Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Artykuły analityczne
2012/05/09 11:16:29
Innowacyjność w fińskim stylu

Finlandia w ciągu kilku dekad z gospodarczych peryferii awansowała do grona najlepiej rozwiniętych państw świata. Ten spektakularny sukces zawdzięcza praktycznej realizacji teorii innowacyjnego wzrostu. W Finlandii sprawdził się gospodarki opartej na wiedzy, a o fińskim społeczeństwie – jako jednym z nielicznych – można powiedzieć, że jest informacyjne w pełnym tego słowa znaczeniu.

Demokracja dla innowacyjności

Finlandia to kraj, który potrafi zaskoczyć. Tylko tutaj zdarza się, że mieszkańcy mogą wytyczyć drogę przez środek jeziora, która łączy dwie części stolicy Laponii – Rovaniemi. Biorąc pod uwagę blisko 40-stopniowy mróz panujący w tym kraju w czasie zimy, działanie to dobrze pokazuje skalę wyzwań technologicznych, jakie podejmuje się w tej części Europy. Co więcej, ten przykład pozwala lepiej zrozumieć fińską mentalność, która dla innowacyjności jest tym, czym fundament dla domu. Zdolność do przełamywania schematów w myśleniu i odwaga oraz zdecydowanie w działaniu wyróżniają Finów na tle innych narodów i stanowią najlepszy grunt dla innowacyjnego wzrostu gospodarczego. Nic więc dziwnego, że Finlandia od lat  znajduje się na szczycie wszelkich rankingów innowacyjności – nie tylko tych prowadzonych w Unii Europejskiej, ale także i poza nią. W ostatnim zestawieniu Komisji Europejskiej, pokazującym tzw. Sumaryczny Indeks Innowacyjności 2011, ten niewielki pod względem liczebności kraj ponownie znalazł się w gronie liderów, co pokazuje poniższy wykres.

Wykres 1. Sumaryczny Wskaźnik Innowacyjności dla wybranych krajów UE

 

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z:

http://ec.europa.eu/enterprise/policies/innovation/files/ius-2011_en.pdf

Sumaryczny Wskaźnik Innowacyjności bada szczegółowo 25 elementów, które determinują poziom i potencjał innowacyjności każdego z analizowanych krajów. Finlandia dysponuje wręcz wzorowymi warunkami do kreowania i wdrażania innowacji – posiada odpowiedni kapitał intelektualny (wysoki odsetek osób z wyższym wykształceniem w wieku produkcyjnym), zaplecze infrastrukturalne (rozwinięte parki technologiczne i naukowo-technologiczne) oraz przemyślane rozwiązania strukturalne i systemowe, na czele z efektywnym sposobem finansowania sektora B+R. Na pytanie, co napędza innowacyjność fińskiej gospodarki, można jednak odpowiedzieć znacznie prościej, a na pewno krócej, nie odwołując się do 25 wskaźników składających się na Sumaryczny Indeks Innowacyjności. Po prostu – demokracja. Według Democracy Ranking Association, Finlandia jest – obok Szwecji i Norwegii – najbardziej demokratycznym państwem świata.Przywiązanie do demokratycznych reguł widać nie tylko w prowadzonej w tym kraju polityce społecznej, rzeczywistej a nie deklaratywnej polityce równości płci, powszechnym dostępie do edukacji i służby zdrowia, dbałości o środowisko naturalne, ale także w systemie innowacji.

Innowacyjność fińskiej gospodarki narodziła się jako efekt ogólnospołecznej debaty. Od początku lat 90-tych ubiegłego wieku w proces budowy innowacyjnej gospodarki zaangażowali się wszyscy interesariusze życia społeczno-gospodarczego. To właśnie szeroka i różnorodna grupa partnerów, która zapewniła wieloaspektowe spojrzenie na problemy oraz wyzwania współczesności, okazała się kluczem do sukcesu. Po pierwsze, fińskie władze właściwie rozpoznały u progu ery globalizacji najważniejsze szanse i zagrożenia dla krajowej gospodarki. Po drugie, innowacyjność znalazła się w centrum publicznej debaty, stając się dla Finów wspólną troską i jednocześnie wyzwaniem. To pozwoliło wykształcić swoistą kulturę innowacyjności, dodatkowo wspieraną przez typową dla Skandynawów skłonność do współpracy, wysoki kapitał zaufania społecznego, otwartość na zmiany i odwagę w myśleniu, a także – działaniu. Po trzecie, w Finlandii udało się stworzyć instytucjonalne ramy dla rozwoju innowacyjności poczynając od kwestii organizacyjnych, a na finansowaniu kończąc. Fiński system innowacji jest demokratyczny w tym sensie, iż aktywnie uczestniczą w nim różnorodne grupy podmiotów, które nieustannie prowadzą ze sobą dialog, każdy głos w dyskusji jest brany pod uwagę, a wypracowane w toku tych debat rozwiązania są wdrażane. Warto przywołać fragment dokumentu z 2005 r. pn. „Jak uczynić Finlandię krajem wiodącym w innowacyjności” sygnowanego przez jedną z najważniejszych instytucji fińskiego systemu innowacji – Finnish Innovation Fund for Reseachr and Developement (w skrócie SITRA): Małemu krajowi nie może udać się, jeśli nie będzie zdolny wykorzystać talentów całej populacji. Motywowanie indywidualnych osób do uczenia się i używania ich wiedzy kreatywnie jest fundamentem innowacyjności społeczeństwa. Stąd możliwości i pragnienie każdego, aby używać swojej kreatywności i wiedzy jest podstawowym warunkiem wstępnym dla fińskiej przewagi konkurencyjnej (…) jednym z naszych największych wyzwań jest wykreowanie atmosfery i kultury działania, która zachęca do innowacyjności i przedsiębiorczości w całym społeczeństwie (podk. – aut.; cyt. za M. Krzemkowski, „Debatujemy o innowacjach”, w: „Kujawsko-Pomorskie Forum Innowacji, nr 2/2009, s. 19). Przytoczony fragment doskonale oddaje to, co w fińskiej drodze ku innowacyjności było, jest i z pewnością pozostanie najważniejsze – zaangażowanie całego społeczeństwa i uczynienie z budowy innowacyjnej gospodarki demokratycznego procesu.

Punktem wyjścia do rozmowy o fińskiej innowacyjności jest tutaj indywidualna przedsiębiorczość i kreatywność dodatkowo wspierana i stymulowana przez państwo, w tym zwłaszcza system edukacji: (…) osiągniecie celu (innowacyjności – przyp. aut.) – czytamy w dokumencie SITRA – będzie wymagać odważnych indywidualności, które jeszcze w czasach szkolnych lub studenckich nauczyły się otwarcie kreować kontakty, rozwijać własne idee, podejmować ryzyka, doświadczać sukcesów i porażek – i uczyć się ze swoich doświadczeń. Zdobywanie takich umiejętności powinno być ustanowione jako priorytet dodatkowy, obok celów nauczania ogólnego i zawodowego. Drugim istotnym elementem fińskiego demokratycznego systemu innowacji jest zarządzanie przywództwem i zmianą: (…) przywódcy pełnią szczególną rolę, ponieważ mają oni ogromne oddziaływanie na motywację osób indywidualnych i ich szansę wykorzystania własnej wiedzy i kreatywności oraz na sposób, w jaki organizacje będą zdolne to wykorzystać (źródło j.w.) Kolejne istotne ogniwa systemu innowacji w Finlandii to m.in.: społeczne interakcje, społeczna mobilność, widące rynki, otoczenie instytucjonalne. Wszystkie te elementy składają się na wspólną, narodową bazę kompetencji.

Wyraźnie widać, że innowacyjność w Finlandii – wbrew rozpowszechnionym stereotypom dotyczącym innowacyjności w ogóle – nie ma wyłącznie charakteru techniczno-technologicznego, jest to raczej , który można określić mianem humanistycznego. Człowiek, kreatywna jednostka, przełamująca zastane schematy myślowe i zdolna do podejmowana niestandardowych działań jest tutaj najważniejsza. Reszta – mechanizmy finansowe, odpowiednie otoczenie instytucjonalne, infrastruktura badawczo-rozwojowa, itd. – to elementy wtórne, narzędzia, których potencjał będzie wykorzystany dopiero wówczas, gdy znajdą się w rękach otwartego na innowacje społeczeństwa. 

Instytucjonalny i finansowy wymiar innowacji

Najważniejsze kierunki innowacyjnego rozwoju kraju, w toku publicznej debaty, określają najwyższe organy państwa – parlament i rząd – a efektem tego procesu jest Narodowa Strategia Innowacyjności Finlandii. Znamienny jest fakt, że podobne dokumenty opracowywane są także na niższych szczeblach – swoją strategię innowacji posiada na przykład stolica kraju, jest to pn. Innovation Strategy Helsinki Metropolitan Area, w którym zidentyfikowano kluczowe bariery dla rozwoju innowacyjnej działalności. Zaliczono do nich m. in.: 1) rozproszenie instytucji prowadzących politykę proinnowacyjną; 2) brak wspólnej wizji marketingowej regionu; 3) niedrożne kanały komunikacyjne między sferą nauki a biznesu; 4) „drenaż mózgów”, czyli emigracja kadry naukowej; 5) peryferyjne położenie w Europie. Strategia zakładała, że wzmocnienie potencjału innowacyjnego metropolii helsińskiej nastąpi w wyniku: 1) poprawy potencjału badawczo-rozwojowego regionu z uwzględnieniem potrzeb zagranicznych podmiotów gospodarczych i naukowych; 2) wsparcia klastrów opartych na wiedzy z jednoczesnym rozwojem tzw. centrów ekspertów; 3) reformy usług publicznych, zwłaszcza w zakresie systemu zamówień publicznych; 4) wsparcia działalności o charakterze innowacyjnym (np. zachęcanie jednostek naukowych do realizowania multidyscyplinarnych projektów badawczych w układzie międzynarodowym). Podobne działania od kilku lat podejmowane są w Polsce – tworzenie regionalnych strategii innowacji ma wskazać najważniejsze kierunku rozwoju innowacyjnej gospodarki na poziomie lokalnym i regionalnym, warto jednak zauważyć, iż brakuje nam centralnej, ogólnokrajowej strategii w tym zakresie. Biorąc pod uwagę fińskie doświadczenia, wydaje się to poważnym błędem, ponieważ krajowa strategia innowacji, określając ogólne ramy i uwarunkowania innowacyjności oraz wskazując dostępne narzędzia jej kreowania i pobudzania, powinna stanowić istotny punkt odniesienia dla analiz na poziomie regionalnym. W Finlandii Narodowa Strategia Innowacyjności jest podstawą dla prac podejmowanych w poszczególnych resortach, które kreślą cele horyzontalne, natomiast działaniami operacyjnymi zajmują się agencje rządowe. Z kolei zadaniem uczelni, jednostek badawczych i sektora prywatnego (przedsiębiorstw) jest oddolna implementacja założeń polityki innowacji w realnej gospodarce.  

W działaniach implementacyjnych przedsiębiorcom i naukowcom pomagają różnego rodzaju organizacje i agencje. Najważniejszym partnerem dla innowacyjnych firm i ośrodków badawczych są trzy instytucje: 1) wspomniana już wcześniej Finnish Innovation Fund for Reseachr and Developement, czyli SITRA; 2) Finnish Funding Agency for Technology and Innovation, czyli TEKES i 3) Academy of Finland. Pierwsza z wymienionych organizacji powstała w 1967 r. pod auspicjami Banku Finlandii (odpowiednik polskiego NBP), w latach 90-tych otrzymała nową formułę i osobowość prawną, stając się publiczną fundacją kontrolowaną przez parlament. Misją SITRA jest działanie na rzecz jakościowego i ilościowego wzrostu gospodarczego Finlandii poprzez promowanie stabilnego i zrównoważonego rozwoju kraju, badanie mega trendów gospodarczych i społecznych, wspiranie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw. Działalność Fundacji koncentruje się na 6 obszarach, które hasłowo można sklasyfikować w następujący sposób: 1) innowacyjność, 2) opieka zdrowotna, 3) sektor spożywczy, 4) środowisko naturlane, 5) Rosja, 6) Indie. Drugim ważnym instytucjonalnym ogniwem fińskiego systemu innowacji jest TEKES – to agencja finansująca badania nad technologią i innowacyjnością, która powstała w wyniku działań SITRA w latach 80-tych XX w. Zdaniem TEKES jest wdrażanie projektów i programów o obszarze B+R. Każdego roku ta finansuje setki działań zarówno w sektorze nauki, jak i przedsiębiorstw, jednak – co ważne – wspierane projekty muszą opierać się na łączeniu potencjałów obu tych środowisk. W 2010 r. TEKES sfinansował blisko 2 tys. projektów na łączną kwotę 633 mln euro. Ostatnią z kluczowych instytucji otoczenia biznesu wspierających innowacyjność w Finlandii jest Academy of Finland, która odpowiada za finansowanie badań naukowych i wdrażanie ich wyników w realnej gospodarce, szkolenia kadry naukowej, programy stypendialne dla badaczy i studentów, współpracę międzynarodową. W ubiegłym roku budżet tej instytucji wyniósł ok. 340 mln euro. 

Nakłady finansowe na wspieranie innowacji, a zwłaszcza badania i rozwój, są ważnym aspektem fińskiej polityki innowacji. W tym obszarze Finlandia, wspólnie ze Szwecją, lideruje całej Unii Europejskiej. Wydatki na sektor B+R w kraju już dawno przekroczyły poziom 3% PKB – aktualnie jest to  ok. 3,9% w stosunku do PKB. Warto przy tym zauważyć, że w ciągu dwóch dekad w Finlandii wzrost nakładów na badania i rozwój nastąpił skokowo, co pokazuje poniższa tabela. Z pewnością może być to inspirujący przykład dla wszystkich państw, które obecnie stoją w obliczu wprowadzenia zmian w swojej polityce innowacyjnej, mających na celu dogonienie światowych liderów innowacyjności.

Tabela. Wydatki na B+R jako proc. PKB w Finlandii w latach 1995-2011

 

Rok

Nakłady na B+R w relacji do PKB

1995

2,25%

2005

3,45%

2007

3,73%

2011

3,90%

Źródło: Opracowanie własne.

Tak znaczny i dynamiczny wzrost nakładów na sektor B+R to nie tylko efekt nowego myślenia o gospodarce i cywilizacyjnych wyzwaniach przyszłości, ale także – mówiąc wprost – decyzji politycznej, jaką podjęły fińskie władze na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Charakterystyczne, że w obliczu ostatniego światowego kryzysu, władze fińskie zapowiedziały w 2008 r. podniesienie wydatków na badania i rozwój, uznając to za najpewniejszy sposób na walkę z recesją w światowej gospodarce. Finlandia należy do grona tych nielicznych krajów, które zrozumiały, że zwłaszcza w czasach kryzysu gospodarki nie stać ich na oszczędzanie w obszarze prac badawczo - rozwojowych. Optymalizacji kosztów można, a nawet należy szukać gdzie indziej, choćby w reorganizacji procesów biznesowych. Natomiast nakłady na sektor B+R są nie tyle kosztem, co raczej pewną i bezpieczną inwestycją. Taki proinnowacyjny sposób myślenia dominuje nie tylko w elitach politycznych, ale także wśród samych przedsiębiorców, czego najlepszym wyrazem jest odsetek innowacyjnych firm (niemal co trzecia fińska prowadzi działalność innowacyjną) i dane dotyczące tzw. wewnętrznej innowacyjności firm mierzonej liczbą tych podmiotów, które posiadają własne działy B+R. Finlandia pod tym względem jest europejskim liderem – 81% Innowacyjnych firm posiada tam własne komórki badawczo-rozwojowe (dla porównania – w Polsce takich firm jest zaledwie 33%, zob. wykres 2). Fińskie przedsiębiorstwa nie szczędzą również finansowych nakładów na swoją działalność badawczo-rozwojową, przeznaczając na nią średnio ponad 2 mln euro.

Wykres 2. Odsetek firm prowadzących wewnętrzną działalność B+R  w przemyśle w ogólnej liczbie firm Innowacyjnych

 

Źródło: P. Zadura-Lichota, Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce  na tle Państw Unii Europejskiej, PARP, Warszawa 2011

 (http://www.parp.gov.pl/files/74/107/447/10047.pdf)

Konsekwencją otoczenia innowacyjnej działalności odpowiednią strukturą instytucjonalną i wsparcia jej znaczącymi środkami finansowymi jest dynamiczny rozwój fińskiej gospodarki w ostatnich kilkunastu latach. W ostatnim badaniu mierzącym Global Index – to tzw. badanie torontońskie realizowane co roku przez Martin Prosperity Institute działający przy Rotman School of Management na Uniwersytecie Toronto – Finlandia zajęła 3. miejsce, przy czym w dwóch badanych obszarach – technologie i talent – okazała się najlepsza. Szczególnie istotny jest drugi z wymienionych wskaźników, będący kombinacją poziomu wykształcenia i wielkości klasy kreatywnej, a więc takich sektorów, jak: nauka, technologie, biznes, opieka zdrowotna, edukacja czy sztuka. Połączenie stojącej na wysokim poziomie edukacji z kulturą sprzyjającą innowacyjności, przedsiębiorczości i kreatywności jest fundamentem współczesnego rozwoju gospodarczego Finlandii.

 

Pionier przemysłu parkowego

Finlandia jest jednym z europejskich pionierów rozwoju przemysłu w oparciu o parki technologiczne. Pierwsze tego typu instytucje pojawiły się tutaj już na początku lat 80-tych XX w. Obecnie w kraju funkcjonuje ponad 20 parków technologicznych i drugie tyle naukowo-technologicznych. Organizacje te nie uzyskują bezpośredniego finansowania z budżetu państwa, ponieważ są niezależnymi, działającymi w domenie prywatnej przedsiębiorstwami. Działają zatem na zasadach rynkowych, co wymusza na nich efektywność i racjonalność, czego często brakuje polskim odpowiednikom. Infrastrukturę budowlaną wraz z wyposażeniem koniecznym do realizacji zaawansowanych projektów zapewnia prywatny inwestor lub grupa inwestorów. Zaplecze to jest udostępniane innowacyjnym firmom, zwykle typu spin-off, a więc wywodzącym się ze środowisk akademickich, mających ponadprzeciętny potencjał innowacyjności. Fińskie parki koncentrują się na projektach w obszarach wysokiej i średniowysokiej technologii: IT (np. Seinajoki Technology Centre), chemii (np. KETEK Central Ostrobothnia Technology Centre), technologii żywności (np. Foodwest), ochroną środowiska, elektroniką, medycyną czy energetyką. W fińskim systemie innowacji parki technologiczne i naukowo-technologiczne pełnią rolę pośredników koordynujących współpracę trzech elementów tzw. złotego trójkąta innowacji: przedsiębiorstw, uniwersytetów i władz regionalnych. Istotnym zadaniem parów jest implementacja programu Centrów Doskonałości, który jest rozwijany od połowy lat 90-tych ubiegłego wieku i polega na tworzeniu sprzyjającego środowiska dla rozwoju edukacji i badań naukowych, ich internacjonalizacji i rozwoju fińskiej nauki jako ważnego partnera dla przemysłu nie tylko w skali krajowej, ale także międzynarodowej. Godnym uwagi jest międzynarodowy charakter Centrów Doskonałości. Finowie, rozpoczynając swój program blisko 20 lat temu, stwierdzili, iż nie ma sensu „wyważać otwartych drzwi”. Zdecydowali się skorzystać z doświadczeń innych krajów, zapraszając do współpracy w ramach swoich Centrów Doskonałości zagranicznych ekspertów. Ta otwarta polityka opłaciła się – wzrósł poziom fińskiej nauki, realizowane projekty stawały się coraz bardziej zaawansowane, intensyfikowała się wymiana wiedzy i doświadczeń z zagranicznymi partnerami.

Wzorowym przykładem praktycznej realizacji idei złotego trójkąta (triple helix)innowacji jest Centrum Otaniemi. Centrum zlokalizowane jest w bezpośrednim sąsiedztwie Uniwersytetu Technologicznego w Helsinkach, współpracuje z nim ponad 600 przedsiębiorstw, kapitał intelektualny ośrodka tworzy 16 tys. ekspertów od wysokich technologii i drugie tyle studentów. W ramach Centrum działa kilkadziesiąt współpracujących ze sobą podmiotów naukowych, badawczych, gospodarczych, m.in.:  CSC-Finnish ITCenter for Science, GTK-Geological Survey of Finland, KCL, Laurea University of Applied Sciences, Metropolia University of Applied Sciences, MIKES-Centre for Metrology and Accreditation, Otaniemi Marceting, Technopolis Plc, Technopolis Ventures, The City of Espoo, TKY-The Student Union of Helsinki Union of Helsinki University of Technology, The Helsinki of Technology-TKK, VTT- Technical Research Centre of Finland. Dzięki Centrum Otaniemi region helsiński jest jednym z najbardziej innowacyjnych w Europie, zapewnia dostęp do najlepszych technologii, zaawansowanych rozwiązań, najnowszych badań naukowych. Zgodnie ze strategią rozwoju tego ośrodka do 2030 r. dzięki jego aktywności w regionie helsińskim ma powstać 15 tys. nowych miejsc pracy. 

Innym przykładem efektywnego działania jest Technopolis Oulu, czyli kolebka komórkowego, globalnego giganta – Noki. Abstrahując od obecnych problemów Noki, warto zauważyć, że rozwój i światowy sukces firmy był możliwy właśnie dzięki zlokalizowaniu jej w praku technologiczny, co umożliwiło efektywny transfer wiedzy i dyfuzję innowacji. Niemniej jednak, największą grupą beneficjentów tego parku są małe firmy zatrudniające do 30 pracowników. Funkcjonowanie w strukturach Technopolis ułatwia im nawiązywanie kontaktów biznesowych i współpracy z innymi przedsiębiorstwami, gwarantuje wsparcie merytoryczne w zakresie prowadzenia biznesu, zapewnia dostęp do infrastruktury badawczo-rozwojowej. Dziś Technopolis Oulu pod względem liczby lokatorów/klientów jest jednym z największych parków w Europie, posiada nawet zagraniczne oddziały (np. w rosyjskim Sankt Petersburgu), z jego wsparcia korzysta ponad 1,3 tys. firm, które zatrudniają łącznie ponad 20 tys. ludzi.

Parki technologiczne i naukowo-technologiczne w Finlandii są urzeczywistnieniem idei partnerstwa publiczno-prywatnego, które w Polsce niestety ciągle jest formułą obarczoną wieloma stereotypami wyrażającymi się w parafrazie „prokurator przyjdzie później”. W Finlandii współpraca na linii biznesu i administracji nie budzi niezdrowych emocji i negatywnych skojarzeń, jest wpisana w politykę innowacyjną kraju, naturalna, transparentna i – co najważniejsze – skuteczna.         

Finlandia, mimo peryferyjnego położenia geograficznego, znajduje się w centrum światowych innowacji. Wyznacza globalne trendy, jest wzorem w kwestii rozwiązań organizacyjnych, strukturalno-systemowych i finansowych. Oczywiście, nie oznacza to, że kraj ten nie popełnia żadnych błędów. Dobitnie wskazuje je dr Hannes Toivanen, jeden z autorów Narodowej Strategii Innowacyjności Finlandii: Niezależnie od postępującego obecnie kryzysu finansowego, problemem naszej gospodarki jest to, że podtrzymują ją bardzo wąskie ramiona. Odnosimy sukcesy i jesteśmy konkurencyjni, jednak tylko w kilku sektorach - takich jak wysokie technologie, inżynieria czy produkty leśne. Musimy dążyć do tego, aby sukces, jaki odnoszą te branże, stał się udziałem również innych gałęzi przemysłu. (…) Fińskie firmy były w ostatnim czasie zbytnio skupione na rynku wewnętrznym. Muszą one w większym stopniu wykorzystywać zalety globalizacji, w szczególności zwiększyć się powinna ekspansja na rynku europejskim („Uczmy się od najlepszych”, rozmowa przeprowadzona przez Piotra Pająka dla portalu ipo.pl; źródło: http://www.ipo.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=21869).Obecne problemy Noki również są wyraźnym sygnałem, iż fiński innowacji potrzebuje odświeżenia, dostosowania do aktualnych warunków i trendów gospodarczych. Finlandia jednak, w przeciwieństwie do wielu zmurszałych już nieco potęg gospodarczych, zdaje się mieć receptę na własne bolączki w postaci nowej strategii innowacji: Nasza strategia – mówi w tej samej rozmowie dr Hannes Toivanen –  to śmiały krok w kierunku innowacji, przede wszystkim w sektorze usług, a także w kierunku włączenia użytkowników i klientów w sam proces tworzenia innowacyjności. Rozwijanie innowacyjności jest tradycyjnie postrzegane jako wspieranie badań. My natomiast chcemy pobudzić innowacyjność od strony popytowej. Współgra to z charakterem samych Finów – kreatywnych, odważnych w myśleniu i śmiałych w działaniu. Dzięki takiej strategii, Finlandia znów może wyprzedzić świat, rozwijając popytowe podejście do innowacji i koncepcję innowacji otwartych.       

Źródła wykorzystane w artykule:

M. Krzemkowski, Debatujemy o innowacjach, w: „Kujawsko-Pomorskie Forum Innowacji”, nr 2/2009.

A. Rozmus, K. Cyran, Finansowanie działalności badawczo-rozwojowej w Polsce i innych krajach – diagnoza i próba oceny, w: Finanse Finansowy Kwartalnik Internetowy (http://www.e-finanse.com/artykuly/131.pdf)

H. Toivanen, Finlandii, w: „Wzrost gospodarczy a innowacje”, pokonferencyjna, Wrocław 2008.

A. Tórz, M. Kaki, Rola lokatorów strategicznych w funkcjonowaniu parków i inkubatorów technologicznych, PARP, PoznaN/Otaniemi 2011.

A. Wziątek-Kubiak, E. Balcerowicz, Determinanty rozwoju innowacyjności firmy w kontekście poziomu wykształcenia pracowników, PARP, Warszawa 2009.

P. Zadura-Lichota, Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle Państw Unii Europejskiej, PARP, Warszawa 2011 (http://www.parp.gov.pl/files/74/107/447/10047.pdf)

Uczmy się od najlepszych, rozmowa przeprowadzona przez Piotra Pająka dla portalu ipo.pl (http://www.ipo.pl/index2.php?option=com_content&do_pdf=1&id=21869)

http://helsinki.trade.gov.pl/pl/finland/article/detail,1660,Otoczenie_instytucjonalne_systemu_innowacyjnosci.html

http://helsinki.trade.gov.pl/pl/finland/article/detail,1661,Parki_naukowo-technologiczne.html

http://www.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/90AF42C4-A420-4BF9-9CE8-08C28B8E4FFE/50360/KierunkiPL.pdf

http://www.parp.gov.pl/files/74/81/105/parki_nt.pdf

http://informacjacyfrowa.wsb.edu.pl/pdfs/finansowanie.pdf

http://ec.europa.eu/enterprise/policies/innovation/files/ius-2011_en.pdf

http://zds.kprm.gov.pl/sites/default/files/dsrk_2_tom_17_listopada_2011__0.pdf

  

Czytaj też inne artykuły na Portalu Innowacji:

Brazylia– w pogoni za innowacyjnością

Kanada - innowacyjność spod znaku klonowego liścia

Innowacje ponad granicami - Nordic Innovation

UE i USA– razem w innowacjach

Innowacje przyspieszą rozwój USA

Unia nadal goni USA i Japonię

Fot. Smartlink 

Autor:Waldemar Wierżyński 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości