polityki klastrowej w Europie. Grupa docelowa użytkowników obejmuje instytucje zajmujące się polityką klastrową na poziomie narodowym i regionalnym, managerów klastrów oraz organizacje reprezentujące MSP.

2) Doskonałość klastrów (Cluster excellence)

Przedsięwzięcie stanowi kontynuację ECEI (European Cluster Excellence Initiative) i obejmuje następujące inicjatywy:

a) szkolenia:

- dla trenerów (train-the-trainers)

- dla managerów klastrów

Szkolenia są realizowane przez European Foundation for Cluster Excellence, która jest odpowiedzialna za uaktualnianie materiałów i organizację szkoleń.

http://www.clusterexcellence.org/

b) przyznawanie klastrom odznak za jakość zarządzania (bronze, silver, gold labels)

Ewaluacja jest oparta o wykorzystanie metodologii benchmarkingu względem najlepszych klastrów w danej klasie oraz względem klastrów europejskich i pozaeuropejskich. Działanie jest realizowane przez European Secretariat for Cluster Analysis (ESCA), który stale doskonali i uaktualnia narzędzie do benchmarkingu.

http://www.cluster-analysis.org/

3) Internacjonalizacja (Cluster internationalisation)

KE realizuje szereg przedsięwzięć, takich jak:

- porozumienia z zagranicznymi partnerami i misje gospodarcze dla klastrów

http://www.clustercollaboration.eu/event-calendar/matchmaking

Porozumienia (Memoranda of Understanding) są podpisywane pomiędzy European Cluster Collaboration Platforma partnerami zagranicznymi spoza Europy.

Od 2012 r. KE organizuje dla przedstawicieli organizacji klastrowych (koordynatorów) oraz dla MSP działających w klastrach misje gospodarcze do krajów, z którymi podpisano MoU.  Dla europejskich MSP takie wyjazdy stanowią szansę na nawiązanie partnerstw technologicznych i biznesowych oraz wejście na rynek zagraniczny, co ma przyczynić się do zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności tych podmiotów w skali globalnej. Do ubiegania się o udział w wyjazdach uprawnione są zarejestrowane na European Cluster Collaboration Platform organizacje klastrowe z krajów biorących udział w Programie Ramowym na rzecz Konkurencyjności i Innowacji (Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP), które spełniają definicję podaną w dziale 5.8 “Community Framework for State Aid for Research and Development and Innovation”. Uczestnicy wyjazdów są wybierani na podstawie zgłoszeń przesłanych w odpowiedzi na opublikowane zapytanie (Call for Expression of Interests). W każdym wyjeździe uczestniczy ok. 7-9 klastrów z UE. Z każdego klastra w wyjeździe mogą wziąć udział dwie osoby: przedstawiciel organizacji klastrowej oraz osoba reprezentująca MSP działające w tym klastrze, wybrane przez koordynatora. KE pokrywa część kosztów udziału w wyjeździe.

- Europejskie Strategiczne Partnerstwa Klastrów (European Strategic Cluster Partnerships)

http://www.clustercollaboration.eu/eu-cluster-partnerships

Inicjatywa powołania Europejskich Strategicznych Partnerstw Klastrów (European Strategic Cluster Partnerships - ESCP) otworzyła dla przedsiębiorców, w szczególności MSP, nowe możliwości biznesowe i szanse rynkowe. Celem takiego partnerstwa jest współpraca klastrów i sieci przekraczająca granice geograficzne i sektorowe, która ma doprowadzić do powstania nowych łańcuchów wartości, obejmujących firmy z różnych sektorów, jak również zapewnić lepsze wsparcie MSP w warunkach konkurencji globalnej. Ponadto oczekuje się, że partnerstwa będą pracowały nad rozwiązaniami odpowiadającymi na najważniejsze wyzwania społeczne. Ponieważ są to zagadnienia przekraczające możliwości pojedynczego klastra czy sieci, tego rodzaju ponadnarodowe i ponadsektorowe przedsięwzięcia mogą okazać się skutecznym rozwiązaniem.

- Europejska Platforma Współpracy Klastrów (European Cluster Collaboration Platform)

http://www.clustercollaboration.eu

KE kontynuuje prowadzenie ECCP, która jest narzędziem przeznaczonym dla organizacji zarządzających klastrami i członków klastrów. Działania KE obejmują odnowienie strony i narzędzi networkingowych, aby zapewnić użytkownikom jak największą wartość. Korzystanie z ECCP jest bezpłatne, a zalogowani użytkownicy mogą korzystać z szeregu funkcji, takich jak:

a)    wyszukiwanie na mapie organizacji klastrowych i ich profili,

b)   wyszukiwanie na mapie firm i innych podmiotów należących do klastrów oraz profili tych podmiotów,

c)    angażowanie się w wirtualny dialog z innymi użytkownikami (forum dyskusyjne),

d)   śledzenie ogłoszonych przetargów i konkursów oraz ofert i zapytań,

e)    śledzenie wiadomości, informacji o imprezach, newsletterów, publikacji i dokumentów, informacji o dobrych praktykach, projektach europejskich i międzynarodowych, szkoleniach, etc.),

f)     dostęp do linków powiązanych z tematyką klastrów,

g)    tworzenie geograficznych, sektorowych i tematycznych grup użytkowników,

h)    poszukiwanie partnerów i nawiązywanie współpracy,

i)      poszukiwanie pomysłów na nowe projekty oraz źródeł finansowania,

j)      umieszczanie własnych informacji i dokumentów (np. nowości, powiadomienia o planowanych imprezach, raporty, publikacje, etc.).

4) Nowe przemysły (Emerging Industries)

KE promuje współpracę pomiędzy klastrami i firmami reprezentującymi różne przemysły.

Realizacja działań w tym zakresie odbywa się poprzez:

- analizy poświęcone nowopowstającym branżom i narzędzia do mapowania klastrów w nowych sektorach;

- wsparcie tworzenia innowacji międzysektorowych i innowacji związanych z nowymi łańcuchami wartości przy wykorzystaniu klastrów;

- wsparcie testowania narzędzi i instrumentów polityki klastrowej w odniesieniu do nowopowstających branż;

- wsparcie wzajemnego uczenia się (policy learning);

- dostarczanie informacji n/t europejskich inicjatyw, które wspierają powstawanie nowych przemysłów.

Celem KE jest transformacja branż przemysłowych przy wykorzystaniu kreatywności, efektywności użytkowania zasobów oraz technologii i usług powstających na styku różnych rodzajów działalności.

Jako źródło finansowania wymienionych działań KE wykorzystuje Program COSME, w ramach którego wdraża dwa programy dla klastrów: Cluster Excellence Programme oraz Cluster Internationalisation Programme for SMEs.

W pierwszym z instrumentów KE kontynuuje finansowanie benchmarkingu i szkoleń dla organizacji klastrowych i managerów klastrów – zaproszenia do składania wniosków ogłaszane są raz do roku. Alokacja na Cluster Excellence Programme wynosi 8,25 mln € w latach 2014-2020.

Z kolei Cluster Internationalisation Programme for SMEs, dla którego alokacja wynosi 19 mln € w latach 2014-2020, wspiera m.in. działanie Cluster Go International, które ma na celu tworzenie i rozwijanie Europejskich Strategicznych Partnerstw Klastrów.

Z COSME finansowany jest także rozwój European Cluster Collaboration Platform.

 KE utworzyła dedykowaną stronę internetową, która zapewnia narzędzia i informacje na temat kluczowych europejskich inicjatyw, działań i imprez, dotyczących klastrów oraz klastrowych MSP. Portal zapewnia w jednym miejscu dostęp do wszystkich istotnych zasobów i aktualnych informacji:

http://ec.europa.eu/growth/smes/cluster/observatory/

II. Klastry w polityce spójności

KE (Directorate-General for Regional and Urban Policy – DG REGIO) realizuje politykę spójności, której głównym priorytetem na lata 2014-2020 są badania i innowacje, a klastry znajdują się w celach tematycznych 1 i 3:

TO1: Wzmocnienie badań, rozwoju technologicznego i innowacji.

TO3: Wzmocnienie konkurencyjności MSP

Klastry zostały uznane za jeden z priorytetów inwestycyjnych w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i są często wymieniane w dokumentach przygotowanych przez KE dla poszczególnych krajów UE w związku z nową perspektywą finansową na lata 2014-2020 w ramach polityki spójności (Commission’s Position Papers).

KE uważa klastry za skuteczny instrument realizacji strategii badań i innowacji na rzecz inteligentnych specjalizacji (RIS3). Klastry wykorzystuje się w fazie tworzenia RIS3 do identyfikacji silnych stron (entrepreneurial discovery) oraz mapowania zasobów i kompetencji regionów. Klastry uwzględnienia się również przy wyborze strategicznych priorytetów. Z kolei w fazie implementacji RIS3 klastry stanowią skuteczne platformy współpracy różnych aktorów procesu tworzenia innowacji, które pozwalają szybciej zrealizować cele RIS3.

III.   Klastry w polityce wspierania badań i rozwoju

Klastry zostały uwzględnione w programie ramowym badań i rozwoju HORIZON 2020 w ramach Industrial Leadership. KE (Directorate-General Research and Innovation – DG RTD) wspiera projekty demonstracyjne z udziałem klastrów na rzecz nowych przemysłowych łańcuchów wartości (Cluster facilitated projects for new industrial value chains).

Całkowity budżet na te działania na lata 2015-2020 wynosi 140 mln €, przy czym przewiduje się wsparcie 5-10 projektów rocznie. Poziom dofinansowania wynosi 70% (100% dla organizacji non-profit). Warunkiem jest, aby w projekcie co najmniej 75% budżetu było przeznaczone na wsparcie innowacji w MSP.

W ramach tych działań KE wspiera projekty ukierunkowane na współpracę przekraczającą granice sektorów i regionów, przyczyniające się do zwiększenia potencjału do tworzenia innowacji, w których organizacje klastrowe, jak również polityki regionalne, są wykorzystywane do wspierania innowacji w MSP i stymulowania zmian strukturalnych. Finansowanie mogą otrzymać projekty demonstracyjne zbliżone do warunków rynkowych, mające na celu testowanie nowych łańcuchów wartości i stymulowanie wschodzących branż (emerging industries).


powrót | do góry | strona główna | mapa serwisu | kalendarium | regulamin serwisu | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości