Newsy
2016/03/08 15:34:47
Raport z inwentaryzacji klastrów w Polsce 2015

Raport z inwentaryzacji klastrów 2015Klastry są postrzegane jako „lokomotywy” rozwoju gospodarczego regionów i krajów, dlatego stale potrzebna jest pogłębiona i aktualna na ich temat, w szczególności w zakresie populacji, stanu rozwoju, czy potencjału wzrostu. Mając świadomość tych potrzeb, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) już od 2005 roku prowadzi działania nie tylko budujące świadomość nt. klasteringu, upowszechniające wiedzę o klastrach w Polsce i na świecie, czy wzmacniające politykę klastrową, ale także systematycznie bada klastry w Polsce (np. z wykorzystaniem metody benchmarkingu).

W 2015 roku PARP przeprowadziła m.in. inwentaryzację klastrów w Polsce, która skoncentrowała się na ustaleniu stanu faktycznego liczebności funkcjonujących w kraju klastrów. W tym celu na podstawie różnych źródeł zebrano podstawowe dane o klastrach, potencjalnych klastrach, inicjatywach klastrowych i innych strukturach tego typu, a następnie sprawdzono je i uzupełniono.  W kolejnym kroku zweryfikowano pogłębione dane na temat klastrów i ich członków, pozyskane bezpośrednio z organizacji klastrowych (tj. koordynatorów) w oparciu o wymogi formalne oraz kryteria wynikające z przyjętej definicji klastra. W wyniku tych działań ustalono populację klastrów, której liczebność, jak również charakterystyka, jest pochodną ilości i jakości pozyskanych informacji (przypadki  odmowy udzielenia informacji lub informacji niekompletnych). Przyczyną tego stanu rzeczy jest m.in. fakt, iż koordynatorzy nie mają zwyczaju w sposób usystematyzowany gromadzić danych o członkach klastra lub tłumaczą, że nie są w stanie pozyskać danych od podmiotów działających w klastrze[1]. Wiele klastrów wciąż nie posiada też stron internetowych lub informacje tam prezentowane są szczątkowe albo nieaktualne, a co za tym idzie możliwości uzupełnienia brakujących danych z tego źródła również są utrudnione. Z powyższych względów nie wszystkie analizy dało się przeprowadzić na całej zidentyfikowanej populacji klastrów, zaś wnioskowanie jest ograniczone.

Ostatecznie w wyniku inwentaryzacji zidentyfikowano 134 klastry, które powstały pomiędzy rokiem 2003 a 2015, przy czym większość (ponad 60%) stanowią klastry młode, tj. takie które powstały w latach 2011-2015. Najstarsze klastry istnieją 12 lat, a średnia wieku wynosi ponad 4 lata.

Rozkład geograficzny klastrów odzwierciedla potencjał gospodarczy regionów - 48% klastrów zidentyfikowano w czterech najbardziej rozwiniętych województwach: mazowieckim (13 klastrów), dolnośląskim (11), wielkopolskim (12) i śląskim (28 – najwięcej w kraju).  Może to sugerować, że w tych regionach występują najlepsze warunki do powstawania struktur tego typu. Warto również zwrócić uwagę na istotną na tle pozostałych województw liczebność zidentyfikowanych klastrów w podkarpackim (12) i lubelskim (11), co może być wynikiem wsparcia procesu rozwoju klastrów zarówno z poziomu regionalnego, jak i centralnego (Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013).

Zidentyfikowane klastry działają głównie na podstawie różnych rodzajów umów albo w formie stowarzyszeń (86%), a ich koordynatorzy najczęściej mają formę prawną stowarzyszenia albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (62%).

Liczba podmiotów działających w 134 klastrach wynosi  5.868 (średnio 44 członków w klastrze), a liczba przedsiębiorstw ogółem wynosi 4.578, z czego 4.232 to mikro, małe i średnie firmy - w statystycznym klastrze działają średnio nieco ponad 34 firmy. Przedsiębiorstwa stanowią 78% wszystkich członków klastra, a MSP 72%. W 70 klastrach, które podały dane dotyczące wielkości zatrudnienia, liczba pracowników wyniosła 391.223.

Klastry reprezentują w sumie 27 branż/specjalizacji wg klasyfikacji przyjętej przez autorów analizy ze względu na dużą rozpiętość deklarowanych przez klastry obszarów specjalizacji. Najwięcej klastrów zidentyfikowano w sektorach: ICT, energetyki i OZE oraz budownictwa, jak również w branżach medycznej i turystycznej. Znacząca liczba klastrów działa w sektorze usług biznesowych, przemyśle metalowym oraz technologiach produkcji.

Analizowane klastry zrealizowały 658 projektów w okresie ostatnich 3 lat, przy czym liczba ta obejmuje zarówno projekty wspólne (projekty klastra), jak i projekty realizowane przez poszczególnych członków klastra. Ponad 61% klastrów nie realizuje żadnych projektów, a znacząca większość (76%) nie współpracuje w żadnej sieci krajowej. Wskazuje to na słabość współpracy zarówno wewnątrz klastra, jak i klastra z otoczeniem (bliższym i dalszym). Jest to także świadectwo niewystarczającej aktywności koordynatorów, którzy powinni być naturalnymi animatorami tego rodzaju przedsięwzięć.

Niepokoi sytuacja zidentyfikowanej populacji klastrów, jeśli chodzi o planowanie strategiczne. Tylko 69% z nich posiada spisaną strategię rozwoju. Wydaje się, iż jest to przejawem słabości zarządzania organizacją, ale też braku świadomości po stronie podmiotów klastrowych.

Według deklaracji klastrów posiadają one własną infrastrukturę lub korzystają z infrastruktury partnerów zewnętrznych, w tym: 70% klastrów dysponuje zapleczem konferencyjno-szkoleniowym, 38% specjalistycznymi laboratoriami, a 24% centrami badawczymi. Koordynatorzy 73% klastrów oferują członkom różnego typu usługi wykraczające poza prowadzenie strony internetowej.

Jeśli chodzi o działania międzynarodowe, 47% klastrów zadeklarowało współpracę z partnerami zagranicznymi, a 29% uczestnictwo w międzynarodowych sieciach, stowarzyszeniach klastrów lub organizacjach branżowych.

Poza strukturami określonymi mianem klastrów, w wyniku inwentaryzacji zidentyfikowano również 106 potencjalnych klastrów, które nie spełniły wszystkich przyjętych kryteriów. Wśród nich istotną grupę stanowią podmioty, które były beneficjentami wsparcia publicznego, ale albo nie wyszły poza fazę projektu albo z różnych względów znacząco ograniczyły swoją aktywność. Wydaje się, że część z tych struktur mogłaby w niedalekiej przyszłości przekształcić się w pełnowartościowe klastry.

Inwentaryzacja pozwoliła zweryfikować pochodzące z różnych źródeł dane i wyłonić aktualnie funkcjonujące w kraju klastry. Konsekwencją tego, a zarazem kolejnym krokiem w działaniach PARP, będzie aktualizacja listy klastrów prezentowanych na Mapie Klastrów (www.pi.gov.pl).

Pełną treść Raportu z inwentaryzacji klastrów w Polsce można pobrać z Biblioteki Portalu Innowacji.

 


[1] Co potwierdzają inne przedsięwzięcia PARP, np. przeprowadzona w 2015 r. weryfikacja standardów zarządzania klastrem w wybranych organizacjach.

Autor:Dorota Frączek 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2016 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości