Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2011/06/02 13:27:32
Komercjalizacja wiedzy i w RCIiTT

Wywiad z Joanną Niemcewicz, p.o. Dyrektora Regionalnego Centrum Innowacji i Transferu Technologii, działającego w ramach Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.

Joanna Niemcewicz, pełniąca od kilku miesięcy obowiązki Dyrektora Regionalnego Centrum Innowacji i Transferu Technologii w Szczecinie, jest absolwentką Politechniki Szczecińskiej na kierunku budownictwo oraz  Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu, w specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem. Swoją karierę zawodową rozpoczynała w charakterze asystenta kierownika budowy w jednym ze szczecińskich przedsiębiorstw budowlanych. Do Biura Programów Międzynarodowych Politechniki Szczecińskiej (obecnie RCIiTT Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie) trafiła ponad pięć lat temu i początkowo pełniła funkcję specjalisty ds. projektów międzynarodowych, zajmując się obsługą m.in. programów Leonardo da Vinci, czy Socrates Erasmus, a następnie funkcję menedżera Branżowego Centrum Kompetencji w branżach spożywczej oraz informatycznej.

Justyna Siwińska: Jednym z głównych celów RCIiTT jest inicjowanie i wspieranie współpracy pomiędzy środowiskiem akademickim i biznesowym. Proszę powiedzieć, w jaki sposób się to odbywa, jakie działania, projekty i inicjatywy są podejmowane, aby ułatwić kontakt i współpracę między naukowcami i przedsiębiorcami?

Joanna Niemcewicz:Już sama konstrukcja Centrum jako jednostki, która w tej chwili obejmuje trzy filary działalności: inkubację młodych, innowacyjnych przedsiębiorstw, rozwój w ramach programów badawczych, a także wsparcie dla przedsiębiorstw, determinuje to, że wszystkie działania, które podejmujemy, są ze sobą powiązane i dotyczą wspierania współpracy pomiędzy światem nauki i biznesu. Zasadniczo, wszystkie projekty, na których realizację się decydujemy, służą przede wszystkim pobudzaniu współdziałania sfer nauki i biznesu oraz realizowaniu szeroko przemyślanej strategii RCIiTT. Najświeższym, realizowanym obecnie przedsięwzięciem jest projekt stażowy, który prowadzimy w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki – „Czas na staż! Współpraca nauki i biznesu”, którego realizacja zakłada, że w trakcie 17 miesięcy zorganizujemy 40 pobytów stażowych zarówno przedsiębiorców na uczelni, jak i naukowców w wybranych przedsiębiorstwach. Okres trzymiesięcznego stażu umożliwi wymianę doświadczeń, dyskusję na temat konkretnych rozwiązań czy nawiązanie współpracy. Naukowcy będą mieli możliwość zaobserwowania sposobu, w jaki prowadzi się biznes, ponieważ często im tej wiedzy brakuje. Natomiast przedsiębiorcy, spędzający czas na uczelni, mogą być angażowani m. in. w doradztwo przy prowadzeniu wybranych bloków wykładowych czy też uczestniczyć w pracach prowadzonych nad jakimiś innowacyjnymi rozwiązaniami. Z perspektywy przedsiębiorców istotne jest również to, żeby zaobserwować, jak wygląda praca naukowa, a także – w kontekście późniejszego zatrudniania nowych kadr – znaczenie ma dla nich możliwość wpływania na to, co doświadczeni pracownicy naukowi przekazują przyszłym pracownikom. Liczymy także na to, że przedsiębiorcy, mający biznesowe podejście do tworzenia nowych rozwiązań, podczas pobytu na uczelni będą mieli możliwość wpływania na budowanie przedsiębiorczych postaw wśród naukowców. Zasadniczo, zarówno na płaszczyźnie naukowej, jak i biznesowej - bez względu na to, kto do kogo przychodzi - wymiana doświadczeń następuje mniej więcej w tych samych obszarach. Projekt ten jest obecnie jednym z ważniejszych przedsięwzięć realizowanych przez RCIiTT, który w dużym stopniu inicjuje współpracę między środowiskiem naukowym i biznesowym. Oczywiście także inne projekty, które w tej chwili realizujemy, chociażby projekt systemowy „Transfer wiedzy w regionie poprzez rozwój sieci współpracy” koordynowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, ukierunkowane są na wspieranie współpracy tych dwóch sektorów. We wskazanym projekcie zajmujemy się m.in. tworzeniem Branżowych Centrów Kompetencji w wybranych obszarach tematycznych, których działania odpowiadałyby merytorycznie na problemy stawiane przez przedsiębiorców. Poprzez szereg działań, m.in. spotkań warsztatowych, wspieramy zarówno przedsiębiorców, którzy angażują się w inicjatywy klastrowe, jak i naukowców, którzy mogliby dla nich świadczyć usługi i inspirować ich swoją merytoryczną wiedzą.

Justyna Siwińska: Proces transferu technologii i komercjalizacji wiedzy w Polsce pozostaje wciąż na niezadowalającym poziomie w porównaniu z krajami wysoko rozwiniętymi. Jakie są największe bariery, które napotyka RCIiTT w swojej działalności? Czy są to przeszkody natury organizacyjnej, prawnej, świadomościowo-kulturowej, mentalnej?

Joanna Niemcewicz:W kontekście komercjalizacji wiedzy i transferu technologii rzeczywiście ciężko byłoby nam obecnie pochwalić się jakimiś spektakularnymi efektami. Mamy na uczelni jednostki naukowe, które rozwijają się prężnie w obszarach, wzbudzających zainteresowanie przedsiębiorców, ale trzeba mieć na uwadze, że wdrażane technologie niekoniecznie będą trafiały na rynek regionalny. Z pewnością niektóre innowacyjne rozwiązania, które powstają w naszym regionie, będą wzbudzać zainteresowanie zagranicznych partnerów, bo to obserwujemy podczas codziennej pracy. Zdecydowana większość firm w naszym regionie to małe i średnie przedsiębiorstwa, które – owszem - tworzą plany, mają grupy odbiorców swoich produktów czy usług, a także zapewnioną płynność finansową, natomiast nie są w stanie pozwolić sobie na to, żeby inwestować w badania i rozwój. Zagraniczne firmy charakteryzują się większą otwartością, co może wynikać z faktu, że nie musiały one w ciągu ostatnich lat walczyć o niezależną przedsiębiorczość, choć nie należy się tym usprawiedliwiać. Myślę, że wciąż się uczymy otwartości w opowiadaniu o swoich pomysłach i potrzebach z nimi związanymi. Z drugiej strony, szerokie grono naukowców to osoby, które poświęcają się badaniom i nie mają świadomości rynkowej, należy jednak zauważyć, że coraz więcej osób chce odpowiadać na zapotrzebowanie przemysłu i szuka rozwiązań, które rynek kupi. Reasumując, z czystym sumieniem można wskazać, że silnymi barierami we współpracy sfery naukowej i biznesowej są: mentalność, niewiedza na temat potrzeb i aktywności drugiej strony oraz brak środków finansowych na prowadzenie badań i rozwój firm – szczególnie w sektorze MSP.

Justyna Siwińska: Istnieją jednak również pewne ograniczenia organizacyjno-prawne. Twórcami innowacyjnych rozwiązań są naukowcy, ale badania naukowe prowadzone są w ramach umowy o pracę, w związku z czym uczelnia jako instytucja ma do nich prawa. Czy te kwestie wymagają uregulowań i jaka jest w tym rola ośrodków innowacji? Czy RCIiTT jako jednostka uczelniana, której celem jest doprowadzanie do komercjalizacji innowacyjnych rozwiązań, może w kwestiach organizacyjno-prawnych wspierać naukowców?

Joanna Niemcewicz:Naszemu Uniwersytetowi udało się dość szybko - w porównaniu z innymi, polskimi uczelniami - wprowadzić Regulamin postępowania w sprawach ochrony własności intelektualnej, który reguluje i określa zależności, dotyczące praw do rozwiązań wypracowanych na uczelni. Ustanowienie takiego regulaminu jest rzeczywiście milowym krokiem, ale nie decyduje ono jeszcze o tym, że nagle, z dnia na dzień, sytuacja się odmieni i wszystkie kwestie prawno-organizacyjne staną się jasne, czytelne i klarowne dla wszystkich. Taki regulamin pozwala ułożyć ewentualny podział zysków ze skomercjalizowania danego rozwiązania oraz określić kompetencje poszczególnych jednostek wskazanych do obsługi procesu komercjalizacji wiedzy, natomiast na wszystko potrzeba czasu i myślę, że jeszcze nie wszystkie kwestie realizowane są w sposób, w jaki byśmy sobie tego życzyli. Obecnie, w naszej działalności nie spotykamy się jeszcze z tak dużą liczbą wdrożeń, aby można było mówić o pewnym powtarzalnym schemacie działania, zwłaszcza, że praktycznie każdy taki przypadek wymaga indywidualnego podejścia i szczegółowej analizy formy komercjalizacji. Formy, która zarówno samemu twórcy, jak i uczelni, zapewni rozwiązanie najkorzystniejsze, a tu można mnożyć kwestie, które powinny być brane pod uwagę. Niejednokrotnie wydaje się, że ograniczenia organizacyjno-prawne stanowią barierę dla komercjalizacji rozwiązań, powstających na uczelni. Proszę jednak wziąć pod uwagę fakt, że uczelnia to olbrzymia baza, która umożliwia prowadzenie badań, ich finansowanie, a także odpowiednie zabezpieczenie praw własności intelektualnej.

Oczywiście, dla procesu komercjalizacji kluczowe znaczenie mają państwowe akty prawne i tu istotne zmiany niesie za sobą nowelizacja Ustawy o szkolnictwie wyższym. Wprowadzone w niej zapisy mają w zdecydowany sposób określić funkcjonowanie jednostek naukowych i zasady współpracy władz uczelni z pracownikami naukowymi oraz uczelni jako instytucji z przemysłem.

Justyna Siwińska: W ramach RCIiTT działa Regionalny Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE, z którego pomocy mogą korzystać zarówno naukowcy, jak i przedsiębiorcy. Na co mogą liczyć? Jakiego typu wsparcia mogą się spodziewać?

Regionalny Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE odpowiedzialny jest za koordynację działań związanych z aplikowaniem i realizacją projektów badawczych, głównie tych koordynowanych na poziomie Unii Europejskiej. W ramachRPK w RCIiTT działa zespół osób, które specjalizują się w różnych rodzajach projektów. Naukowcy i firmy mogą liczyć na szereg usług, począwszy od usług informacyjno-doradczych, dotyczących przygotowania wniosków do międzynarodowych programów badawczych - w szczególności 7PR - oraz stypendiów naukowych, po szkolenia specjalistyczne w tym zakresie, aż do konsultacji samodzielnego napisania wniosku do tychże programów. Punkt na bieżąco informuje zainteresowane podmioty o tym, jakie nowe konkursy są otwierane i w jaki sposób do nich aplikować. Nasi eksperci udzielają wsparcia również w postaci konsultowania wniosków - podpowiadają, jak konstruować budżet czy jak skutecznie formułować zapisy. Wspieramy także naukowców w poszukiwaniu zespołów – za pomocą bazy „Partner Search” jesteśmy w stanie odnaleźć partnera, który w podobnym obszarze chciałby składać wniosek bądź szuka partnerów, którzy są zainteresowani dołączeniem do już realizowanych projektów. Budowanie zespołów, które współpracują nad konkretnymi rozwiązaniami, ma przede wszystkim na celu wymianę doświadczeń i rozwijanie kompetencji. Dzięki temu powstają zespoły badawcze, w skład których wchodzą nie tylko naukowcy z różnych państw Europy, ale również przedsiębiorcy. 7 Program Ramowy koncentruje się mocno na wspieraniu działalności innowacyjnych przedsiębiorstw i chcielibyśmy bardzo, aby udział przedsiębiorców w programach badawczych się zwiększał. Nasze działania zmierzają do tego, aby uświadamiać przedsiębiorcom szansę na rozwój poprzez prowadzenie badań wspólnie z jednostkami badawczymi w celu wypracowania rozwiązań, które będzie można później wdrożyć do praktyki gospodarczej. Duży nacisk zatem kładziemy na to, aby w programy badawcze angażować również przedstawicieli świata biznesu.

Justyna Siwińska: Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości, działający w ramach RCIiTT, został stworzony w celu wspierania naukowców i studentów, którzy chcą rozpocząć działalność gospodarczą. Jaką pomoc Inkubator oferuje początkującym przedsiębiorcom?

Joanna Niemcewicz:Dział Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości RCIiTT nie wynajmuje powierzchni. W zasadzie skupiamy się na świadczeniu usług szkoleniowych, doradczych, których celem jest przygotowanie kandydatów na przedsiębiorców do rozpoczęcia i prowadzenia działalności gospodarczej. Jest to wsparcie kierowane do naukowców, studentów i absolwentów, którzy myślą o rozpoczęciu działalności gospodarczej. Pomagamy m. in. w konstruowaniu biznesplanu, organizujemy różnego rodzaju szkoleniach z tego zakresu. Skupiamy się na tworzeniu ścieżki szkoleniowo-doradczej, która wzmocni lub wykształci przedsiębiorczą postawę wśród naukowców. Wspieramy również tworzenie spółek i podejmujemy działania promujące takie rozwiązania. Staramy się również monitorować sytuację w już funkcjonujących na rynku firmach, które wyszły spod naszych skrzydeł. Nałożyliśmy na siebie obowiązek kontrolowania kontaktu z naszymi klientami - co jakiś czas sprawdzamy, jak sobie radzą i ewentualnie wysyłamy im naszą najświeższą ofertę, która być może ich zainteresuje. Kilka razy w miesiącu opracowujemy także zestawienie najciekawszych informacji z danej branży i obszaru naszej działalności, które wysyłamy do klientów w formie newslettera. W takiej korespondencji umieszczamy informacje zarówno o najświeższych programach czy konkursach otwartych w ramach programów europejskich, które trafiają głównie do naukowców, bądź przedsiębiorców takim obszarem zainteresowanych, jak i informacje o organizowanych szkoleniach oraz innych podejmowanych przez nas działaniach, które mogą być dla naszych klientów atrakcyjne. W newsletterach umieszczamy również najciekawsze oferty technologiczne, które właśnie się pojawiły i mogą wzbudzić zainteresowanie współpracujących z nami firm. Newsletter taki można zamówić za pośrednictwem naszej strony internetowej i zdefiniować w nim obszary, które z punktu widzenia odbiorcy będą najbardziej istotne.

Justyna Siwińska: Centrum posiada również Dział Transferu Technologii, którego działania skierowane są do przedsiębiorstw już funkcjonujących na rynku. Proszę powiedzieć, na czym polegają oferowane przez Dział usługi i jakie korzyści przynoszą one innowacyjnym firmom?

Joanna Niemcewicz:Aktywność Działu Transferu Technologii obejmuje głównie działanie w ramach sieci , której RCIiTT jest członkiem. Głównym celem współpracy w ramach tej sieci jest wspieranie przedsiębiorczości i rozwijanie międzynarodowej współpracy pomiędzy podmiotami, działającymi w różnych krajach. jest największą na świecie siecią wsparcia kontaktów technologicznych, obejmuje swoim zasięgiem 47 krajów świata, w tym wszystkie
27 państw Unii Europejskiej, obsługiwanych przez blisko 600 punktów kontaktowych.Dział Transferu Technologii zajmuje się również wspieraniem inicjatyw klastrowych, promujących współpracę przedsiębiorstw z naszego regionu. Zainicjowaliśmy powstanie Zachodniopomorskiego Klastra Chemicznego „Zielona Chemia”, w ten sam sposób próbujemy budować relacje między przedsiębiorstwami w innych branżach. Poza tym, oferujemy również usługi dla przedsiębiorców w postaci m. in. audytu technologicznego czy audytu innowacyjności. Bardzo często przedsiębiorcom zależy na tym, aby uzyskać obiektywny obraz swojej firmy, dowiedzieć się, co robią dobrze, a co ewentualnie wymagałoby poprawy. Do takiej oceny działalności przedsiębiorstwa służą właśnie audyty. Jako postronni obserwatorzy, analizujemy szereg aspektów działalności firmy, sprawdzamy wybrane obszary jej działalności i oceniamy, co można ewentualnie poprawić. Niejednokrotnie przedsiębiorcy korzystają z usługi audytów, aby uzyskać opinię niezbędną do aplikowania o środki zewnętrzne. Powodem korzystania przez przedsiębiorców z tego rodzaju usług jest również fakt, że niejednokrotnie angażujemy naukowców w ich przeprowadzanie. uzyskuje zatem nie tylko obiektywny obraz tego, co się dzieje w jego firmie, ale również solidne wsparcie eksperta naukowego w danej dziedzinie.

Justyna Siwińska: Dział Transferu Technologii RCIiTT pomaga zatem firmom i organizacjom między innymi w wymianie technologicznej z zagranicznymi partnerami. Czy w Centrum pracują specjaliści, zajmujący się sprawami rynku międzynarodowego? W jaki sposób RCIiTT nawiązuje trwałe kontakty międzynarodowe dla wsparcia przedsiębiorców?

Joanna Niemcewicz: Centrum funkcjonuje już ponad 11 lat, a przez ten czas nastąpiło wiele zmian. Rozpoczynaliśmy jako Biuro Programów Międzynarodowych, które z biegiem lat podejmowało coraz więcej działań i w konsekwencji jego nazwa przestawała być adekwatna do tego, czym się naprawdę zajmowało. W 2007 roku zostało przekształcone w RCIiTT, a dzięki ogromnej aktywności pracowników oraz ich osobistym kontaktom, nawiązaliśmy wiele ciekawych relacji, które procentują zaangażowaniem we realizację wciąż nowych projektów i inicjatyw. Tak też staliśmy się ośrodkiem wspomnianej już wcześniej sieci , w której istnienie umożliwia nam zdobywanie informacji, przekazywanie ich dalej czy dzielenie się naszymi własnymi inicjatywami. Między innymi w ten sposób kojarzymy partnerów zarówno biznesowych, czyli przedsiębiorstwa pomiędzy sobą, jak i tych ze świata nauki – w ramach projektów badawczych oraz współpracy typowo wdrożeniowej.

Kiedy przychodzi do nas naukowiec, który ma ciekawe, innowacyjne rozwiązanie, tworzymy dla niego profil technologiczny, który zawiera podstawowe informacje o tym rozwiązaniu- oczywiście bez szczegółów, których nie chcielibyśmy ujawniać. Umieszczamy ten profil w bazie, do której każdy z sześciuset ośrodków zrzeszonych w Sieci ma dostęp. Może on zostać zauważony przez kogoś, kto szuka takiego rozwiązania i wówczas otrzymujemy zapytanie o ten profil. Często również przychodzą do nas przedsiębiorcy, którzy poszukują konkretnego rozwiązania lub produktu (bazy zawierają nie tylko rozwiązania technologiczne, ale także handlowe) i naszą rolą jest znalezienia rozwiązania, które będzie satysfakcjonujące dla naszego klienta. Wówczas kojarzeni są ze sobą konsultanci, którzy wymieniają pierwsze informacje i przekazują je swoim klientom. Jeśli klienci są zainteresowani podjęciem rozmów, dochodzi do negocjacji i - w konsekwencji - do zawiązania umowy. Choć z pozoru postępowanie to wydaje się być proste, to niejednokrotnie sukces taki ma wielu ojców i wymaga zaangażowania kilku zdeterminowanych pracowników.

Justyna Siwińska: W 2010 roku RCIiTT otrzymało prestiżową, europejską nagrodę Network Stars 2010, przyznawaną właśnie przez sieć . Za najlepszy przykład współpracy uznano umowę między szczecińską firmą Gryftec i francuską firmą Westline. Partnerstwo między firmami zawiązało się dzięki wsparciu RCIiTT. Na czym polegało owo wsparcie i co miało największy wpływ na sukces tego przedsięwzięcia?

Joanna Niemcewicz:W tym konkretnym przypadku kluczowa była rola konsultanta, który przeglądając profile zawarte w bazie, znalazł ofertę firmy, poszukującej dystrybutora i skojarzył ofertę francuskiej firmy z zapytaniem polskiej firmy Gryftec, a następnie doprowadził do konfrontacji. W nawiązywaniu takich kontaktów bardzo istotne są kompetencje konsultantów, którzy muszą być osobami otwartymi na klientów, wzbudzającymi zaufanie. Ich zadanie polega na wysłuchaniu klienta i odczytywaniu jego potrzeb oraz przewidywaniu, jakie rozwiązania można na te potrzeby zaadaptować. Muszą to być także osoby biegłe językowo przynajmniej w jednym języku obcym, w naszym przypadku angielskim. W przypadku firm Gryftec i Westline doszło do podpisania umowy za pośrednictwem konsultanta RCIiTT i działanie to zostało docenione – zostaliśmy nagrodzeni.

Autor:Justyna Siwińska 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości