Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Artykuły analityczne
2012/08/16 14:29:37
Last minute z 7. Programem Ramowym UE!

Ponad 8 mld euro do rozdania w ostatnich konkursach w 7. Programie Ramowym Badań, Rozwoju Technologicznego i Wdrożeń UE (7. PR). Są to już ostatnie zaproszenia do składania wniosków w ramach 7. PR, który zakończy się w grudniu 2013 roku. 10 lipca br. Komisja Europejska (KE) ogłosiła 52 konkursy i jest to ostatni dzwonek by zdecydować się na udział w projekcie. Wnioski projektowe mogą składać instytucje naukowo-badawcze, przedsiębiorstwa oraz indywidualni naukowcy z krajów członkowskich UE, stowarzyszonych z 7. PR oraz krajów trzecich.

Tematyka konkursów jak najbardziej dotyczy ważnych dla Europy problemów, które związanych z innowacjami oraz szeregiem wyzwań społecznych, ale także odnosi się do budowy pomostu na drodze do nowego programu finansowania badań unijnych na lata 2014 - 2020: Horyzont 2020. Można więc mówić o prawdziwym  „last minute” w konkursach 7. PR i warto podjąć decyzję, czy jesteśmy gotowi koordynować projekt z międzynarodowym , czy może lepiej dołączyć się jako partner rozpoczynając przygodę z programem. Instytucje, które brały już udział w projektach finansowanych z KE wiedzą, że korzyści z realizacji są znaczące.

Projekty wspierane przez Komisję Europejską służą rozwiązywaniu problemów dotyczących społeczeństwa, życia codziennego i innych ważnych aspektów dla gospodarki UE. Ale nie tylko praca dla idei się tutaj pojawia i  należy pamiętać, że oprócz konkretnego wyniku, który powstanie w trakcie projektu,  zarówno koordynator jak i partnerzy będą osiągali różnego rodzaju korzyści.

Jakie korzyści?

Decydując się na udział w projekcie musimy wiedzieć, czy chcemy zostać jego koordynatorem, czy dołączyć się jako partner. W obu przypadkach dużo zyskujemy, niezależnie od zakresu zadań jakie będziemy mieli przypisane.

Bycie liderem to spore wyzwanie dla instytucji, a także osoby prowadzącej projekt. Podejmując się koordynacji międzynarodowym musimy mieć świadomość, że już od momentu pisania, poprzez realizację, aż do zakończenia projektu, jesteśmy odpowiedzialni za wszystkich partnerów i za to co się będzie w nim działo. Funkcja koordynatora jest niezwykle istotna dla sukcesu projektu, ponieważ na etapie pisania wniosku lider ma wpływ na to kogo wybierze do współpracy, jaki będzie podział budżetu a także jak będą rozplanowane zadania pomiędzy uczestników .

Pełniąc rolę partnera nie mamy tak wielu obowiązków jak koordynator, jednak otrzymujemy  wyznaczone zadania do zrobienia  w określonym czasie i za ustalone zasoby. Nasza praca jest oceniana przez koordynatora oraz Komisję Europejską w raportach i innych wymaganych sprawozdaniach. Warto wywiązywać się ze swoich obowiązków sumiennie i w terminie, gdyż opinia o nas jako naukowcach, a co za tym idzie o instytucji, w której pracujemy „pójdzie w świat”.

Korzyści dla koordynatorów i partnerów w projekcie są bezdyskusyjne: zdobywane doświadczenie, jakie daje udział w międzynarodowym , nabyta nowa wiedza, dostęp do najlepszych i najnowszych technologii. Ponadto współpraca z zagranicznymi partnerami – najlepszymi jednostkami w Europie, a nawet na świecie,  często daje początek wspólnym działaniom już poza projektem, czysto komercyjnym, czy przy innych pomysłach. Oczywiście nie tylko korzyści naukowe się tutaj pojawiają, ale także i finansowe. Komisja Europejska dofinansowuje nasz pomysł na rozwiązanie konkretnego problemu, zatem wkład własny instytucji jest  o wiele mniejszy.

Na udziale w projekcie zyskują nie tylko indywidualni naukowcy, podpisujący się swoim nazwiskiem pod konkretnymi działaniami, ale także instytucje które oni reprezentują. Dlatego też bardzo często do nowych projektów wybierani są partnerzy, którzy wcześniej sprawdzili się w roli konsorcjantów. Czyli  nie stwarzali problemów przy realizacji, ale przede wszystkim tacy, który posiadają  najlepsza wiedzę i sprawdzoną kadrę.

Tutaj warto zaznaczyć, że pozycja naszych rodzimych jednostek naukowych powoli zaczyna rosnąc, wśród międzynarodowych gremiów naukowych Do tej pory Polacy nie zawsze byli wysoko notowani na arenie międzynarodowej. Dzięki temu, iż coraz więcej naszych naukowców dołącza się do różnych projektów reprezentując swoje jednostki macierzyste, wzrasta na świecie świadomość o polskim potencjale naukowym. Coraz częściej słyszymy, iż badacze z Polski są sumienni, bardzo dobrze wywiązują się ze swoich zadań, a także są doświadczonymi naukowcami z dużym potencjałem do zdobywania nowej wiedzy. Gremia naukowe zaczynają doceniać nasze możliwości, wiedzę i doświadczenie, co przejawia się zwiększoną liczbą zaproszeń do konsorcjów międzynarodowych.

Polska w 7. PR.

Analizując statystyki od początku trwania 7. PR widać wzrost zainteresowania Polaków udziałem w projektach. Według raportu  opracowanego przez Komisję Europejską po 337 konkursach w programie ramowym – od 2007 roku do I kwartału 2012 roku – łączna liczba zgłoszonych uczestników z Polski wynosiła 8978. W konkursach z 2007 roku liczba polskich jednostek,  które wybrane zostały do dofinansowania, w różnych typach projektów, była najwyższa – 424. W kolejnych konkursach ilość instytucji ubiegających się o dofinansowanie zmieniała się . Liczba uczestników z naszego kraju, którzy zostali wybrani do dofinansowania  w kolejnych latach: 2008r. – 245, 2009r. - 335, 2010r. - 328, 2011r. – 281, I kwartał 2012r. – 70 .

Niestety polskie jednostki, niezbyt często i niechętnie podejmują się koordynacji. W pierwszych konkursach z 2007r. Polska złożyła 239 projektów z własną koordynacją, z czego 30 zostało wybranych do dofinansowania. W kolejnych latach przedstawiało się to następująco w 2008r.- 290 złożonych wniosków, z czego 31 do dofinansowania, 2009r. – 276/46, 2010r. – 280/34, 2011 – 242/19, I kwartał 2012 – 114/15.

Priorytety tematyczne oraz dziedziny , w których polskie instytucje najchętniej składają wnioski,  to przede wszystkim dział ICT w programie Współpraca (Cooperation), następnie program Ludzie (People) – czyli inaczej nazywane stypendia Marie Curie. Na szczególną uwagę zasługuje specjalne działanie poświęcone firmom – Badania na Rzecz Małych i Średnich Przedsiębiorstw w programie Możliwości (Capacities). Tutaj bardzo aktywnie działają polskie MŚP, korzystając z możliwości jakie oferuje ten specjalny typ projektu.

Szczegółowe statystyki zostały  opracowane przez Programów Badawczych UE, dostępne są na stronie:  http://www.kpk.gov.pl/statystyki/index.html

Możliwość otrzymania wsparcia

Mimo, iż 7. Program Ramowy UE zakończy się w 2013 roku, świadomość o jego ofercie wśród polskich jednostek nie jest nawet wysoka.

Oczywiście jest wiele instytucji naukowych jak i firm, które bardzo aktywnie działają i uczestniczą w projektach. Jednak cały czas znajdują się i tacy, którzy o programie nigdy nie słyszeli lub mają wiele obaw, by uczestniczyć w projektach. Przez cały czas Regionalne Punkt Kontaktowe rozmieszczone w  całej Polsce wraz z Krajowym Punktem Kontaktowym (http://www.kpk.gov.pl),  organizują szereg działań promocyjnych by zachęcać do udziału w 7.PR. Organizowane są warsztaty pisania wniosków, bardzo specjalistyczne szkolenia, a także indywidualne konsultacje pomysłów.  Dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) wszystkie te działania są dostępne bezpłatnie, dla osób zainteresowanych programem.

 

Ostatnie konkursy w 7. Programie Ramowym zostały ogłoszone w lipcu br., w ramach wszystkich priorytetów tematycznych i podprogramów. Jest to ostatni dzwonek, by zarówno indywidualni naukowcy jak i instytucje podjęli wyzwanie i wzięli udział w projekcie międzynarodowym.

Wachlarz możliwości jest olbrzymi, ale należy pamiętać  by wybrać ten najlepszy temat, który idealnie odpowiada naszemu pomysłowi.  Niestety nie do końca mamy wpływ na to w  jakich projektach możemy brać udział. Pomysł musi pasować do wymogów KE, a przede wszystkim odpowiadać wytycznym konkursowym. Jedno  jest pewne i stałe, a są to typy projektów, inaczej nazywane systemami finansowania, przypisane do konkretnych konkursów. Możemy startować w ramach projektów badawczych, sieci doskonałości, czy tez akcji koordynujących i wspierających. Indywidualnie naukowcy mogą znaleźć drogę rozwoju swojej kariery poprzez projekty w programie Ludzie (People), znanym tez jako stypendia Marice Curie lub w programie Pomysły (Ideas).

Biorąc powyższe pod uwagę należy zastanowić się nad wyborem tematu konkretnego projektu.

W programie COOPERATION – Współpraca konkursy zostały ogłoszone we wszystkich 10 priorytetach:

  1. Zdrowie;

  2. Żywność, rolnictwo i biotechnologia;
  3. Technologie informacyjne i komunikacyjne;
  4. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne;
  5. Energia;
  6. Środowisko (w tym zmiany klimatu);
  7. Transport (w tym aeronautyka);
  8. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne;
  9. Przestrzeń kosmiczna;
  10. Bezpieczeństwo.

Tutaj należy pamiętać, iż Komisja Europejska składa konkretne zapotrzebowanie na rozwiązanie zdefiniowanego problemu na skalę europejską. W tekście ogłoszenia konkursowego podane są wytyczne oraz wymogi formalne, które należy spełnić. Ponadto treść ogłoszenia zawiera określenie problemu w danej dziedzinie, jakie działania powinny się znaleźć w czasie realizacji projektu, a także najważniejszy element IMPACT – tzw. Wpływ projektu. Ma być to wpływ zarówno na naukę w danym obszarze, ale przede wszystkim wpływ na Europejską Przestrzeń Badawczą (European Research Area- ERA) oraz jakie korzyści Europa będzie miała z rozwiązania, które powstanie.

Projekty z 7.PR, poza atrakcyjną współpracą z najlepszymi zespołami badawczymi i przemysłem, oprócz inwestowania w naukę, kuszą atrakcyjną formą finansowania. Kwoty w programie COOPERATION różnią się w zależności od rodzaju działań. Projekty badawcze – mogą liczyć na dofinansowanie od 1,5 mln euro do 6 mln czy nawet 12 mln euro, sieci doskonałości -  w zależności od wielkości od 3 mln euro.

Nieco niższe finansowanie mają akcje koordynujące i wspierające, ponieważ nie skupiają się one stricte na badaniach, a działaniach miękkich. W zależności od tematu konkursu, kwota dofinansowania może wynosić od kilkuset tysięcy euro do 1 mln euro.

Łącznie na wszystkie, ostatnie konkursy w ramach COOPERATION Komisja Europejska przeznaczyła  4,8 miliarda euro. Link do trony z ogłoszonymi konkursami: http://ec.europa.eu/research/participants/portal/page/cooperation

Poza instytucjami, które otrzymują zastrzyk finansowy na prowadzenie działalności badawczej, korzyści odnoszą również osoby zaangażowane w realizację projektów. I chociaż nie ma mowy o premiach przyznawanych w formie umów zleceń, to każda uczelnia w Polsce zobowiązana jest do finansowania czasu poświęconego na realizację projektów na określonych zasadach. Na większości uczelni wyższych oraz w jednostkach naukowo-badawczych powinny funkcjonować rozporządzenia regulujące stawki wynagrodzeń dla osób realizujących działania w projektach (finansowanych z UE), za przepracowane godziny. Te regulacje powinny być zachętą dla pracowników, nie tylko naukowych.

Program CAPACITIES- Możliwości oferuje szereg działań, które mogą być zarówno badawczymi, jak również wspierającymi. Konkursy zostały ogłoszone w podprogramach:

  1. Infrastruktury badawcze
  2.  Badania na rzecz MŚP 
  3. Nauka w społeczeństwie
  4. Spójny rozwój polityk badawczych
  5. Współpraca międzynarodowa

Na szczególna uwagę zasługuje konkurs dedykowany specjalnie Małym i Średnim Przedsiębiorstwom – Badania na Rzecz MŚP – Research for the for SMEs. Projekty te mają na celu wspieranie grup innowacyjnych MŚP w rozwiązywaniu problemów technologicznych oraz zdobywaniu technologicznego w dziedzinie technologii. Ważnym elementem tego typu działań, jest potencjał eksploatacyjny oraz korzyści ekonomiczne dla MŚP, jakie zostaną wygenerowane w czasie trwania jak i po zakończeniu projektu. Okres trwania takiego projektu to maksymalnie 2 lata, z dofinansowaniem KE do 1,5 mln euro.

Strona z opublikowanymi konkursami znajduje się pod adresem:

http://ec.europa.eu/research/participants/portal/page/capacities

W programie PEOPLE - Ludzie, konkursy zostały ogłoszone w następujących działaniach:

  • Kształcenie początkowe naukowców - Initial Training Networks (ITN)
  • Międzynarodowa wymiana naukowców z krajami trzecimi- International Research Staff Exchange Scheme (IRSES)
  • Dofinansowanie regionalnych, krajowych oraz międzynarodowych programów-  Co-funding of Regional, National and International Programmes" (COFUND)

Warto zaznaczyć, że nie są to ostatnie konkursy w ramach programu Ludzie. W październiku br. ogłoszony zostanie konkurs na współpracę między środowiskiem naukowym a przemysłem(Industry –Academia Partnerships and Pathways – IAPP).Granty te cieszą się bardzo dużą popularnością wśród polskich jednostek naukowych. Projekty nie finansują badań, a głownie wymianę personelu miedzy tymi dwoma sektorami, w celu zdobycia nowej wiedzy, doświadczenia i najlepszych praktyk. Instytucje, które chciałby postawić pierwsze kroki w 7. PR, mogą zacząć od tego typu grantu. Są to bardzo przyjemne projekty, które łatwo się realizuje, skupiając się przede wszystkim na celu – czyli wzmocnieniu współpracy międzysektorowej.

Ponadto w październiku zostanie ogłoszony konkurs na organizacje tzw. Noc Naukowców (Researcher’s Night). To projekty mające służyć promocji nauki wśród społeczeństwa. W ostatnią piątkową noc września, każdego roku, w całej Europie odbywają się wydarzenia, pokazy, wykłady, itd. – prezentowane przez naukowców. Wszystkie działania skierowane są do szeroko rozumianego społeczeństwa – począwszy od dzieci przedszkolnych, kończąc na osobach starszych - by promować naukę oraz zachęcać do ciągłego kształcenia.

Naukowcy również będą mieli jeszcze swoją szansę by ubiegać się o stypendium indywidualne, w ostatnich już konkursach, które zostaną opublikowane w marcu 2013 roku. Będą to granty indywidualne na prowadzenie prac badawczych w Europie (MARIE CURIE INTRA-EUROPEAN FELLOWSHIPS FOR CAREER DEVELOPMENT - IEF), oraz poza UE (MARIE CURIE INTERNATIONAL OUTGOING FELLOWSHIPS FOR CAREER DEVELOPMENT - IOF).

Polscy naukowcy bardzo chętnie korzystają z z tego wsparcia, gdyż dzięki dofinansowaniu z UE, mogą zrealizować swój pomysł w najlepszych ośrodkach na świecie. Poza rozwojem naukowym, zdobywają wiedzę również z innych dziedzin oraz tzw. umiejętności miękkich. Należy pamiętać, iż realizacje tego stypendium wiąże się z mobilnością, czyli należy wyjechać do kraju w którym nie przebywało się dłużej niż 12 miesięcy, w ciągu ostatnich 3 lat.

W marcu 2013r. zostanie ogłoszony również konkurs dla doświadczonych naukowców z krajów trzecich zainteresowanych prowadzeniem badań w Europie (INTERNATIONAL INCOMING FELLOWSHIPS – IIF).

W programie Ludzie, Komisja Europejska z góry ustaliła stawki za poszczególne działania (wynagrodzenie, prace badawcze, podróży, zarządzanie, itd). Zatem nie nam tutaj problemu przy wyliczaniu kosztów tworząc budżet projektu . Ważne jest jak długo będzie trwał wyjazd i do jakiego kraju. Link do strony z konkursami: http://ec.europa.eu/research/participants/portal/page/people

Dla wybitnych naukowców, którzy mają bardzo innowacyjny pomysł, dotyczący badań podstawowych, obarczonych dużym ryzykiem, Komisja Europejska ogłosiła kolejne konkursy w programie IDEAS – Pomysły. W zależności od ilości lat doświadczenia badawczego oraz dorobku naukowego można ubiegać się o dofinansowanie projektu w dwóch rodzajach ów:

  • ERC Starting –  dla początkujących naukowców, ale posiadających doświadczenie naukowe
  • ERC Advanced – dla doświadczonych, wybitnych naukowców.

Szczegóły dotyczące wymogów formalnych zmieniają się z roku na rok i są umieszczane w dokumentacji konkursowej. Granty te są godne polecenia, gdyż nie wiążą się z koniecznością wyjazdu z kraju macierzystego. Wybór tematu projektu, instytucji,  w której będzie realizowany oraz zespołu badawczego zależy wyłącznie od naukowca ubiegającego się o dofinansowanie. Należy tylko spełnić jeden kluczowy wymóg: naukowiec powinien być wybitny oraz posiadać bogate międzynarodowe doświadczenie, a pomysł któye prezentuje musi być  zupełnie nowy, nieodkryty i na granicy poznania. konkursowa dostępna jest na stronie:

http://ec.europa.eu/research/participants/portal/page/ideas

Jak skorzystać?

Wszystkie wymienione wcześniej konkursy zarówno z 7. PR, MNiSW oraz PARP mają swoje dokumenty konkursowe, na stronach wskazanych powyżej. W dokumentacji zawarte są najważniejsze zapisy dotyczące wymogów formalnych, wysokości dofinansowania oraz tematyki projektów jeżeli chodzi o program ramowy. W serwis informacyjny Komisji Europejskiej CORDIS (http://cordis.europa.eu/fp7) umieszczone są wszystkie szczegółowe informacje dotyczące podprogramów 7. PR, baza do wyszukiwania partnerów oraz możliwość zgłoszenia własnego profilu. Informacje o konkursach publikowane są już na portalu uczestnika: Participants Portal (http://ec.europa.eu/research/participants/portal/page/fp7_calls).

I tutaj można znaleźć dokumenty które są kluczowe dla osoby rozpoczynającej pisanie projektu to:

  • Programme– program pracy, dla każdego priorytetu i podprogramu jest osobny, który zawiera wszystkie wytyczne związane z wymogami formalnymi.
  • Guide for Applicants– przewodnik dla wnioskodawców – omawiający krok po kroku strukturę wniosku, jakie punkty powinny się w nim znaleźć, procedurę ewaluacji wniosków oraz inne informacje przydatne przy składaniu aplikacji.

Należy pamiętać, iż wnioski składane są elektronicznie (Electronic Submission), w serwisie internetowym Participants Portal. Jest to system, który automatycznie blokuje możliwość wysyłania wniosków po określonym terminie ich składania. Można powiedzieć , że dzień i godzina (zazwyczaj 17.00 czasu brukselskiego), są święte. Nawet sekunda po wyznaczonej godzinie uniemożliwia wysłanie projektu.

Nie należy też odkładać momentu wysłania aplikacji do ostatniej chwili, gdyż jak praktyka pokazuje, w ostatnim dniu najwięcej jest ich składanych do KE, a przez to serwer może się zawiesić i nasza cała ciężka praca może wtedy pójść na marne.

Jest jeszcze szansa?

Jak najbardziej polskie instytucje powinny wykorzystać szansę na złożenie wniosków w ostatnich konkursach 7. PR. Jest to doskonała okazja by „uszczknąć” z tego co najlepsze daje UE, dzięki finansowaniu projektów. Realizatorzy ów zgodnie powtarzają, że udział w międzynarodowym projekcie z najlepszymi instytucjami i naukowcami, to korzyści nie tylko finansowe.

Zdobywamy przede wszystkim nową wiedzę, ale i prestiż. Dostęp do najnowszych technologii, a także najnowszych osiągnięć, co umożliwia wyprzedzenie konkurencji. Ponadto udział w zyskach z patentów, które powstaną w projekcie,  jest równie ważny, przede wszystkim dla środowisk przemysłowych. Ponadto praca w międzynarodowym zespole badawczym oznacza nieustanny kontakt z najlepszymi ekspertami w poszczególnych dziedzinach, czy możliwość dotarcia do najlepszych laboratoriów.

Trzeba jednak pamiętać, że udział w międzynarodowych konsorcjach będzie również wartością dodaną w przyszłości. Jeżeli sprawdzimy się jako partner w projekcie, będziemy zapraszani do kolejnych inicjatyw, a nasze „notowania” w kręgach naukowych wzrosną. Oczywiście kto się spóźni ze złożeniem wniosku w 7. PR, będzie miał jeszcze szansę w kolejnym programie ramowym.

Program Ramowy Badań i Innowacji UE – HORIZON 2020– rozpocznie się w 2014 roku i potrwa do 2020. Budżet programu wyniesie 80 miliardów euro. Warto więc rozpocząć swoją przygodę z programem ramowym już teraz, by zdobyć doświadczenie i w kolejnych latach zacząć czerpać zyski i startować w wielkich międzynarodowych konsorcjach, ubiegając się o dofinansowanie kilkunastomilionowych projektów. Dzięki takim działaniom mamy szansę, nie tylko na rozwój indywidualnej kariery naukowej, ale też na wyniesienie swojej instytucji macierzystej na zupełnie inny, wyższy poziom w świecie nauki.

 Fot. Smartlink

Joanna Bosiacka-Kniat, Konsultantka Siódmego Programu Ramowego Wspólnoty Europejskiej na rzecz Badań, Rozwoju Technologicznego i Wdrożeń. Pracuje w Regionalnym Punkcie Kontaktowym , Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

 

Autor:Joanna Bosiacka-Kniat 

Joanna Bosiacka-Kniat, Konsultantka Siódmego Programu Ramowego Wspólnoty Europejskiej na rzecz Badań, Rozwoju Technologicznego i Wdrożeń. Pracuje w Regionalnym Punkcie Kontaktowym , Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości