Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2014/03/13 10:29:43
Klastry w UE w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Od kilku lat Komisja Europejska przywiązuje dużą wagę do klastrów uważając je za motory innowacyjności i wzrostu gospodarczego. Nie inaczej będzie w nowej perspektywie finansowej 2014-2020, która właśnie się rozpoczęła. KE będzie w dalszym ciągu wspierać rozwój klastrów, które ze względu na swoją naturę mają ważną rolę do odegrania w ewolucji i transformacji europejskiego przemysłu (industrial ) w kierunku nowych strategicznych specjalizacji. Ponieważ struktury klastrowe tworzą korzystne warunki dla otwartych innowacji, sprzyjając współpracy pomiędzy różnymi aktorami procesu tworzenia innowacji, łączeniu komplementarnych umiejętności i kompetencji oraz angażowaniu użytkowników w tworzenie innowacyjnych rozwiązań (), klastry mogą stać się katalizatorami trwałych zmian, które pozwolą efektywniej wykorzystać istniejące zasoby oraz podnieść wydajność i konkurencyjność przedsiębiorstw, a tym samym przywrócić Europę na ścieżkę wzrostu.

Wspieranie klastrów, jako narzędzia wdrażania polityki gospodarczej, zakładają dokumenty strategiczne i operacyjne na poziomie europejskim.

KLASTRY W STRATEGII EUROPA 2020

Kluczowym dokumentem jest Strategia Europa 2020 i jej projekty przewodnie (inicjatywy flagowe), które przewidują wielowymiarowe wsparcie klastrów, jako instrumentu podnoszenia konkurencyjności i innowacyjności europejskich przedsiębiorstw na globalnym rynku.

W ramach inicjatywy flagowej KE dalej będzie wspierać tworzenie klastrów klasy światowej. Ponadto przewiduje się konsolidację programów wspierających współpracę transgraniczną, w tym m.in. inicjatyw na rzecz rozwoju klastrów. Zgodnie z zapisami dokumentu, jedną z cech dobrze działających krajowych i regionalnych systemów badań i innowacji jest istnienie klastrów innowacji i wiedzy.

Druga inicjatywa flagowa Polityka Przemysłowa w Erze Globalizacji nawiązując do klastrów i sieci jako narzędzi zwiększających konkurencyjność przemysłu i wpływających na podniesienie innowacyjności przedsiębiorstw, wskazuje, że polityka klastrowa powinna skupić się na niwelowaniu niedoskonałości rynku i budowaniu pomostu pomiędzy przemysłem a instytucjami badawczymi. Należy wspierać klastry w ramach inteligentnych specjalizacji oraz rozwijać klastry konkurencyjne w skali światowej.

O klastrach wspomina również inicjatywa Europejska Agenda Cyfrowa, która zakłada osiągnięcie przez Europę przewagi konkurencyjnej w kluczowych dziedzinach m.in. poprzez rozwój innowacyjnych klastrów.

EUROPEJSKA STRATEGIA WSPIERANIA KLASTRÓW

Strategia wspierania klastrów na lata 2014-2020, opracowana przez DG Enterprise and Industry, zakłada promowanie wysokiej jakości zarządzania klastrem ( management excellence), współpracy pomiędzy klastrami z różnych krajów w Europie i poza nią oraz współpracy pomiędzy różnymi branżami (przemysłami). Strategia ma na celu lepsze wykorzystanie klastrów do rozwijania MSP.

Wsparcie zarządzania w klastrach jest realizowane poprzez szkolenia oraz certyfikację jakości.

Szkolenia są realizowane przez European Foundation for Cluter Excellence w oparciu o metodologię opracowaną w ramach inicjatywy KE European Excellence Initiative. Są to zarówno szkolenia dla trenerów (train-the-trainers), jak i szkolenia dla managerów klastrów.

Dla potwierdzenia jakości w zarządzaniu klastry mogą ubiegać się o brązowe albo złote odznaki (bronze label, gold label), przyznawane przez European Secretariat for Analysis na podstawie benchmarkingu względem najlepszych klastrów w danej klasie, jak również względem klastrów europejskich i pozaeuropejskich.

Z kolei wsparcie współpracy międzynarodowej klastrów i firm klastrowych jest realizowane poprzez porozumienia (Memoranda of Understanding) i misje gospodarcze.

Porozumienia podpisywane są pomiędzy European Collaboration Platform (ECCP) a partnerami zagranicznymi spoza Europy. Do chwili obecnej na liście krajów, z którymi podpisano porozumienia znajduje się osiem krajów: Brazylia, Indie, Korea Południowa, Japonia, Meksyk, Tunezja, Maroko oraz Chile.

KE organizuje cyklicznie misje gospodarcze dla przedstawicieli organizacji zarządzających klastrami oraz dla MSP działających w klastrach, do krajów, z którymi podpisano porozumienia o współpracy. Misje mają na celu internacjonalizację firm poprzez klastry i stanowią dla europejskich MSP okazję do znalezienia partnerów technologicznych i biznesowych, jak również do wejścia na zagraniczne rynki. Nawiązana współpraca międzynarodowa ma przyczynić się do zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności klastrów i firm w skali globalnej.

Narzędziem wspierania współpracy międzynarodowej są również strategiczne partnerstwa klastrów (European Strategic Partnerships - ESCP). Ich celem jest współpraca klastrów i sieci przekraczająca granice geograficzne i sektorowe, która ma doprowadzić do powstania nowych łańcuchów wartości, obejmujących firmy z różnych sektorów, jak również zapewnić lepsze wsparcie MSP w warunkach konkurencji globalnej. Oczekuje się, że partnerstwa będą pracowały nad rozwiązaniami odpowiadającymi na najważniejsze wyzwania społeczne. Partnerstwo musi mieć wymiar europejski, tzn. muszą w nim brać udział co najmniej 4 organizacje klastrowe lub sieci reprezentujące minimum 3 kraje biorące udział w Programie Ramowym na rzecz Konkurencyjności i Innowacji (CIP). Każde ma opracować i wdrożyć wspólną strategię długoterminowej współpracy pomiędzy różnymi sektorami działalności gospodarczej, uwzględniającą wsparcie internacjonalizacji MSP w nowych obszarach i specjalnościach. Status ESCP jest nadawany przez ECCP, a przy wyborze preferowane są klastry, których koordynatorzy posiadają Gold Label w zakresie jakości zarządzania klastrem, przy czym wymogiem minimum jest, aby większość uczestników posiadała co najmniej Bronze Label.

Wymienione instrumenty wspierania internacjonalizacji mają służyć MSP. Mają pomóc im dotrzeć do globalnych łańcuchów wartości i zaangażować się w długoterminową współpracę z partnerami strategicznymi z innych krajów. Mają także przyczyniać się do nawiązywania współpracy pomiędzy firmami a instytucjami kreującymi wiedzę, reprezentującymi różne kraje europejskie i pozaeuropejskie (a także różne branże) w celu opracowania wspólnie innowacyjnych rozwiązań.

KE przywiązuje dużą wagę do współpracy pomiędzy klastrami i firmami reprezentującymi różne przemysły oferując wsparcie poprzez analizy poświęcone nowopowstającym branżom oraz wsparcie tworzenia innowacji międzysektorowych i innowacji związanych z łańcuchami wartości. Celem tych działań jest transformacja branż przemysłowych poprzez kreatywność, efektywność użytkowania zasobów oraz wykorzystanie technologii i usług powstających na styku różnych rodzajów działalności.

KLASTRY W PROGRAMACH RAMOWYCH UE

Realizacja europejskiej strategii wspierania klastrów będzie odbywała się przy wykorzystaniu środków z programu COSME. Klastry zostały również uwzględnione w HORIZON 2020.

Klastry w HORIZON

W HORIZON 2020 Klastry mogą być wspierane w ramach filaru Excellent Science w części Research Infrastructures (Infrastruktura badawcza). Celem działań w tym zakresie jest, aby infrastruktura badawcza służyła, jako miejsce pierwszego zastosowania przełomowych technologii. Cele obejmują także promowanie projektów B+R realizowanych w partnerstwie z przemysłem, wykorzystanie infrastruktury badawczej przez przedsiębiorstwa oraz stymulowanie powstawania innowacyjnych klastrów.

Ponadto klastry są uwzględnione w ramach działań wspierających przekształcenie Europy w lidera przemysłowego (Industrial Leadership). W tym celu potrzebna jest masa krytyczna, którą Europa może osiągnąć poprzez partnerstwa, klastry i sieci, standaryzację, promowanie współpracy pomiędzy różnymi dyscyplinami naukowymi i technologicznymi oraz pomiędzy różnymi sektorami przemysłowymi, które mają podobne potrzeby, jeśli chodzi o B+R, co będzie prowadziło do przełomowych rezultatów, nowych technologii oraz innowacyjnych produktów, usług i procesów.

W odniesieniu do działań w zakresie ICT jednym z celów jest wzrost inwestycji prywatnych oraz znaczące zwiększenie liczby klastrów klasy światowej i biegunów wzrostu w Europie do 2020, czemu ma służyć zwiększenie wydatków publicznych na B+R związane z ICT oraz odpowiednie wykorzystanie tych środków (tj. uzyskanie efektu dźwigni).

Z kolei działanie Innowacje w MSP (Innovation in SMEs) ma stanowić uzupełnienie polityki i programów wsparcia na szczeblu krajów i regionów w zakresie wspierania współpracy pomiędzy MSP, w tym transnarodowej, jak również współpracy klastrów oraz innych podmiotów związanych z innowacjami w Europie. Celem jest zniwelowanie luki pomiędzy sektorem B+R a skutecznym wdrożeniem na rynku oraz stworzenie środowiska bardziej sprzyjającego innowacjom w przedsiębiorstwach, w tym instrumentów popytowych zwiększających transfer wiedzy.

Klastry w COSME

W ramach programu COSME realizowany będzie Excellence Programme, który będzie wspierał mający na celu zwiększenie liczby klastrów posiadających certyfikaty w zakresie zarządzania. Program będzie także wspierał szkolenia mające na celu zwiększenie liczby profesjonalnych managerów klastrów. Konkursy będą adresowane do organizacji zarządzających klastrami zaangażowanych we wspólne projekty przemysłowe oraz zainteresowanych usprawnieniem procedur zarządzania i podniesieniem swoich umiejętności w tym zakresie.

Innym programem będzie Internationalisation Programme for SMEs, który będzie wspierał Europejskie Strategiczne Partnerstwa Klastrów, dalszy rozwój European Collaboration Platform oraz organizację misji gospodarczych w ramach obecnych i nowych MoU.

Ponadto w ramach COSME dostępne będzie wsparcie dla European Observatory, w ramach którego prowadzone będą badania i analizy związane z tematyką klastrową oraz wsparcie doradcze dla regionów modelowych (6 regionów wybranych w ramach Service Innovation Centre, utworzonego przez KE).

Oczekuje się, że realizacja przez KE działań w ramach strategii wspierania klastrów, przy wykorzystaniu możliwości jakie dają instrumenty dostępne w ramach nowej perspektywy 2014-2020, pozwoli z jednej strony wzmocnić, dzięki komplementarności, oddziaływanie krajowych i regionalnych programów i inicjatyw ukierunkowanych na rozwój klastrów, a z drugiej strony przyczyni się do powstania w Europie większej liczby klastrów konkurencyjnych w skali światowej (world-class clusters).

Autor:Dorota Frączek 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2016 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości