Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Artykuły analityczne
2012/06/22 12:30:36
Rzeszowska dolina klastrów

Powiązania kooperacyjne powstają w całym kraju, ale to Podkarpacie jest miejscem, gdzie tego rodzaju inicjatywy są szczególnie widoczne. Rzeszowska dolina klastrów to jeszcze nie to samo, co Dolina Krzemowa, jednak aktywność podkarpackich przedsiębiorców, ich kreatywność i chęć do współdziałania budzą nadzieje na innowacyjny wzrost gospodarczy całego regionu.

Poniższy artykuł jest próbą zidentyfikowania czynników sukcesu, czyli tych elementów w regionalnej gospodarce, przestrzeni społecznej i otoczeniu regulacyjnym, które stwarzają sprzyjające warunki dla rozwoju klastrów. Być może tajemnica tkwi w wyjątkowo wysokim kapitale intelektualnym, może chodzi o większe niż w innych regionach zaufanie przedsiębiorców do siebie na wzajem, może kluczowe są działania władz lokalnych, które wspierają klastry nie tylko słowem? Warto przeanalizować te czynniki, by pokazać, które obszary i jakie działania są pożądane i najbardziej efektywne.

Gospodarczy obraz Podkarpacia

Statystyki gospodarcze nie są dla regionu szczególnie korzystne. Województwo podkarpackie pod względem wielu kluczowych wskaźników ekonomicznych prezentuje się na tle kraju co najwyżej przeciętnie. Region wytwarza niespełna 4% PKB Polski, posiada w znacznej mierze przestarzałą strukturę gospodarki, w której ciągle istotnym komponentem jest sektor rolniczy (prawie co trzeci mieszkaniec pracuje w rolnictwie), pod względem liczby podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych w rejestrze REGON w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców znajduje się na jednym z ostatnich miejsc w kraju, w usługach pracuje jedynie 43% mieszkańców w wieku produkcyjnym, podczas gdy średnia dla kraju wynosi blisko 62%. Suche dane statystyczne zdają się potwierdzać stereotypowy obraz Podkarpacia jako regionu typowo rolniczego, gospodarczo zacofanego, pozbawionego liczących się we współczesnym, globalnym świecie zasobów.

Tymczasem na przestrzeni ostatnich kilku lat rzeczywistość w tej części kraju znacząco się zmieniła, zmienia się też powoli Podkarpacia. Rzeszów i całe województwo podkarpackie, gdy przyjrzeć się im bliżej, dziś mogą uchodzić za synonim nie zacofania – lecz innowacyjności, i nie porażki – lecz sukcesu. Wprawdzie region ten znajduje się geograficznie na peryferiach kraju, jednak dysponuje dużym potencjałem rozwojowym, co predysponuje go do bycia naturalnym liderem wschodniej części Polski. Atutami Podkarpacia są rozbudowane zaplecze produkcyjne, rozwinięta – przynajmniej w porównaniu do innych części kraju – infrastruktura transportowo logistyczna (autostrada A4, która już niedługo połączy zachodnią i wschodnią granicę kraju, droga ekspresowa S19, port lotniczy Rzeszów-Jasionka), najmłodsza w kraju populacja (w 2009 r. mediana wieku na Podkarpaciu kształtowała się na poziomie 36,1 lat, podczas gdy ta wartość dla całego kraju wynosiła 37,7 lat), dobrze ukształtowany sektor nauki obejmujący nie tylko uczelnie, ale również ośrodki badawczo-rozwojowe, a co za tym idzie potencjalnie wysoki kapitał intelektualny. O kierunku, w którym zmierza rozwój województwa podkarpackiego wiele mówią dane dotyczące regionalnych nakładów na badania i rozwój. W ciągu ostatnich kilku lat środki przeznaczone na ten cel wzrosły o ponad 64% (zob. tabela 1).

Tabela 1. Nakłady na B+R ponoszone w województwie podkarpackim (dane w mln PLN)

 

 

Rok

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Wartość nakładów

104

111

157

156

177

189

 

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie: http://monitoruj.podkarpackie.pl/innowacyjno%C5%9B%C4%87.html.

Wprawdzie, na tle najlepiej rozwiniętych regionów, wydatki na sektor B+R w województwie podkarpackim wyrażone w wartościach bezwzględnych nie są oszałamiające (zwłaszcza w przeliczeniu na 1 mieszkańca), niemniej jednak niezwykła jak na warunki polskie jest struktura tych nakładów. Po pierwsze, zdecydowana większość z nich przeznaczana jest na prace rozwojowe ukierunkowane na procesy komercjalizacji wiedzy i transferu technologii, tylko niewielka część środków – ok. 13% - wydawana jest na badania podstawowe, reszta służy finansowaniu badań stosowanych, prac rozwojowych i wydatków inwestycyjnych (zob. wykres 1). Taka struktura nakładów na sektor B+R charakteryzuje gospodarki krajów i regionów wysoko rozwiniętych, w których działania naukowe i badawcze są realizowane w przeważającej mierze bezpośrednio na rzecz gospodarki.

Wykres 1. Struktura nakładów na B+R w województwie podkarpackim

Źródło: opracowanie własne na podstawie „Regionalna Strategia Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata 2005-2013. Aktualizcja”, Rzeszów 2011.

Po drugie, na Podkarpaciu – inaczej niż w większości pozostałych województw – największą część nakładów na prace badawcze i rozwojowe ponoszą sami przedsiębiorcy (jest to blisko 70 proc. wszystkich wydatków na ten cel, to najlepszy wskaźnik w całym kraju; zob. wykres 2). Widać więc wyraźnie, że kierunek rozwoju podkarpackiej gospodarki, a przede wszystkim mentalność i nastawienie tamtejszych przedsiębiorców do kooperacji z jednostkami naukowymi, innowacji zmierzają we właściwym kierunku.  Takie nastawienie powinno cieszyć i być zarazem przykładem do naśladowania dla przedsiębiorstw i instytucji z innych regionów kraju.

Wykres 2. Źródło finansowania działalności B+R w województwie podkarpackim

Źródło: opracowanie własne na podstawie „Klastry w województwie podkarpackim”, przygotowana w ramach projektu „Polskie klastry i polityka klastrowa”, PARP, Warszawa 2012, s. 4.

Proporcje nakładów na B+R w województwie podkarpackim są najlepszym i wymiernym dowodem na to, jak silne jest proinnowacyjnie nastawienie podkarpackich firm, ich chęć do angażowania sił i środków w innowacje, gotowość do współpracy z sektorem nauki. Taka postawa w polskiej rzeczywistości gospodarczej nie jest częsta i z pewnością stanowi jeden z głównych czynników pozytywnych zmian, jakie zachodzą w ostatnich latach w Rzeszowie i jego okolicach. Kapitał społeczny w postaci zrozumienia mechanizmów współczesnej gospodarki, docenienia roli wiedzy i innowacyjności, otwartość na kooperację i networking stanowią doskonały grunt dla rozwoju klasteringu.   

Klastry ważną marką regionu

W województwie podkarpackim działa obecnie 16 zidentyfikowanych klastrów, co jest trzecim najlepszym wynikiem w kraju (zob. mapa klastrów dostępna na Portalu Innowacji www.pi.gov.pl). Najbardziej znanym podkarpackim klasterem, którego zasięg i znaczenie już dawno przekroczyły granice województwa, jest Dolina Lotnicza. ten skupia firmy branży lotniczej (razem ponad 80 podmiotów), działa od 2003 r. i jest istotną częścią globalnego łańcucha dostawców przemysłu lotniczego. Jednak, jak słusznie zauważa wojewoda podkarpacka, Małgorzata Chomycz-Śmiegielska, Dolina Lotnicza to tylko jeden z wielu dowodów na to, że w podkarpackiem panuje wyjątkowo korzystny klimat dla budowania gospodarczych powiązań kooperacyjnych: Nie musimy opierać się tylko na tym jednym klastrze. W naszym regionie w 2010 r. powstał Wschodni Informatyczny. Skupia firmy z Podkarpacia i Lubleszczyzny. (…) Nie bez znaczenia jest też Małopolsko-Podkarpacki Czystej Energii, Bieszcadzki Transgraniczny Turystyczny czy ekorolniczny – Dolina Ekologicznej Żywności (cytat z wywiadu, jakie wojewoda podkarpacka udzieliła na łamach publikacji „BiznesKlaster”, nr 3, 2011, s. 17).

Duża liczba powiązań kooperacyjnych, które – co istotne – funkcjonują nie tylko na papierze i nie tylko po to, by „skonsumować” dostępne środki unijne – jest wypadkową wielu czynników. Najważniejsze czynniki sukcesu, wbrew pozorom, wcale nie mają charakteru czysto finansowego czy organizacyjnego, choć niewątpliwie na pewnym etapie tworzenia powiązania kooperacyjnego są to kwestie bardzo istotne. Niemniej jednak kluczowe znaczenie mają determinanty natury społecznej i psychologicznej, ponieważ fundamentem współpracy w ramach klastrów jest zbiór zasobów określanych wspólnym mianem kapitału społecznego. Choć teoria klastrów dotyczy przede wszystkim zagadnień ekonomicznych – jak słusznie zauważają autorzy opracowania „Inicjatywy klastrowe: skuteczne działanie i strategiczny rozwój” – to proces powstawania i działania inicjatyw klastrowych związany jest z uwarunkowaniami opierającymi się o zagadnienia z dziedziny socjologii, a niejednokrotnie także psychologii. Tworzenie atmosfery zaufania pomiędzy partnerami, budowa kapitału społecznego, wyzwalanie postaw aktywnych i zaangażowania są jednymi z najważniejszych elementów procesu powstawania inicjatyw klastrowych (M. Koszarek red.,  „Inicjatywy klastrowe: skuteczne działanie i strategiczny rozwój”, PARP, Warszawa 2011, s. 35). W województwie podkarpackim sektor biznesu, nauki, jak i administracji publicznej dysponował niezbędnym kapitałem społecznym, na bazie którego udało się wcielić w życie tzw. ideę triple helix. Do powodzenia inicjatywy klastrowej konieczne jest zaangażowanie każdego z trójki głównych aktorów. Na Podkarpaciu zrozumiano współczesne wyzwania i mechanizmy gospodarki opartej na innowacyjnym wzroście, stąd zainteresowanie klastrami jako jednymi z podstawowych narzędzi aktywizujących tego rodzaju rozwój. Nie sposób przy tym pominąć klimatu sprzyjającego dla nawiązywania aktywnej współpracy biznesowo - naukowej, który jest rezultatem polityki rozwoju regionalnego realizowanej na poziomie zarówno wojewódzkim, jak i lokalnym. Prezydent Rzeszowa, stolicy regionu, pytany o tajemnicę sukcesu klasteringu właśnie na Podkarpaciu stwierdza jednoznacznie, że to wynik rozpowszechnienia się kultury współpracy i świadomej strategii: Inwestycje z obszaru innowacji i technologii, a więc te oparte na kapitale ludzkim,uważane są u nas za jeden z najbardziej wartościowych rodzajów inwestycji.Klastry są doskonałą formułą dla realizacji tego typu innowacyjnych przedsięwzięć.

Klastering jako podnoszenia konkurencyjności regionalnej gospodarki jest dostrzegany i uwzględniany we wszystkich istotnych strategicznych dokumentach. W „Strategii rozwoju województwa podkarpackiego na lata 2007-2020” w obszarze regionalnej gospodarki czytamy, że jednym z pięciu priorytetów jest budowanie regionalnego systemu innowacji, a w ramach tego zadania planuje się do 2015 r. opracowanie kierunków rozwoju innowacyjnych klastrów i partnerstw („Strategii rozwoju województwa podkarpackiego na lata 2007-2020. Aktualizacja”, Rzeszów 2010, s. 117). Wspieranie klasteringu zostało wpisane na listę priorytetowych zadań także w „Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Podkarpackiego”: W obliczu szansy na wyraźny rozwój gospodarczy województwa podkarpackiego w skali najbliższych lat (zarówno poprzez przewidywany wzrost ruchu transgranicznego i rozwój infrastruktury, jak i ze względu na długofalowe pozytywne trendy społeczne), należy maksymalnie wykorzystać dostępne środki finansowe i organizacyjne na osadzenie i rozwijanie w regionie inicjatyw klastrowych. Funkcjonowanie struktur klastrowych może generować pozytywne efekty rozwojowe, tak dla przedsiębiorstw, jak i dla całego regionu. Działalność klastrów może nie tylko przyciągać nowych inwestorów (czego doświadcza już województwo podkarpackie od kilku lat), ale także istotnie zwiększyć popyt na produkty regionalne czy wyroby lokalnych przedsiębiorstw(„Regionalna Strategia Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata 2005-2013. Aktualizcja”, Rzeszów 2011, s. 64). Powstawanie i rozwój kluczowych klastrów jest celem operacyjnym dla regionalnej strategii innowacji.

Warto zauważyć, iż klastering dla władz regionu podkarpackiego jest na tyle istotnym zagadnieniem, że stał się on nie tylko elementem większej całości – strategii rozwoju województwa i regionalnej strategii innowacji – ale także przedmiotem odrębnego opracowania, zatytułowanego: „Kierunki rozwoju Województwa Podkarpackiego w oparciu o klastry”. Tego rodzaju dokumenty, opracowywane na poziomie zarządu województwa i w całości poświęconego polityce klastrowej, są w Polsce ciągle rzadkością. Przywołane opracowanie prezentuje w sposób kompleksowy politykę klastrową regionu, ukazując jej cztery zasadnicze obszary/wymiary:

  • System wsparcia klastrów, obejmujący
  • system instytucji otoczenia biznesu
  • system wsparcia klastrów przez JST
  • określenie branż tzw. „wysokiej szansy” (kluczowych)
  • regionalną platformę wymiany wiedzy i doświadczeń między samymi klastrami
    • System edukacji i informacji w zakresie klasteringu
  • aktywizacja platformy informacyjnej o klastrach
  • system szkoleniowo-doradczy wspierający działanie klastrów
    • Stworzenie dogodnych dla rozwoju klastrów warunków inwestycyjnych
  • system wsparcia finansowego klastrów
  • stworzenie atrakcyjnych warunków ekonomicznych (np. w postaci preferencji podatkowych) dla branż „wysokiej szansy”
  • zachęcanie funduszy pożyczkowych do finansowego angażowania się w inicjatywy klastrowe
  • utworzenie jednostek wspierających inkubację klastrów (system wsparcia merytorycznego)
    • System promocji klastrów
  • imprez targowych wspierających działalność klastrów
  • kampanii promujących ideę kalsteringu
  • wsparcie klastrów w zakresie promcji ponadregionalnej i międzynarodowej

 

Spośród wielu możliwych modeli wspierania rozwoju klastrów – począwszy od bezpośredniego finansowania powiązań kooperacyjnych ze środków strukturalnych a na działaniach, które wspierają klastry w sposób pośredni poprzez wykorzystanie innych ów pobudzania regionalnego rozwoju gospodarczego (aktywizacja przedsiębiorczości, wspieranie sekt orała małych i średnich przedsiębiorstw, promocja postaw proinnowacyjnych) – w województwie podkarpackim wybrano kompromisowy, łączący w sobie cechy dwóch modeli skrajnych. To rozwiązanie polegające na udzielaniu wsparcia celowego, dedykowanego klastrom przy jednoczesnym wspieraniu rozwoju przedsiębiorczości, innowacyjności i kooperacji sektorów nauki i biznesu, co ma kluczowe znaczenie dla efektywności powiązania kooperacyjnego (bez zaplecza w postaci ośrodków naukowych i badawczych żaden nie spełni swojej roli jako katalizatora innowacyjnego rozwoju zarówno firm wchodzących w jego skład, jak i regionu).

Klastry stały się rozpoznawalna marką województwa podkarpackiego. Przykład Doliny Lotniczej jest tutaj niezmiernie wymowny. Warto jednak wspomnieć o innym projekcie, który potwierdza pozycję Podkarpacia jako lidera polskiego klasteringu. To międzynarodowy projekt ClusterCOOP, w którym Rzeszów jest jedynym nie tylko polskim, ale także europejskim miastem partnerskim. Spotkanie organizacyjne odbyło się w Budapeszcie w Ministerstwie Rozwoju Narodowego i Gospodarki, jedno z kolejnych posiedzeń zostanie zorganizowane właśnie w Rzeszowie. Celem projektu jest wspieranie rozwoju i promocja klastrów przemysłowych w krajach Europy Środkowej. W ramach realizacji projektu odbędą się konferencje i seminaria tematyczne, zostanie przeprowadzona kampania promująca system klastrów (spoty TV, radio, ulotki, internetowa), dokonane zostaną analizy funkcjonowania poszczególnych klastrów, odbędą się spotkania i fora branżowe dla przedstawicieli poszczególnych powiązań kooperacyjnych. Ważnym elementem projektu jest również wymiana doświadczeń i dobrych praktyk. Realizacja ClusterCOOP ma służyć zacieśnieniu współpracy instytucji rządowych, samorządowych i przedsiębiorstw z terenu Europy Środkowej. Projekt ClusterCOOP jest realizacją postulatu powszechnie zgłaszanego na międzynarodowych konferencjach poświeconych klasteringowi, by przenieść współpracę klastrową z poziomu loklanego transnarodowy, ponieważ tylko tego rodzaju internacjonalizacja może zapewnić nowe produkty, usługi i kompetencje, które będą konkurencyjne w skali unijnej i globalnej. Projekt ClusterCOOP zakłada tworzenie i poprawę warunków ramowych skutecznej współpracy transregionalnej i transgranicznej między klastrami w Europie Środkowej. Rzeszów ma swój wkład w określeniu kluczowych problemów dla rozwoju polityki klasterowej na poziomie europejskim. Po pierwsze, brakuje synergii między politykami dotyczącymi krajowych i regionalnych klastrów, a obecne ramy nie zachęcają do jakiejkolwiek form Współpracy. Po drugie, „wąskim gardłem” stojącym na drodze udanej współpracy klastrów na poziomie międzynarodowym jest ustawodawstwo.  Celem projektu ClusterCOOP jest  utworzenie transnarodowego partnerstwa klastrów. W projekcie uczestniczą podmioty z państw „grupy wyszehradzkiej”: Polska, Czechy, Węgry, Słowacja. W Rzeszowie zostanie zrealizowany pobyt studyjny dla przedstawicieli klastrów oraz partnerów projektu. Celem tej wizyty będzie prezentacja Stowarzyszenia Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego Dolina Lotnicza jako wiodącego klastra przemysłowego w Europie. Miasto Rzeszów, podobnie jak inni partnerzy projektu, zorganizuje także Punkt Informacji o Klastrach. Jednym z elementów projektu będzie także wizyt rzeszowskich przedsiębiorców w klastrach zlokalizowanych w krajach partnerskich projektu. Budżet projektu wynosi 2,2 mln euro, z tego na Rzeszów przypada 210 tys. euro. Z tej kwoty 85% będzie dofinansowane z funduszu unijnego z programu INTERREG IVB Program dla Europy Środkowej (Central Europe Programme) Priorytet 1 – Wspieranie innowacyjności na obszarze Europy Środkowej. - To dla nas zaszczyt i olbrzymie wyróżnienie. Cieszy nas, że jesteśmy widoczni w Europie i tak dobrze postrzegani. To będzie doskonała okazja do promocji miasta i nawiązania ścisłej współpracy z kilkoma państwami w Europie - mówi Tadeusz Ferenc, Prezydent Rzeszowa.

Siłą podkarpackich klastrów jest ich duża dynamika i aktywność. Wiele z ich inicjatyw i przedsięwzięć zasługuje na promocję jako . Weźmy chociażby Wschodni Informatyczny, który skupia głównie małe i średnie przedsiębiorstwa informatyczne. Jak mówią przedstawiciele KlastraIT, ich współpraca jest alternatywą dla  modelu korporacyjnego. Nasz – podkreśla koordynator powiąznia, Wojciech Materna – grupuje przedsiębiorstwa, które na co dzień ze sobą konkurują. Wielkim osiągnięciem jest samo stworzenie płaszczyzny porozumienia. Możliwość rozmowy, wymiany informacji, wzajemnego poznawania się – w tej atmosferze rodzą się wspólne przedsięwzięcia. Przykładem takie wspólnie realizowanego przedsięwzięcia jest realizacja projektu stażowego dofinansowywanego w ramach funduszy europejskich. Firmy należące do Wschodniego Klastra Informatycznego zapewniły staż 36 absolwentom rzeszowskich uczelni i – co najważniejsze – zdecydowana większość z nich po zakończeniu projektu pozostała w przedsiębiorstwach wzmacniając ich kapitał intelektualny. KlasterIT wspiera również innowacyjne projekty, zwłaszcza w zakresie B2B, SAAS i innych e-usług. Niezwykle interesującą inicjatywą tego podmiotu jest  Etyczny, który – poza standardowymi dokumentami, takimi jak regulamin – określa funkcjonowanie poszczególnych firm w ramach Wschodniego Klastra Informatycznego. Etyczny Klastra IT obejmuje zasady pozytywnej konkurencji, partnerskiego współdziałania oraz postępowania zgodnie z etosem biznesmena. Ponieważ charakteryzują luźne powiązania, co wynika z samej istoty jego natury, a z drugiej strony tego rodzaju jest czy też powinna być głęboko osadzona w lokalnych strukturach społeczno-gospodarczych, przyjęcie Kodeksu Etycznego i traktowanie go jako „kompasu” określającego właściwy kierunek rozwoju jest działaniem pożądanym i godnym polecenia. Jak zapewniają przedstawiciele Wschodniego Klastra Informatycznego, swój traktują nie tylko jako wyrazem dobrej woli lub element marketingu, ale przede wszystkim  jako narzędzie budowy niezbędnego zaufania tak w wewnętrznej komunikacji Klastra, jak i jego relacjach zewnętrznych. Bez takiego zaufania współpraca jest po prostu niemożliwa. Opracowanie Kodeksu Etycznego zainspirowało członków Wschodniego Klastra Informatycznego do wprowadzenia programu przyznawania certyfikatów jakości. Podstawą rozwoju firm klastrowych ma być ciągłe doskonalenie się, uczenie się od siebie nawzajem, troska o podnoszenie jakości usług i produktów. Wschodni Informatyczny chce w praktyce realizować koncepcję CSR, czyli biznesu społecznie odpowiedzialnego. Jak zapewniają przedstawiciele tego Klastra, nie jest ona dla nich kwestią wyboru, ale uświadomioną konsekwencją przyjętej strategii rozwoju.

Innym przykładem dobrych praktyk jest sposób organizacji i zarządzania w Małopolsko-Podkarpackim Klastrze Czystej Energii. Zarządzanie tak złożoną strukturą, jaką jest skupiający od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu członków, stanowi poważne wyzwanie organizacyjne. Dodatkowym utrudnieniem jest bogactwo rozwiązań formalno-prawnych, które można zastosować przy tworzeniu powiązania kooperacyjnego. W efekcie, zarządzanie staje się jednym z istotniejszych czynników przesądzających o sukcesie bądź porażce inicjatywy klastrowej. W Małopolsko-Podkarpackim Klastrze Czystej Energii zadbano o właściwe przepływ informacji i strukturę organizacyjną, powołując nie tylko Radę Partnerów Klastra i Zespół Sterujący, ale także dodatkowo wydzielone, specjalistyczne zespoły robocze, z których każdy zajmuje się wyraźnie określonym obszarem: informację i promocję, edukacją i szkoleniami, źródłami finansowania, inwestycjami (budową laboratorium konwersji energii), sprawami biuro-organizacyjnymi. Mamy tutaj do czynienia z precyzyjnie ustaloną strukturą, narzucając określone zadania konkretnym grupom ludzi, co w konsekwencji usprawnia funkcjonowanie całego klastra i podnosi efektywność jego działań.

Podsumowując,należy stwierdzić, że źródeł sukcesów podkarpackich klastrów należy doszukiwać się nie w posiadanych przez nie zasobach materialnych, a zwłaszcza finansowych. W rzeczywistości działający tam przedsiębiorcy mają do dyspozycji podobne instrumenty i środki, jak w innych częściach kraju: dotacje udzielane w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego, Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej czy Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Tajemnica sukcesu tkwi w większym niż w reszcie kraju kapitale społecznym, otwartości i gotowości biznesu, nauki i administracji do wchodzenia w relacje, kontaktowania się, podejmowania wspólnych inicjatyw, realizowania projektów, wymagających różnych zasobów i kompetencji. Nie bez znaczenia jest przemyślana i konsekwentnie realizowana polityka rozwoju regionalnego, w której klastrom przypisano nie drugoplanową, lecz pierwszoplanową rolę. Trzeba również podkreślić zaplecze nakowo-badawcze dysponujące rozwiniętą, nowoczesną infrastrukturą i środowisko Akademickie chętne do kooperowania z biznesem, rozumiejące potrzeby nowczesnej gospodarki wiedzy. W konsekwencji w województwie podkarpackim udało się stworzyć kulturę sprzyjającą klasteringowi. Tego rodzaju kultura dla klasteringu jest niezbędna i kluczowa, ponieważ w istocie rzeczy klastry są nie tylko fenomenem gospodarczym i ekonomicznym, ale przede wszystkim społecznym. 

Klastry w regionie

Stowarzyszenie Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego „Dolina Lotnicza”

KlasterIT – Wschodni Informatyczny

Tworzyw Sztucznych „Poligen”

Innowacyjny Przemysłowy Stowarzyszenie  Producentów Komponentów Odlewniczych KOM-CAST

Wschodni Informatyczny – KlasterIT

Podkarpacka Platforma Chemiczna

Podkarpacki Energii Odnawialnej

Podkarpacki Informatyczny

Podkarpacko-Lubelski Innowacyjny Informatyczny

Podkarpackie Powiązania Kooperacyjne

Podkarpackie Smaki

Uzdrowiska Perły Polski Wschodniej

Podkarpackie Szkło

Sieć AVIA-Splot

Podkarpacki Spawalniczy Klastal

Krośnieńskie Szkło

Bieszczadzki Transgraniczny Turystyczny

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie Interaktywnej Mapy Klastrów Portalu Innowacji (http://www.pi.gov.pl/PARP/data/klastry/index.html)

 Źródła:

„Klastry w województwie podkarpackim”, przygotowana w ramach projektu „Polskie klastry i polityka klastrowa”, PARP, Warszawa 2012

„Regionalna Strategia Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata 2005-2013. Aktualizcja”, Rzeszów 2011

„Strategii rozwoju województwa podkarpackiego na lata 2007-2020. Aktulizacja”, Rzeszów 2010

M. Koszarek red.,  „Inicjatywy klastrowe: skuteczne działanie i strategiczny rozwój”, PARP, Warszawa 2011

O. Solvell, G. Lindqvist, Ch. Ketels, Zielona Księga Inicjatyw Klastrowych. Inicjatywy klastrowe w gospodarkach rozwijających się i w fazie transformacji”, PARP, Center For Strategy and Competitiveness, 2006.

L. Palmen. M. Baron, „Przewodnik dla animatorów inicjatyw klastrowych w Polsce”, PARP, Warszawa 2011

http://www.pi.gov.pl/PARP/data/klastry/index.html

Autor:Waldemar Wierżyński 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości