Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Artykuły analityczne
2012/05/29 10:09:14
Dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia własności przemysłowej

Współczesna ekonomia opiera się na wiedzy – jej rozwoju, wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań i … konieczności ochrony prawa własności intelektualnej. Ochrona tej sfery, podejmowanie skutecznych kroków mających na celu zapobieganie naruszeniom stanowi jeden z kluczowych elementów prowadzenia współczesnych przedsiębiorstw. Warto zastanowić się jak przeciwdziałać naruszeniom i jak skutecznie się bronić przed naruszeniami. W poniższym tekście znajdziecie Państwo krótkie omówienie sądowych i pozasądowych dróg ochrony własności intelektualnej.

Ochrona własności intelektualnej odgrywa coraz większą rolę w relacjach pomiędzy partnerami biznesowymi a także pomiędzy producentami i usługodawcami a odbiorcami tych dóbr. Jest to dość silny trend o charakterze powszechnym – właściciele i użytkownicy czy to innowacyjnych rozwiązań technicznych czy też znaków przemysłowych lub towarowych oraz twórcy mają świadomość wartości wytworzonych przez siebie dóbr. Potwierdzenie tej tezy możemy odnaleźć m.in. w zestawieniach dokonywanych przez międzynarodową organizację Interbrand, która opublikowała niedawno zestawienie Best Global Brands 2011 [1]. W pierwszej piątce międzynarodowych firm o najwyższej wartości rynkowej marki trzy z nich zajmują firmy zajmujące się świadczeniem wyspecjalizowanych usług, zaś ich wartość szacowana jest od ponad 55 miliardów dolarów do około70 miliardów dolarów. Wyniki ujawnione w 2011 roku nie uległy znacznym zmianom w porównaniu do danych z  roku 2010  - zarówno IBM, Microsoft i Google zajmują te same pozycje natomiast ich wartość wzrosła o przeciętnie o 10-12 miliardów.

Miejsce

Firma

Wartość w mld USD

1.                        

Coca Cola

71,861

2.                        

IBM

69,905

3.                        

Microsoft

59,087

4.                        

Google

55,317

5.                        

General Electric

42,808

Cztery z pierwszych pięciu firm w zestawieniu, to firmy zajmujące się opracowaniem, wdrażaniem i udostępnianiem innowacyjnych autorskich rozwiązań w dziedzinie elektroniki.  Ponadto każda z opracowanych przez te firmy innowacji i nowatorskich rozwiązań jest natychmiast obejmowana ochroną prawną, gdyż ewentualne straty wynikające z braku ochrony prawnej danego rozwiązania lub produktu mogłyby stanowić znaczny uszczerbek na majątku firmy. Menadżerowie tych firm mają również świadomość o konieczności podejmowania stanowczych działań mających na celu zwiększenie ochrony własności intelektualnej.

Polscy przedsiębiorcy nierzadko nie mają świadomości potrzeby ochrony własnych marek, a także wyglądu ich produktów i zastosowanych w nich rozwiązań. Potwierdzają to liczne badania m.in. Międzynarodowego Indeksu Praw Własności 2011, publikowane przez amerykański ośrodek Rights Aliance [2], z których wynika, iż pod względem ochrony praw własności intelektualnej Polska zajmuje obecnie 43 miejsce przed Malezją i Urugwajem a za Botswaną i Izraelem na 129 możliwych [3]. W ubiegłorocznym rankingu Polska zajmowała  34 miejsce na 125 badanych krajów - przed Cyprem, i zaraz za Słowacją (państwami znacznie mniejszymi oraz zmniejszą liczbą mieszkańców).

Tymczasem w  polskim systemie prawnym znaleźć można szybkie i skuteczne rozwiązania prawne, które mogą służyć ochronie składników majątkowych, do których zaliczymy:

  1.       Wynalazki.
  2.       Wzory przemysłowe oraz wzory użytkowe.
  3.       Znaki towarowe.
  4.       Topografię układów scalonych
  5.      
  6.       Odmiany roślin
  7.       Prawa autorskie i pokrewne.

Polska Prawo Własności Przemysłowej ( dalej UPWP) odnosić się będzie do relacji w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych  oraz ich ochrony. Prawa niematerialne chronione na podstawie UPWP należeć będą do kategorii praw bezwzględnych czyli skutecznych wobec wszystkich („erga omnes”), co oznacza, że każdy nieuprawniony ma obowiązek powstrzymywania się od ingerowania w tę sferę; z kolei wyłącznie ma możliwość ich eksploatacji i uzyskiwania korzyści (zasada wyłączności).

Natomiast w przypadku twórców gwarantowana jest na gruncie Ustawy (dalej UPrAut). Ochronę podmiotom zainteresowanym gwarantują również przepisy z zakresu prawa cywilnego jak i prawa konkurencji przede wszystkim w zakresie ochrony know-how, tajemnicy handlowej oraz tajemnicy produkcyjnej – jest to ochrona na zasadach ogólnych.

Własność intelektualną można chronić na drodze postępowania sądowego oraz na drodze pozasądowej przy wykorzystaniu alternatywnych metod rozwiązywania sporów czyli arbitrażu lub mediacji.

W przypadku dochodzenia swoich uprawnień przed sądem należy najpierw ustalić do jakiego sądu wpływać będzie . Zgodnie z brzemieniem art. 17 Kodeksu Postępowania Cywilnego (dalej KPC) sądami właściwymi do sporów o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe, a także o ochronę praw autorskich i pokrewnych, jak również dotyczących wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych będą sądy okręgowe właściwe dla miejsca położenia siedziby lub zamieszkania pozwanego, lub których właściwość stron ustaliły między sobą w drodze umowy.

Roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za muzycznego jest roszczeniem o ochronę praw autorskich, a jego dochodzenie podlega właściwości sądu okręgowego bez względu na wartość przedmiotu sporu, także w tym wypadku, gdy jest ono skierowane - na podstawie umowy między wykonawcą utworu a zamawiającym - przeciwko zamawiającemu [4].

W przypadku sporów dotyczących wspólnotowych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych sądem właściwym będzie XXI Wydział Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wspólnotowych Wzorów Przemysłowych Sądu Okręgowego w Warszawie.

Ustawy regulujące ochronę prawa własności intelektualnej zawierają przepisy szczególne wobec zasad ogólnych określonych w KPC dotyczące zabezpieczenia roszczenia. Sąd właściwy do rozpoznania spraw o naruszenie praw własności może w terminie 3 dni od dnia złożenia w sądzie lub 7 dni w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej rozpatrzyć  wniosek uprawnionego z patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji lub osoby uprawnionej dotyczący:

1) zabezpieczenia dowodów w sprawie;

2) zabezpieczenia roszczeń przez zobowiązanie naruszającego patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji do udzielenia informacji, które są niezbędne do dochodzenia roszczeń, o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, jeżeli naruszenie tych praw jest wysoce prawdopodobne; 

3) zabezpieczenia roszczeń przez zobowiązanie innej niż naruszający osoby do udzielenia informacji, które są niezbędne do dochodzenia roszczeń o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, jeżeli naruszenie tych praw jest wysoce prawdopodobne a także w przypadkach , gdy : 

a) stwierdzono, że posiada ona towary naruszające patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, lub 

b) stwierdzono, że korzysta ona z usług naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, lub 

c) stwierdzono, że świadczy ona usługi wykorzystywane w działaniach naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, lub 

d) została wskazana jako uczestnicząca w produkcji, wytwarzaniu lub dystrybucji towarów lub świadczeniu usług naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, 

a powyższe działania nakierowane były na uzyskanie bezpośrednio lub pośrednio zysku lub innej korzyści ekonomicznej, przy czym nie obejmuje to działań konsumentów będących w dobrej wierze. 

W kontekście pozyskiwania informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracjiSąd może żądać informacji dotyczących firm (nazw) i adresów producentów, wytwórców, dystrybutorów, dostawców oraz innych poprzednich posiadaczy towarów lub świadczących usługi, które naruszają patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, jak również przewidzianych odbiorców hurtowych lub prowadzących sprzedaż detaliczną tych towarów lub usług a także ilości wyprodukowanych, wytworzonych, zbytych, otrzymanych lub zamówionych towarów lub usług naruszających patent, dodatkowe , lub prawo z rejestracji, a także cen uiszczonych za te towary lub usługi.

Ponadto poszkodowanemu przysługuje również uprawnienie do skorzystania ze środków zabezpieczających dochodzenie roszczenia na zasadach ogólnych zawartych w art. 730 -757 KPC.

W przypadku gdy sąd, dopuszcza określony dowód lub rozpoznaje wnioski zabezieczenie, o których wspomniano powyżej musi w czasie trwania postępowania zapewniać zachowanie tajemnicy przedsiębiorcy i innych tajemnic ustawowo chronionych.

Podobnie kształtuje się uprawnienie twórcy pokrzywdzonego na skutek naruszeń prawa autorskiego. Również i w tym przypadku pokrzywdzony może żądać zabezpieczenia dowodów oraz  zabezpieczenia związanych z nimi roszczeń poprzez zobowiązanie naruszającego autorskie prawa majątkowe do udzielenia informacji i udostępnienia określonej przez sąd dokumentacji mającej znaczenie dla roszczeń, lub poprzez zobowiązanie innej niż naruszający osoby do udzielenia informacji, które mają znaczenie dla roszczeń szczególności  o pochodzeniu, sieciach dystrybucji, ilości i cenie towarów lub usług naruszających autorskie prawa majątkowe, jeżeli:

a) stwierdzono, że posiada ona towary naruszające autorskie prawa majątkowe, lub 

b) stwierdzono, że korzysta ona z usług naruszających autorskie prawa majątkowe, lub 

c) stwierdzono, że świadczy ona usługi wykorzystywane w działaniach naruszających autorskie prawa majątkowe, lub 

d) została wskazana jako uczestnicząca w produkcji, wytwarzaniu lub dystrybucji towarów lub świadczeniu usług naruszających autorskie prawa majątkowe a powyższe działania mają na celu uzyskanie bezpośrednio lub pośrednio zysku lub innej korzyści ekonomicznej, przy czym nie obejmuje to działań konsumentów będących w dobrej wierze. 

Pokrzywdzony może złożyć odrębne wnioski o zabezpieczenie dowodów lub  zabezpieczenie roszczeń - nie ma obowiązku składania tych żądań łącznie.

Również i w tym przypadku sąd orzekający musi w taki sposób prowadzić postępowanie w sprawie objętej wnioskiem, aby nie dopuścić do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorcy i innych tajemnic ustawowo chronionych.

W każdym z tych przypadków osoba, która zabezpieczenie swojego roszczenia musi w nieprzekraczalnym terminie 7 dni wnieść do sądu pod rygorem upadku zabezpieczeń.

Zabezpieczenie może polegać również na tym, iż osoba uprawniona zażąda od pozwanego zapłaty określonej sumy pieniężnej Żądanie takie należy oprzeć na treści art. 753 § 1 KPC w związku z 751 1 § 1 pkt 6 i 7 KPC. W tym przypadku uprawdopodobnić należy, że brak wcześniejszegozabezpieczenia powództwa pozbawiłby wierzyciela zaspokojenia roszczenia.Natomiast na tym etapie nie ma konieczności wykazywania interesu prawnego przemawiającego za rozstrzygnięciem na rzecz wnoszącego.

W procesie głównym dotyczącym naruszenia własności intelektualnej poszkodowany ma prawo żądać przede wszystkim zaniechania naruszeń oraz podania do publicznej wiadomości informacji zawierającej część albo całość orzeczenia sądowego o naruszeniu prawa ochronnego lub informacji o takim orzeczeniu, w sposób i w zakresie określonym przez sąd, np. w formie ogłoszenia w wybranym ogólnopolskim dzienniku lub wydawnictwie profesjonalnym. Może również domagać się wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści uzyskanych na podstawie dokonywanych naruszeń, a także naprawienia szkody na zasadach ogólnych (stosownie do przepisów Kodeksu Cywilnego) lub poprzez zapłatę sumy pieniężnej, w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej, albo innego, stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z prawa.

W przypadku, gdyby sprawca naruszenia uchylał  się od publikacji na swój koszt ogłoszenia o treści ustalonej przez sąd lub podania do publicznej  wiadomości informacji poświęconej treści wydanego przez sąd orzeczenia poszkodowanemu przysługuje, zgodnie z treścią art. 1049 KPC, prawo do tzw. wykonania zastępczego polegającego na tym, że pokrzywdzony na koszt dłużnika dokona stosownej publikacji. Wierzyciel, który w postępowaniu sądowym otrzymał upoważnienie do wykonania czynności na koszt dłużnika może żądać przyznania mu przez sąd sumy potrzebnej do wykonania tej czynności [5]. Sąd wydaje stosowne uprawniające pokrzywdzonego do określonego działania po bezskutecznym terminie, w którym sprawca naruszenia miał dokonać nakazanej przez sąd czynności. [6]

Roszczenia z tytułu naruszenia prawa ochronnego przedawniają się w okresie 3 lat od dnia, w którym dowiedział się o naruszeniu swego prawa i o osobie, która naruszyła , oddzielnie co do każdego naruszenia.

W przypadku, gdy sąd karny jako pierwszy wyda skazujący za naruszenie praw własności intelektualnej sąd cywilny jest związany jego ustaleniami zgodnie z normą zakreśloną przez art. 11 KPC. Sąd cywilny może jednak samodzielnie badać, czy oskarżony - uniewinniony przez sąd karny od zarzutu przestępstwa - dopuścił się czynu, który powoduje jego odpowiedzialność za szkodę. Brak winy - jako elementu niezbędnego do skazania w postępowaniu karnym - nie wyłącza bowiem naruszenia prawa cywilnego, będącego podstawą roszczenia odszkodowawczego w postępowaniu cywilnym [7]. uniewinniający, jako urzędowy, może stanowić w postępowaniu cywilnym dowód, którego znaczenie sąd oceni według swobodnej oceny dowodów tak, jak każdy inny dowód [8]. To samo dotyczy orzeczenia wydanego w postępowaniu karnym, na mocy którego z jakichkolwiek przyczyn postępowanie to zostało umorzone. 

Alternatywą dla długotrwałego postępowania sądowego jest możliwość rozwiązywania sporu w postępowaniu przed sądem arbitrażowym (tzw. zapis na sąd polubowny). Taka możliwość istnieje wyłącznie w przypadku, gdy strony łączy węzeł umowny, czyli zapis na sąd polubowny.

Rozpatrzenie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego wymaga umowy stron, w której należy wskazać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć.

Wymaganie dotyczące formy zapisu na sąd polubowny jest spełnione także wtedy, gdy zapis zamieszczony został w wymienionych między stronami pismach lub oświadczeniach poza umową główną. Powołanie się w umowie na zawierający o poddaniu sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spełnia wymagania kodeksowe, jeżeli ta jest sporządzona na piśmie, a to powołanie się jest tego rodzaju, że czyni zapis częścią składową umowy (ma np. formę aneksu do umowy). , która nie zawiera takiej klauzuli lub odesłania do stosownego dokumentu nie jest uważana za zapis na sąd polubowny [9].

Strony, raz uzgodniwszy, że będą rozstrzygać istniejące spory przy pomocy sądu arbitrażowego nie mogą skierować wniosku o rozstrzygnięcia sporu do sądu powszechnego – są bowiem związane klauzulą arbitrażową. Co więcej, zapis na sąd arbitrażowy wiąże również następców prawnych stron umowy [10]. Jednakże nie wyklucza ona możliwości uzyskania zabezpieczenia roszczenia dochodzonego przed sądem polubownym na podstawie postanowienia wydanego przez sąd powszechny.

Sądownictwo arbitrażowe opiera się na zasadzie równości stron w postępowaniu, toteż wszelkie ograniczenia mowne że tylko jedna ze stron umownych ma prawo do tego aby inicjować postępowanie arbitrażowe jest z mocy prawa nieważne.

Skład sądu arbitrażowego strony mogą ustalić w umowie. W braku takiego ustalenia powołuje się sąd polubowny w składzie trzech arbitrów. Arbitrem może być każda bez względu na obywatelstwo, mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Nie musi mieć wykształcenia prawniczego – natomiast ważne jest, aby posiadał kwalifikacje, które strony będą uznawać za istotne z punktu widzenia sporu oraz przyszłego porozumienia stron. musi być zawsze osobą niezależną i bezstronną; przeciwna musi wyrazić zgodę na osobę proponowanego arbitra. ma prawo do wynagrodzenia za swoje czynności dokonywane w czasie trwania postępowania oraz do zwrotu wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem tych czynności. te pokrywane są solidarnie przez strony konfliktu.

W czasie trwania postępowania każda ze stron ma prawo do wysłuchania i przedstawienia swoich twierdzeń oraz dowodów na ich poparcie. Ponadto strony mogą uzgodnić zasady i sposób postępowania przed sądem polubownym. Niemniej jednak postępowanie jest zawsze inicjowane poprzez doręczenie stronie przeciwnej pisma z wezwaniem do rozpoznania sprawy przez sąd polubowny; w takim przypadku strony wymieniają się pismami procesowymi oraz wskazują na środki dowodowe, które będą przywoływać na poparcie własnych twierdzeń i stanowisk.Sąd polubowny może również (podobnie, jak sąd powszechny) przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków, z ów, oględzin, a także inne konieczne dowody, nie może jednak stosować środków przymusu. Sąd polubowny może także wyznaczyć biegłego lub biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii,zażądać od strony postępowania dostarczenia biegłemu odpowiednich informacji lub przedstawienia mu albo udostępnienia do zbadania ów lub innych przedmiotów. 

Sąd polubowny rozstrzyga spór według prawa właściwego dla danego stosunku, a gdy strony go do tego wyraźnie upoważniły - według ogólnych zasad prawa lub zasad słuszności. 

Naruszenie przez sąd polubowny prawa materialnego właściwego dla rozstrzyganej sprawy uzasadnia uchylenie wyroku tego sądu jedynie wtedy, gdy łączy się z pogwałceniem podstawowych zasad porządku prawnego [11].

Orzeczenia Sądu polubownego zapadają większością głosów. , który nie przychyla się do głosu większości może złożyć votum separatum – tzw. głos odrębny, który stanowi część orzeczenia. Istnieje również możliwość zawarcia ugody przed sądem arbitrażowym. W takim wypadku sąd będzie umarzał swoje postępowanie, natomiast dokumentem wiążącym strony będzie zawarta pomiędzy nimi ugoda. sądu polubownego powinien być sporządzony na piśmie i podpisany przez arbitrów, którzy go wydali. Jeżeli jest wydany przez sąd polubowny rozpoznający sprawę w składzie trzech lub więcej arbitrów, wystarczą podpisy większości arbitrów z podaniem przyczyny braku pozostałych podpisów. sądu polubownego powinien zawierać motywy rozstrzygnięcia. Elementem koniecznym orzeczenia sądu arbitrażowego jest wskazanie w jego treści zapisu na sąd polubowny, na podstawie którego wydano , musi on zawierać oznaczenie stron i arbitrów, a także określać datę i miejsce jego wydania. Strony postępowania otrzymują sentencję wydanego orzeczenia.

Zarówno sądu arbitrażowego, jak również ugoda przed nim zawarta mogą być opatrzone klauzulą wykonalności i stanowić tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym, o ile jedna ze stron nie chce dobrowolnie wykonać obowiązku nałożonego na nią na mocy takiego rozstrzygnięcia. Sąd powszechny stwierdza wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej na wniosek zainteresowanej strony pod warunkiem, że zawiera on rozstrzygnięcie dotyczące obowiązków nadających się do wykonania w drodze egzekucji. Na sądu przysługuje zażalenie. Jednakże sąd powszechny może odmówić uznania albo stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy spór nie może być poddany pod rozstrzygnięcie sądu polubownego albo jego uznanie lub wykonanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd powszechny na wniosek strony może odmówić  uznania albo stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą, jeżeli wykaże, że:

1) nie było zapisu na sąd polubowny, zapis na sąd polubowny jest nieważny, bezskuteczny albo utracił moc według prawa dla niego właściwego, 

2) postępowania nie była należycie zawiadomiona o wyznaczeniu arbitra, o postępowaniu przed sądem polubownym lub w inny sposób była pozbawiona możliwości obrony swoich praw przed sądem polubownym, 

3)  sądu polubownego dotyczy sporu nieobjętego zapisem na sąd polubowny lub wykracza poza zakres takiego zapisu, jeżeli jednak rozstrzygnięcie w sprawach objętych zapisem na sąd polubowny daje się oddzielić od rozstrzygnięcia w sprawach nieobjętych tym zapisem lub wykraczających poza jego zakres, odmowa uznania albo stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego może dotyczyć jedynie spraw nieobjętych zapisem lub wykraczających poza jego zakres, 

4) skład sądu polubownego lub postępowanie przed tym sądem nie były zgodne z umową stron lub - w braku w tym przedmiocie umowy - nie były zgodne z prawem państwa, w którym przeprowadzono postępowanie przed sądem polubownym, 

5)  sądu polubownego nie stał się jeszcze dla stron wiążący lub został uchylony albo jego wykonanie zostało wstrzymane przez sąd państwa, w którym lub według prawa którego ten został wydany. 

 

Cytowane źródła prawa:

z dnia 4 lutego 2004 roku  (Dz.U2006 . 90. 631)

z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. nr 11 9, poz. 11 7 ze zm.)

z dnia 17 listopada 1964 Postępowania Cywilnego (Dz.U. 1964.43.296 z późn. zm.)

 


[1] Zestawienie opublikowane zostało  na portalu WWW.interbrand.com (stan na kwiecień 2011)

[2] Informacje dostępne na stronie http://propertyrightsalliance.org/ (stan na kwiecień 2011)

[3] Raport dostępny na stronie http://www.internationalpropertyrightsindex.org/userfiles/file/ATR_2011%20INDEX_Web2.pdf (stan na kwiecień 2011)

[4] SN Z dnia 6 listopada 1976 roku sygn. akt IIIC 10/76 LexPolonica nr 301147

[5] SN Z dnia 10 maja 1989 roku, sygn. akt IIICZP 36/89 LexPolonica nr 302196

[6] SN z dnia 22 kwietnia 1968, sygn. akt IIICZP 37/68, LexPolonica nr 309008

[7] Cytowane za Tadeuszem Erecińskim Komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego, Warszawa 2010

[8] SN z 11 grudnia 1967 r., II PR 155/67, LexPolonica nr 322919, niepubl. oraz z 18 września 1969 r., II CR 308/69, LexPolonica nr 312145, OSNCP 1970, nr 7-8, poz. 130

[9] SN z 11 lipca 2001 r., V CKN 379/00, LexPolonica nr 351500, OSNC 2002, nr 3, poz. 37, z glosą R. Kulskiego, PiP 2002, nr 11, s. 101, a także orz. z 11 października 2001 r., IV CKN 139/01, LexPolonica nr 354906, Pal. 2002, nr 3-4, s. 225

[10] SN z 8 lutego 1937 r., C III 1254/35, LexPolonica nr 367714, Zb.Orz. 1938, nr I, poz. 44

[11] SN z dnia 3 września 2009 sygn. akt I CSK 53/2009 LexPolonica nr 2073872

Autor:Martyna Majewska 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości