Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2012/10/30 16:40:55
Współpraca na rzecz innowacji!

O głównych wyzwaniach i barierach rozwoju innowacyjności polskiej gospodarki,  sieciowaniu współpracy na rzecz efektywnego realizowania założeń regionalnych strategii innowacji, roli ośrodków innowacji we wspieraniu procesu komercjalizacji wiedzy oraz zmianach w finansowaniu innowacyjnych przedsięwzięć, jakie niesie ze sobą nowa perspektywa finansowa UE – w rozmowie z Justyną Siwińską – opowiada Marek Dondelewski, Dyrektor Rady i Ekspert ds. innowacji Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych w Warszawie, Przewodniczący Rady Nadzorczej Bałtyckiego S.A. w Gdańsku

 

Jakie są Pana zdaniem główne wyzwania i bariery, towarzyszące rozwojowi innowacyjności w Polsce?

Marek Dondelewski: Największym wyzwaniem, stojącym obecnie przed polskimi podmiotami  zaangażowanymi w proces generowania innowacji, jest brak systemowych rozwiązań - brakuje ułożenia struktur współpracy pomiędzy różnymi podmiotami systemu innowacji. Mówi się dużo o tym, że należałoby wzmacniać sieciowanie współpracy, tworzyć konsorcja projektowe, inicjować współpracę pomiędzy samorządem i instytucjami finansowymi, uczelniami, ośrodkami innowacji czy sferą B+R, ale w mojej ocenie nadal brakuje – zarówno na poziomie regionalnym, jak i krajowym – takich systemowych rozwiązań, które zapewniałyby wsparcie rozwoju całego cyklu innowacji – od pomysłu do komercjalizacji. Ułożenie na ścieżce rozwoju innowacji współpracy pomiędzy poszczególnymi instytucjami w skali regionalnej i międzyregionalnej jest niezwykle istotnym aspektem, szczególnie w kontekście podpisanych przez polski rząd porozumień i zobowiązań. Komisja Europejska przygotowuje strategię Europa 2020, która zupełnie zmieni finansowanie rozwoju innowacyjności. W obszarze innowacji, badań i rozwoju finansowane będą projekty horyzontalne i partnerskie. Na poziomie regionów i krajów nacisk położony będzie na wybór specjalizacji technologicznych, rozwiązań, które będą technologiami wiodącymi bądź uzupełniającymi w skali regionu. Podejście horyzontalne będzie generowało rozwój projektów partnerskich w regionie i aby dobrze wdrażać regionalne strategie innowacyjności i finansować takie projekty w ramach regionalnych programów operacyjnych, trzeba tych partnerów znać. Wyzwaniem są także kwestie wynikające z pakietu klimatyczno-energetycznego, czyli konieczność przebudowy całego systemu gospodarczego opartego na tradycyjnej energetyce źródłowej na rzecz energetyki rozproszonej, innowacji, odnawialnych źródeł energii i włączenia do procesów efektywności energetycznej regionalnych firm i instytucji. Zmiana ta będzie z pewnością generowała wiele innowacji w tym sektorze gospodarki.

Jaka jest rola samorządów w sieciowaniu współpracy podmiotów systemu innowacji na rzecz efektywnego wdrażania regionalnych strategii innowacji?

Marek Dondelewski:Na pewno duża rola samorządów wynika z regulacji prawnych. Polityka innowacji i rozwoju leży w gestii samorządów regionalnych i tym samym mogą one inicjować pewne powiązania i współpracę pomiędzy różnymi podmiotami w regionie. Samorząd Województwa może inspirować tworzenie sieci innowacji, czyli realizację takich projektów, w których partnerami przedsiębiorców będą np. instytuty badawcze, zajmujące się doskonaleniem technologii czy produktu w fazie badawczej. Samorząd odgrywa także bardzo istotną rolę w procesie finansowania innowacji poprzez możliwość tworzenia nowych instrumentów i rozwiązań finansowych Oznacza to, że środki finansowe mogą być przeznaczane nie tylko na fazę badawczą czy inwestycje w infrastrukturę badawczo-rozwojową, ale także na projekty inicjujące współpracę różnych podmiotów, tworzenie konsorcjów itp. Samorząd może również tworzyć rozwiązania finansowe w postaci np. instrumentów celowych. W kilku regionach prowadzone są już prace nad utworzeniem funduszy celowych, które wspierają rozwój innowacji, jak np. powstający fundusz badań i wdrożeń w województwie kujawsko-pomorskim czy fundusz komercjalizacji rozwiązań innowacyjnych w województwie pomorskim. Ponadto rolą samorządu jest inicjowanie gospodarczych powiązań kooperacyjnych, np. poprzez wspieranie tworzenia czy funkcjonowania klastrów. Etap polityki klastrowej, który mieliśmy do tej pory, finansujący w ramach RPO powstawanie klastrów, należy moim zdaniem rozwijać w kierunku po pierwsze umacniania kompetencji animatorów klastrowych, a po drugie w kierunku budowy klastrów technologicznych wokół innowacyjnych produktów i procesów. Samorząd może także wdrażać nowe narzędzia w postaci np. regionalnych platform technologicznych czy portali internetowych umożliwiających nawiązywanie współpracy pomiędzy podmiotami systemu innowacji. Oczywiście takie powiązania kooperacyjne powstają także oddolnie -  np. w województwie wielkopolskim taką oddolną inicjatywą klastrową jest Wielkopolskie Centrum Klasteringu.

Czy według Pana takie oddolne inicjatywy w zakresie tworzenia gospodarczych powiązań kooperacyjnych nie są efektywniejsze niż te odgórne, inicjowane ze względu na możliwość otrzymania publicznych czy unijnych środków finansowych na działalność takich stowarzyszeń? Zdarza się, że konsorcja czy platformy współpracy przestają realnie funkcjonować po zakończeniu projektów, w ramach których powstały.

Marek Dondelewski:Tak, takie zagrożenia się pojawiają. Moim zdaniem tego typu powiązania powinny być budowane wokół innowacyjnych technologii czy produktów, a zatem powinny wynikać z potrzeb współpracujących ze sobą partnerów. Mamy takie przykłady w działalności projektu Baltic Supply czy Pomorskiej Grupy Kompetencji Klastrowej - w ramach klastra tworzy się naturalny ekosystem wymiany – jeden jest dostawcą, drugi kooperantem, trzeci dokonuje zamówień na nowe rozwiązania i do tego tworzone są pewne narzędzia współpracy, łańcuchy kooperacyjne. Wówczas jest to trwała współpraca, ponieważ nie jest ona sztucznym tworem, powoływanym po to, żeby pozyskać dotację, tylko stanowi dla przedsiębiorców podstawę np. do poszerzenia obszarów sprzedaży własnego produktu, wejścia we współpracę w regionie Morza Bałtyckiego uczestniczenia w projektach międzynarodowych itp. W takim modelu interesy poszczególnych podmiotów zrzeszonych w klastrze - firm zarówno dużych, jak i małych, jednostek naukowych czy ośrodków innowacji – są wspólne i taka współpraca jest trwała. To jest klucz do tego, aby te powiązania umacniać. Bardzo ważnym elementem w zacieśnianiu takiej sieciowej współpracy jest także kwestia budowy instrumentów finansowania. Jeżeli będą one tworzone przez partnerów, to będą one generowały współpracę gospodarczą.  W tym kierunku należałoby pójść, czyli odejść od prostych dotacji na rzecz budowyzwrotnych instrumentów finansowych z udziałem różnych partnerów, gdzie zaangażowanie kapitałowe, organizacyjne, kompetencyjne i zarządcze będzie podstawą trwałych powiązań między partnerami.

Jak według Panarealizowanie zamówień publicznych na innowacje mogłoby wpłynąć na rozwój innowacyjności polskiej gospodarki? Jak Pan ocenia obecne kryteria udzielania zamówień publicznych w zakresie innowacyjnych rozwiązań?

Marek Dondelewski: Z innowacyjnością gospodarki mamy problem, ponieważ w Polsce innowacyjność wywodzona jest ze sfery nauki – mówi się, że to badania naukowe generują innowacje. Tymczasem w modelu gospodarczym to duże przedsiębiorstwa, które wprowadzają na rynek nowatorskie technologie i produkty, są motorem rozwoju innowacyjności i to one dobierają partnerów naukowych. W tym modelu innowacji ciągnionej przez rynek bardzo ważnym aspektem jest budowanie powiązań kooperacyjnych pomiędzy różnymi partnerami zorientowanymi na efekt gospodarczy. Jeżeli natomiast chodzi o kwestię zamawiania innowacyjnych produktów, rozwiązań i usług, to na pewno istnieje w tym zakresie problem w obszarze zamówień publicznych, ponieważ niestety w Polsce zamówienia te koncentrują się na czynniku cenowym -  z reguły wybiera się partnera oferującego najniższą cenę. Pod uwagę powinny być brane jednak bardziej złożone kryteria, np. skala innowacyjności rozwiązania czy jego wpływ na organizację danej inwestycji, projektu. Bardzo ważne są przedkonkurencyjne zamówienia publiczne. Jeden z aspektów, który powinien być rozwijany, to wcześniejsze zaprogramowanie ram zamówienia - tak, by uwzględniono specyfikę procesu badawczego, naukowego, innowacyjnego. W zamówieniach powinna być również ujęta fazadotyczącaprocesu generowania innowacji, czyli m.in. takich aspektów jak czas inkubowania innowacji, zakres prototypowania, sposób wdrażania innowacji. Gdyby te poszczególne fazy były dobrze określone, to wówczas zamówienie można modelować – wykorzystując nawet rozwiązania obecnej ustawy – pod kątem właśnie punktowania za technologię czy za nowatorskie rozwiązania badawcze. Takie mechanizmy należałoby wdrażać. Narzędzia te sprawdzają się także w klastrach - platformy klastrów robią zamówienia poprzez elektroniczną budowę profili gospodarczych zrzeszonych  tam firm, które są ze sobą łączone i na tej podstawie wytwarza się łańcuch współpracy i kooperacji. Tu już wykorzystywane są rozwiązania e-commerce, czyli elektronicznych systemów zamówień.

W swojej działalności zajmuje się Pan m. in. nadzorowaniem funkcjonowania ośrodka innowacji, jakim jest Bałtyckie . Jaką według Pana rolę powinny spełniać ośrodki innowacji we współtworzeniu oraz implementowaniu założeń regionalnych strategii innowacji?

Marek Dondelewski:W obecnej perspektywie finansowej dużo środków finansowych zostało zainwestowanych w infrastrukturę polskich ośrodków innowacji – powstało wiele nowych centrów innowacji, laboratoriów, parków naukowo-technologicznych, centrów transferu technologii na uczelniach wyższych itd. - natomiast mamy cały czas problem z tym, w jaki sposób ośrodki tego typu powinny funkcjonować w praktyce i jakie usługi dostarczać poszczególnym partnerom. Definiowanie tych usług jest dobrze rozwinięte w wielu regionach – prawidłowo określone zostały potrzeby dużych i mniejszych przedsiębiorstw, potrzeby naukowców oraz działania, jakie należy podejmować dla zwiększania innowacyjności, natomiast wsparcie musiałoby obejmować bardzo konkretne rozwiązania. Przedsiębiorcy oraz naukowcy oczekują od ośrodków innowacji wsparcia przede wszystkim w obszarze komercjalizacji innowacyjnych rozwiązań i ochrony własności intelektualnej. Oczekują realnej pomocy w tym zakresie, czyli nie prostej informacji, ale już aktywnego doradztwa w postaci pomocy w całym procesie komercjalizacji - w wycenie wynalazku czy w przygotowaniu odpowiedniej formy zabezpieczenia własności intelektualnej. Kiedy podmioty współpracujące w zakresie wdrażania innowacyjnych rozwiązań otrzymują takie realne wsparcie – wiedzą, kto będzie właścicielem patentu, co się będzie działo z przychodami z tytułu komercjalizacji i sprzedaży, jak będzie wyglądał podział tych przychodów itd. – wówczas przedsiębiorcy przestają bać się podejmowania współpracy z naukowcami, a naukowcy z kolei przestają obawiać się tego, że ktoś im wykradnie ich pomysł, aby na nim zarobić. To bardzo ważny aspekt działalności ośrodków innowacji, ponieważ jest to jedna z najsilniejszych barier rozwoju innowacji. A zatem instytucje te powinny wspierać współpracę pomiędzy naukowcami i przedsiębiorcami oraz budować programy ochrony własności intelektualnej. Natomiast drugi aspekt – również bardzo ważny – to rola w generowaniu innowacji. Przedsiębiorcy często nie uzmysławiają sobie, że to nie tylko technologia, nie tylko nowoczesne urządzenie, ale także np. rozwiązania organizacyjne, rozwiązania w zarządzaniu czy finansowaniu. Ośrodki innowacji mogą modelować system rozwoju innowacji w regionie poprzez ocenianie pomysłów przedsiębiorców, wskazywanie możliwości ich patentowania, finansowania i wdrożenia, określanie potencjalnych partnerów projektowych i odbiorców rozwiązania, dokonywanie analizy rynkowej, badanie trendów gospodarczych i dostarczanie swoim klientom wiedzy w tym zakresie – to również są zadania, które powinny wykonywać ośrodki innowacji. Bardzo ważna jest także współpraca ośrodków innowacji z innymi podmiotami systemu innowacji – z samorządem, z innymi ośrodkami innowacji w regionie, z klastrami i stowarzyszeniami zrzeszającymi przedsiębiorców, z różnego rodzaju funduszami, sieciami aniołów biznesu czy inwestorami prywatnymi itp. Oczywiście taka współpraca musi być koordynowana i tu mamy następny problem, ponieważ w wielu regionach powstały regionalne strategie innowacji, ale nie ma ośrodków, które zajmowałyby się koordynowaniem ich wdrażania.

Proszę w takim razie powiedzieć, jaka instytucja powinna być koordynatorem w takim modelu współpracy sieciowej i jakie zadania powinna wykonywać?

Marek Dondelewski: Istotnym jest, aby takie jednostki koordynujące wdrażanie strategii, które przejmą na siebie odpowiedzialność za animację współpracy pomiędzy różnymi podmiotami systemu innowacji, były liderami w regionie. To nie musi być urząd, taką funkcję może pełnić silny klaster, agencja rozwoju regionalnego czy ośrodek innowacji. Chodzi o sieciowanie współpracy w celu rzeczywistego wdrażania założeń regionalnych strategii innowacji, aby nie były one jedynie dokumentami spełniającymi wymogi unijne, ale aby na ich podstawie wspólnie realizowane były konkretne projekty, przyczyniające się do rozwoju gospodarki. W takim modelu współpracy sieciowej jednostka koordynująca przyjmuje rolę brokera technologii. Staje się podmiotem, który skupia w sobie 3 zasadnicze elementy: organizację współpracy partnerów, zarządzanie tą współpracą oraz dostarczanie rozwiązań finansowych, czyli dostarczanie części kapitału na realizację innowacyjnych przedsięwzięć. Każdy z partnerów w sieci współpracy ma określoną rolę, każdy jest w czymś wyspecjalizowany, a rolą instytucji koordynującej jest złożenie tych elementów w całość, aby działania poszczególnych partnerów były komplementarne i się uzupełniały.

Jak według Pana podmioty ukierunkowane na rozwój innowacyjności powinny przygotowywać się do przyszłej perspektywy finansowej, w ramach której szczególny nacisk będzie położony na wspieranie regionalnych inteligentnych specjalizacji?

Marek Dondelewski: Na pewno nastąpi zmiana w zakresie rodzajów i typów instrumentów wsparcia finansowego. Proces rozwoju innowacji jest tak złożony, że tutaj jedno proste wsparcie dotacyjne nie jest wystarczające, dlatego będą włączane różne nowe instrumenty wsparcia. Moim zdaniem powinno zmienić się wiele w kryteriach strategicznych. Projekty powinny być oceniane pod względem tego, czy skupiają się na wdrażaniu wyników badań naukowych powstałych na regionalnych uczelniach, czy ich realizacja osadzona jest na regionalnych potencjałach wzrostu, czy wykorzystują istniejące zaplecza badawczo-rozwojowe i wreszcie czy generują powstawanie innowacyjnych rozwiązań. Te wszystkie elementy powinny być brane pod uwagę i uważam, że system oceny powinien być również odwrócony, tzn. najpierw powinny być oceniane właśnie te strategiczne rozwiązania – jakie innowacje w wyniku realizacji projektu są wdrażane do praktyki gospodarczej, jakie technologie są wzmacniane - a dopiero później powinno się brać pod uwagę te wszystkie formalne kwestie dotyczące kryteriów projektów. Taki oceny wniosków o dofinansowanie powinien zostać wprowadzony. Ważnym jest też, aby projekty były horyzontalne, aby realizowały cele przekrojowe – nie powinny to być projekty, których celem jest jedynie zakup urządzeń czy budowa infrastruktury itp., ale takie, które ukierunkowane są na łączenie różnych działań przynoszących efekt gospodarczy w postaci rozwoju innowacyjności i konkurencyjności.

 

 

Marek Dondelewski - specjalista w zakresie zarządzania projektami strategicznymi oraz innowacyjnymi. Posiada wieloletnie doświadczenia zawodowe w zakresie zarządzania funduszami europejskimi, w tym kierowania konsorcjami naukowo-przemysłowymi. Absolwent Uniwersytetu Gdańskiego (Wydział Humanistyczny) i Politechniki Warszawskiej (Wydział Inżynierii Środowiska) oraz The Nottingham Trent University i Wielkopolskiej Szkoły Biznesu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu – Dyplom MBA Public Administration Management. Posiada Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej (UKIE) i Krajowej Służby Cywilnej Administracji Publicznej Francji w zakresie zarządzania funduszami Unii Europejskiej (Umowa Bliźniacza Polska-Francja, w partnerstwie z Irlandią i Portugalią, UKIE Polska Nr PL/99/IB/OT/016). Współpracował z Wydziałem Ekonomicznym Uniwersytetu Bundeswehry w Monachium w zakresie analiz konkurencji regionalnej. Współpracuje m.in. z Pomorskim Urzędem Marszałkowskim w Gdańsku (program ramowy polityki klastrowej) oraz innymi samorządami województw w zakresie programów rozwojowych. Jest koordynatorem projektu UE „Baltic Supply”, w ramach Strategii Unii Europejskiej dla Regionu Morza Bałtyckiego (BSR), którego celem jest m.in. rozwój współpracy klastrów wokół Morza Bałtyckiego. koncepcji Regionalnego Funduszu Innowacji w ramach projektu UE RAPIDE (Regional Plans for Innovation Development - INTERREG IVC oraz Funduszu Badań i Wdrożeń. Ekspert w zakresie regionalnego systemu finansowania innowacji, programów innowacyjnego rozwoju i budowy instrumentów kapitałowych, wspierających do gospodarki.
Od 2011 Dyrektor Rady Naukowej Fundacji Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych (INES) w Warszawie. Jest Przewodniczącym Rady Nadzorczej Bałtyckiego S.A. w Gdańsku (BCTT S.A.) oraz partnerem doradczym Klubu Klastrów Ministerstwa Gospodarki. Doradca ds. Innowacji Urzędu  Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

:Justyna Siwińska 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości