Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Artykuły analityczne
2010/12/22 15:38:13
Eksperci Komisji Europejskiej

7. Program Ramowy Unii Europejskiej jest już znany wszystkim ubiegających się o dofinansowanie działań badawczych, innowacyjnych czy wdrożeniowych. Często zastanawiamy się, jak nasz wniosek zostanie oceniony i czy to, co napisaliśmy spełnia narzucone kryteria. Portal Innowacji przybliża tajniki pracy eksperta oceniającego wnioski.

Pisanie wniosku jest lekcją samą w sobie. Jednak ocenianie projektów jest szkołą, której nie zapewnią nam żadne szkolenia, czy indywidualne konsultacje ze specjalistami. Czy zostanie ekspertem jest w ogóle osiągalne? Czy udaje się to tylko bardzo wybitnym specjalistom, z bardzo długim stażem pracy naukowej w konkretnej specjalizacji? Gdzie można się zgłosić by stać się ekspertem i jak długo czeka się na wybór do udziału w ocenie wniosków? Tak, jak w przypadku pisania i składania wniosków, Komisja Europejska (KE) stworzyła specjalne zasady wyboru ekspertów oceniających wnioski.

Kto może zostać ekspertem?

Co roku Komisja Europejska ogłasza około sto konkursów, na które wpływa kilkadziesiąt tysięcy wniosków. Obszary tematyczne, w których międzynarodowe konsorcja składają projekty, dotyczą różnych dziedzin wiedzy, w tym między innymi: zdrowia, żywności, technologii, nanonauki, nanotechnologii, bezpieczeństwa, energii, przestrzeni kosmicznej, infrastruktur badawczych, regionów wiedzy, potencjału badawczego i wielu innych. Trudno wymagać od urzędników KE, aby posiadali wiedzę na temat wszystkich dziedzin badawczych. Już w poprzednich programach ramowych Komisja Europejska szukała pomocy przy ocenie wniosków, a także przy pracach wspomagających realizację programów ramowych u źródła, czyli wśród ekspertów posiadających doświadczenie i wiedzę w określonej dziedzinie. 7. Program Ramowy jest już kolejnym, do którego można zgłaszać swoje kandydatury na ekspertów przez cały okres trwania programu (2007-2013). By ułatwić sobie poszukiwania specjalistów, KE stworzyła specjalną bazę, nazywaną bazą ekspertów, do której mogą się zapisywać osoby z całego świata.

Po pierwsze i najważniejsze, by się w niej znaleźć, wystarczy się zapisać oraz spełnić warunki ustalone przez KE. Przede wszystkim posiadać wiedzę i umiejętności z określonej dziedziny, działać na co dzień w sferze badawczo-rozwojowej lub przemyśle oraz posługiwać się językiem angielskim w takim stopniu, by w trakcie oceny bez problemów czytać wnioski złożone w języku angielskim, a także sprawnie porozumiewać się z pozostałymi ekspertami.  Nie oznacza to, iż ekspertem może zostać tylko i wyłącznie profesor lub doktor specjalizujący się w konkretnej dziedziny badawczej. Do oceny zapraszane są również osoby, które nie posiadają stopni lub tytułów naukowych, ale aktywnie działają w sferze przemysłowej,  administracji czy zajmują się zarządzaniem projektami.  Ponadto chętni, którzy wpisują się do bazy nie muszą znać wszystkich zasad i procedur rządzących 7. Programem Ramowym. Rejestrując się, na samym początku należy zdecydować się, jakim ekspertem chcielibyśmy zostać i przy jakich pracach KE miałaby nas powoływać.

Komisja Europejska wyróżniła dwa typy ekspertów. Pierwszy z nich to eksperci ds. oceny wniosków, tzw. ewaluatorzy, (którzy mogą również być powoływani  do kontroli realizowanych już projektów), a drugi to eksperci monitorujący, służący pomocą w ocenie i monitorowaniu polityki oraz całego programu.

W jaki sposób dokonuje się selekcji ekspertów?

Najważniejszą rzeczą jest złożenie swojej aplikacji do bazy ekspertów KE znajdującej się na stronie:  https://cordis.europa.eu/emmfp7. Nie ma innego sposobu by stać się ekspertem, jedynym sposobem jest w bazie. Wypełniając aplikację, każdy ekspert określa swój profil i dziedzinę wiedzy, w której ma największe doświadczenie. Swój opis należy określić poprzez odpowiedni dobór słów kluczowych, przy definiowaniu których warto zajrzeć do tematyki konkursów, która dostępna jest w Programach Pracy zamieszczonych w serwisie CORDIS.  To może pomóc w dopasowaniu się do terminologii używanej w konkretnym ogłoszonym konkursie, a dzięki temu zwiększyć szanse na otrzymanie zaproszenia do oceny.  Im bardziej szczegółowo opiszemy swój profil oraz doświadczenie, tym większe szanse mamy na zakwalifikowanie się. Ponadto ważne są kwestie języka – zazwyczaj wnioski składane są w języku angielskim i tym też językiem posługują się eksperci przy jego czytaniu oraz omawianiu. W aplikacji, zgodnie z prawdą, dobrze jest zaznaczyć, iż posiadamy płynną znajomość języka angielskiego.  Nikt tego na etapie składania aplikacji nie weryfikuje, nie musimy tez wysyłać żadnych certyfikatów. Jednak będąc na miejscu i biorąc udział w rozmowach z innymi ekspertami, KE zorientuje się , czy faktycznie rozumiemy co się do nas mówi. Jeżeli okaże się, że opis naszych umiejętności odbiega znacznie od rzeczywistości, po prostu zostaniemy wyproszeni i skończy się nasza współpraca z Komisją przy ocenie wniosków.

Ponadto w aplikacji, podajemy również doświadczenie oraz wykształcenie jakie posiadamy. Nie należy skupiać się tylko na części związanej ściśle z naszą specjalizacją, ale podać czy realizowaliśmy projekty, czy mieliśmy doświadczenie jako koordynator, czy zajmowaliśmy się kwestiami finansowymi lub administracyjnymi.  W naszym profilu znajduje się również miejsce na podanie głównych naszych osiągnięć, publikacji. Miejscem gdzie możemy wpisać wszystko inne, co nie zmieściło się w wymaganych polach, a charakteryzuje nasz potencjał i doświadczenie,  jest zakładka „Zainteresowania” („Interests”).  W naszej aplikacji znajduje się również miejsce, gdzie podajemy dane do kontaktu. Pamiętajmy by podawać aktualny adres e-mail oraz pocztowy, pod którymi odbierzemy korespondencję. Jeżeli otrzymamy wstępne zaproszenie do bycia ekspertem, jesteśmy zobligowani do odpowiedzi w określonym terminie, którego należy przestrzegać. Brak odpowiedzi z naszej strony oznacza rezygnację z oceny wniosków w danym konkursie.

Jaki jest czas od momentu zapisania się w bazie do wyboru na eksperta? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, gdyż najważniejsze w tym przypadku jest nie to, czy mamy tytuł profesora czy stopień doktora przez nazwiskiem, ale to w jaki sposób opisaliśmy siebie i swoje doświadczenie w profilu. Konkursy ogłaszane są przez cały rok. Dobrze jest zatem zarejestrować się minimum pół roku przed ogłoszeniem konkursu, który nas interesuje. Zdarzały się sytuacje, że osoba zarejestrowana już po 8 miesiącach dostawała zaproszenie do współpracy. Ale bywały też i takie, kiedy ekspert czekał przez długi czas i nikt go nie zauważał w bazie. Wystarczyło zmienić kilka słów kluczowych, a po krótkim czasie Komisja Europejska odezwała się do niego i zaangażowała do oceny wniosków.

Wyboru ekspertów dokonuje Agencja Wykonawcza ds. Badań (Research Executive Agency – REA) lub Komisja Europejska (KE), w zależności od konkursu. Po jego ogłoszeniu REA oraz KE wstępnie przeszukują bazę pod kątem tematyki wniosków, jakie maja zostać złożone.

Na podstawie wniosków, które wpłynęły,  analizowana jest baza ekspertów i wysyłane są zapytania do osób o doświadczeniu najbardziej odpowiadającym tematyce danego konkursu. Dlatego ważne są słowa kluczowe, które podajemy w swojej aplikacji. Im bardziej szczegółowo opiszemy słowa kluczowe związane z naszą specjalizacją, tym większe mamy szanse. W bazie ekspertów zarejestrowanych jest ponad 50 tysięcy zgłoszeń, z czego do pracy przy ocenie wniosków  angażowanych jest rocznie około 5 tysięcy ekspertów.

Zarówno REA, jak i KE stosują zasadę równości szans i zgodnie z tą zasadą  dążą do zapewnienia możliwie dużej różnorodności w ramach zespołów oceniających wnioski. Oprócz doświadczenia w danej dziedzinie, zwracają uwagę też na takie czynniki jak np. kraj pochodzenia czy płeć kandydata.

Ocena zdalna czy centralna?

Rozpoczynając pracę eksperta zostaniemy poinformowani, w jakiego typu ocenie będziemy brali udział. Za ogłoszenie konkursu w danym programie, a następnie za ewaluację, może być odpowiedzialna REA lub KE. Ocena zdalna jest  zazwyczaj wybierana przez REA. Z kolei KE wybiera ocenę centralną czyli na miejscu w budynkach komisyjnych w Brukseli. Która z tych ocen jest lepsza, bardziej efektywna? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, gdyż każda z  nich niesie za sobą nowe doświadczenia. Przy obu typach obowiązuje ta sama zasada, iż w ocenę jednego wniosku zaangażowanych jest zazwyczaj trzech ekspertów. Przed rozpoczęciem pracy każdy z nich zobowiązany jest do podpisania deklaracji bezstronności, co ma zagwarantować niezależność i obiektywizm przy ocenie wniosków. Ponadto ma ona zapewnić pełną niezależność i wykluczyć istnienie konfliktu interesów między funkcją eksperta a jego codzienną pracą. Ekspert nie może podjąć się oceny wniosku, z którym jest w jakiś sposób związany. Kiedy ewaluator dostanie do oceny wniosek i stwierdzi, że może wystąpić konflikt interesów, ma on obowiązek zgłosić to urzędnikowi KE. Dla zapewnienia bezstronności ekspert dostanie inny wniosek do oceny.

Eksperci zobowiązani są również do podpisania deklaracji poufności, co gwarantuje uczciwy przebieg ewaluacji. Osoba oceniająca nie może dzielić się „na zewnątrz” informacjami wyczytanymi we wniosku, a nawet nie powinna dzielić się tym z ekspertami nie zaangażowanymi w jego panel.

Ocena zdalna, to ocena, która odbywa się w zaciszu domowym lub biurowym. Wybrani eksperci otrzymują dostęp do systemu, w którym przekazano im wnioski do oceny. Na taką ocenę REA wyznacza zazwyczaj dwa tygodnie. W tym czasie ekspert proszony jest o wystawienie punktów oraz ich uzasadnienia dla około 8-9 projektów. Wszystko odbywa się w systemie RIVET, gdzie znajdują się wnioski oraz Indywidualne Arkusze Oceny (Individual Assesment Report) do każdego z nich.

Jeden z trojga ekspertów zostaje wyznaczony jako sprawozdawca (Rapporteur) i przygotowuje  raport, uwzględniając komentarze i oceny ekspertów. Dzięki temu można rozpocząć tzw. konsensus, czyli ustalenie wspólnej opinii i oceny ekspertów na temat danego wniosku, co jest warte uwagi, gdyż nie chodzi tu o pójście na kompromis.  Pierwszy konsensus podejmowany jest w systemie RIVET.  Niektóre z wniosków mogą uzyskać takie same punkty oraz podobne opinie od ekspertów, co pozwala na sprawne ustalenie wspólnego zdania i oceny. Taki konsensus odbywa się zdalnie. Jednak większość wniosków wymaga przedyskutowania oraz wypracowania wspólnej opinii, a przede wszystkim oceny przez wybranych ekspertów. Wtedy REA zaprasza wszystkich ewaluatorów do Brukseli na tzw. etap oceny centralnej. Podczas tego etapu eksperci nie czytają nowych wniosków ani nie wystawiają nowych ocen. Wszyscy zjeżdżają się na 2-3 dni, w ciągu których mają czas tylko i wyłącznie na spotkania (consensus meeting), w celu ustalenia konsensusu dla swoich wniosków. Zdarzają się sytuacje, kiedy ustalenie wspólnej noty przez ekspertów jest bardzo długim procesem i spotkanie może trwać nawet kilka godzin. Moderatorem takich spotkań jest przedstawiciel REA. Kiedy zauważa on,  że eksperci nie są w stanie dojść ze sobą do porozumienia, powoływany jest  czwarty ekspert, który czyta wniosek, a następnie dołącza do spotkania. Zazwyczaj „świeża siła” i świeży umysł pozwala na wypracowanie wspólnego stanowiska i dojście do konsensusu wszystkich ekspertów. Bywają tez spotkania trwające trzydzieści minut, kiedy eksperci są zgodni i szybko podejmują decyzje. Właśnie dzięki tym spotkaniom, istnieje możliwość weryfikacji informacji, które ewaluatorzy wyczytali lub właśnie nie mogli ich  znaleźć we wniosku. To czas kiedy wyjaśniane są kwestie sporne lub niejasne sformułowania autora projektu.

Ocena centralna, głównie wybierana przez Komisję Europejską, to ocena na którą eksperci zapraszani są do Brukseli. Trwa ona od kilku dni do dwóch tygodni. Praca wszystkich ewaluatorów odbywa się w budynku komisyjnym, zazwyczaj od rana do godzin późno wieczornych.

Podczas oceny centralnej eksperci czytają wnioski w specjalnych biurach, gdzie nie powinni używać telefonów komórkowych oraz nie mają dostępu do internetu. Tak jak przy ocenie zdalnej,  w tym przypadku każdy wniosek czytany jest przez trzech ekspertów. Pierwsza połowa dnia przeznaczona jest na czytanie zazwyczaj dwóch wniosków. Następnie, w drugiej połowie dnia eksperci zapraszani są  na spotkanie w sprawie ustalenia wspólnej oceny i jej uzasadnienia (consensus meeting).

Przy obu typach ewaluacji, kiedy ustalona zostanie ostateczna ocena oraz jej uzasadnienie powstaje tzw. podsumowanie oceny projektu (Evaluation Summary Report – ESR). Raport sprawdzany jest pod względem jakościowym przez urzędników komisyjnych. Po ostatecznych poprawkach i zaakceptowaniu przez KE, eksperci składają swoje podpisy pod ostateczną wersja raportu. ESR wysyłany jest do koordynatora danego wniosku, dzięki czemu dowiaduje się on jaką dostał ocenę, a także jakie były mocne i słabe strony każdego z punktów projektu.

Jakie wnioski  mogą liczyć na dofinansowanie?

Trzema głównymi kryteriami oceny są: jakość naukowo-technologiczna (czyli zgodność z tematyką konkursu), jakość i efektywność wdrożenia (zarządzanie, skład oraz budżet) oraz potencjalny wpływ projektu. Każde z tych kryteriów oceniane jest w skali od 0 do 5 punktów.

By wniosek mógł otrzymać dofinansowanie musi spełniać wymogi konieczne, takie jak przejście progów punktowych w niektórych kryteriach. Zazwyczaj dla wszystkich kryteriów próg punktowy wynosi 3 (w niektórych konkursach jedno z kryterium może mieć 4). Jednak, by wniosek znalazł się na liście rankingowej do dofinansowania, musi zdobyć co najmniej 10 punktów za cały wniosek, a przy niektórych konkursach próg punktowy to 11.

Wszystkie wnioski, które były oceniane, umieszczane są na liście rankingowej, podczas ostatecznego spotkania panelowego. W trakcie tego spotkania ustalana jest kolejność wszystkich złożonych na konkurs wniosków, ale przede wszystkim eksperci skupiają się na projektach, które otrzymały taką samą ilość punktów.  Wtedy otrzymują oni wytyczne, które kryterium mają dokładnie przeczytać i  według wskazówek komisyjnych, odnaleźć informacje, które są wymagane we wniosku. Na tym etapie żadna ocena punktowa, która została wcześniej przyznana przez panel ekspertów, nie może być zmieniona.

Eksperci wybrani do ustalenia listy rankingowej, po przeczytaniu wskazanych projektów, spotykają się i debatują nad ich kolejnością. Czasu na przeczytanie kilkunastu wniosków jest niewiele – bo zaledwie kilka godzin. Więc w tym momencie struktura wniosku – jego przejrzystość oraz wskazanie poprzez wytłuszczenie, kursywę czy inne zabiegi  informacji , na które ekspert powinien zwrócić uwagę – jest bardzo ważna.

Warto wiedzieć, że wnioski, które przeszły progi punktowe (minimum 10 lub 11), ze względu na ograniczoną alokację finansową, niekoniecznie muszą otrzymać dofinansowanie. Zatem należy mieć świadomość, że wnioski muszą być doskonałe oraz muszą uzyskać więcej niż minimum progowe, by mogły liczyć na dofinansowanie. Linia, oddzielająca projekty powyżej progów punktowych, które otrzymają dofinansowanie lub nie otrzymają dofinansowania z KE, zależy od różnych czynników, m.in.: od budżetu jaki przypada na dany konkurs i od ilość z góry przewidzianych do finansowania projektów w danym temacie.

Jak zachwycić eksperta? Kilka porad praktycznych

Już pierwsze zdania wniosku powinny zaciekawić eksperta, w takim stopniu, że sam będzie chciał się dowiedzieć, co i jak wydarzy się dalej. Ponadto musimy uświadamiać osobę czytająca, co jest naszym głównym celem,  jakimi drogami do tego dojdziemy i jakie będą korzyści z tego, że zrealizujemy projekt i osiągniemy założone postanowienia. Wszędzie, gdzie to możliwe, powinniśmy pokazywać liczby, wielkości skwantyfikowane, by pokazać, że wiemy co chcemy osiągnąć oraz jaki to będzie miało zasięg.

Jednak przede wszystkim należy pamiętać, że eksperci, którzy wybierani są do oceny wniosków mogą pochodzić z każdego kraju na świecie. Więc nie dla wszystkich język angielski jest językiem ojczystym. A to wiąże się z formą w jakiej należy napisać wniosek. Lany tekst, zawierający bardzo dużo treści, opisów mało konkretnych, czy zbyt wiele niezrozumiałych sformułowań i wzorów, na pewno nie zachęci eksperta do pozytywnego nastawienia do czytania, a przez to może wpłynąć na ocenę naszego pomysłu. 

Treść powinna być łatwo przyswajalna, czytelna i zrozumiała. Tym bardziej, że przy ocenie zdalnej, ekspert będzie czytał wniosek w tzw. czasie wolnym, czyli może to być o późnej godzinie w nocy, w weekend lub w przerwie między innymi zadaniami. Przy ocenie centralnej, eksperci nie mają nieskończenie dużo czasu na przeczytanie jednego wniosku. Pracują w trudnych warunkach, przede wszystkim pod presją terminu, z reguły w biurze, gdzie jest kilkanaście osób, każdy rozmawia, chodzi i nie ma atmosfery skupienia. Zatem przejrzystość i dobra struktura pozwolą w łatwy sposób dotrzeć do najważniejszych informacji!

Pisanie ze zrozumieniem, czyli traktowanie czytelnika jako laika tez pomoże w odbiorze naszego pomysłu. Wiadomo, że wnioski oceniają eksperci z danej dziedziny, ale wszystkie wymienione wyżej uwarunkowania przeszkadzają w pewnym stopniu w dobrym rozumieniu treści, tym bardziej dla osób, które nie władają biegle językiem angielskim. Warto także obrazować wyniki swoich prac, poprzez diagramy, wykresy czy rysunki.

Ponadto eksperci oceniają tylko to, co mają na papierze. Z tego też powodu należy opisywać we wniosku czasami rzeczy, które w innych okolicznościach uznaje się za oczywiste. Eksperci nie mogą korzystać z internetu i wyszukiwać informacji, które wnioskodawca ukrył pod linkiem do strony internetowej. Nie można sprawdzać treści z wniosku wyszukując danych na stronach internetowych. Każdy z ekspertów zobowiązany jest do przestrzegania tych zasad. Przy ocenie centralnej w Brukseli, jest to łatwe do wykluczenia, jednak przy ocenie zdalnej Komisja zdaje się na uczciwość ewaluatorów.

Praca eksperta – przyjemność czy poświęcenie?

Wpisując się do bazy, musimy mieć świadomość, że być może kiedyś  zostaniemy zaproszeni do oceny, a wtedy będziemy musieli dostosować się do zasad, które zostaną nam zaproponowane przez REA czy KE. Oczywiście możemy odmówić udziału w ocenie wniosków w danym konkursie, lecz wtedy powinniśmy mieć na uwadze, że KE być może drugi raz nas nie poprosi o bycie ewaluatorem. Warto więc skorzystać z okazji i przyjąć zaproszenie. Przy ocenie zdalnej musimy poświęcić zazwyczaj nasz wolny czas, w którym musimy przeczytać kilka wniosków. Potem 2-3 dni na wyjazd do Brukseli. Przy ocenie centralnej – już od samego początku musimy wiedzieć, że wiąże się to z wyjazdem na kilka dni, tydzień lub nawet dwa.

Każda praca zostanie wynagrodzona. Komisja Europejska oraz REA stosują te samy zasady wynagradzania ekspertów. W tym roku zasady te się nieznacznie zmieniły. Za swoją pracę eksperci otrzymują wynagrodzenie, w zależności od ilości przydzielonych im wniosków do oceny.

 Tabela przeliczenia ilości projektów do oceny - na liczbę przepracowanych dni do wynagrodzenia

OCENA ZDALNA

liczba dni do zapłaty 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 Dodatkowo 0,5 dnia
ilość projektów do oceny 1-2 3 4-5 6 7-8 9 10-11 12 każdy dodatkowy projekt

Kwota za jeden dzień pracy to 450 euro na rękę. Ponadto opłaconą mamy podróż na spotkania do Brukseli w obie strony, która refundowana jest po przesłaniu faktur za bilety lub odpowiednim rozliczeniu podróży samochodem prywatnym.  Do tego ekspert otrzymuje ryczałt na noclegów w kwocie 100 euro za noc oraz ryczałt na tzw. dietę w wysokości 92 euro za dzień pracy. Kwoty te niewątpliwie zachęcają do wzięcia udziału w procesie ewaluacji, jednak same pieniądze to nie wszystko. Jak można wywnioskować, cały proces oceny to szansa na zdobycie nowy umiejętności. Po pierwsze, widzimy jak wygląda cała procedura ewaluacji i „od podszewki” wiemy jak wyglądają poszczególne jej etapy. Po drugie i najważniejsze, to doskonała nauka pisania wniosków. Widzimy jak dobry wniosek powinien wyglądać, jaką mieć strukturę, jakich słów-kluczy używać. Ponadto udział w ocenie to szansa na nawiązanie nowych kontaktów, które w przyszłości mogą zaowocować wspólnymi projektami lub współpracą na różnych szczeblach. Praca przy ocenie to również integracja i z innymi ewaluatorami, ale też i z pracownikami Komisji Europejskiej. Czasu na przyjemności nie ma zbyt wiele, jednak wieczorne wyjście w takim gronie pozwala na lepsze poznanie się.

Jeżeli sprawdzimy się jako eksperci, REA lub KE będą zadowoleni z naszej pracy, zapewne możemy liczyć na kolejne zaproszenia do współpracy przy ocenie w następnych konkursach. Każdy kto da sobie szansę na sprawdzenie własnych umiejętności i zapisze się do bazy ekspertów, zostanie powołany do grona tych, którzy oceniają wnioski, z pewnością nie zawiedzie się. Dla wielu polskich ekspertów jest to jedyna szansa na dołączenie do grona wspaniałych, światowych naukowców, i pokazanie swojego potencjału. Jak się niejednokrotnie okazuje, polscy eksperci okazują się być bardzo kompetentni, rzetelni i pełni poświęcenia, czym zyskują uznanie urzędników, a to  owocuje przy doborze grona ewaluatorów w przyszłych konkursach. Ciągle brakuje jednak Polaków w panelach eksperckich, a tam gdzie nas nie ma, zmniejszają się szanse na pomyślną ocenę wniosków z polską koordynacją. w bazie ekspertów jest czymś, na co nie potrzebujemy zgody zwierzchników, całkowicie niezależnie i indywidualnie decydujemy o sobie. Dla wielu jest to szansa na nowy etap w karierze zawodowej.

Lista ekspertów oceniających wnioski w 7. PR publikowana jest na stronie KE: http://cordis.europa.eu/fp7/experts_en.html, która uaktualniana jest dopiero po zakończonym procesie ewaluacji w danym konkursie. Jednak warto tam zajrzeć i przekonać się jak niewiele nazwisk z Polski na niej widnieje.

By zachęcić oraz pomóc stać się ekspertami Komisji Europejskiej, Regionalny Punkt Kontaktowy Programów Ramowych w Poznaniu, cyklicznie organizuje szkolenia, na których krok po kroku omawiana jest aplikacja, którą należy złożyć w bazie KE. Zapraszani są również eksperci, którzy bardzo chętnie dzielą się swoim doświadczeniem z całego procesu ewaluacji i pokazują, że można i da się współpracować z Komisją Europejską. Podsumowując, praca eksperta to doskonałe doświadczenie pod każdym względem. Warto się zarejestrować w bazie i czekać na swoją szansę.

Fot. S. Chalmers (flickr), BWJones (flickr)

Autor:Joanna Bosiacka-Kniat  

Joanna Bosiacka-Kniat, Konsultantka Siódmego Programu Ramowego Wspólnoty Europejskiej na rzecz Badań, Rozwoju Technologicznego i Wdrożeń. Pracuje w Regionalnym Punkcie Kontaktowym , Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości