Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2016/01/13 08:59:50
Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań – kontrolowany sposób tworzenia innowacji

Gospodarka kluczem do dobrobytu?

Nie ulega wątpliwości, że od czasu transformacji ustrojowej Polska poczyniła ogromny ęp. Pomimo złożoności zmian społecznych, które miały miejsce po 1989 roku poradziliśmy sobie z wieloma wyzwaniami, które pojawiły się w tamtym czasie. Oczywiście niektóre sprawy zostały rozwiązane gorzej, inne lepiej, jednakże analizując ostatnie 26 lat Polacy mogą być z siebie dumni. Uporaliśmy się z galopującą inflacją z początku lat 90, rozbudowaliśmy naszą infrastrukturę, przystąpiliśmy do NATO i Unii Europejskiej, a co najważniejsze przez cały ten okres rozwijaliśmy się gospodarczo.

TRIZ Wykres 1

Wykres 1. Procentowy wzrost PKB Polski w stosunku do roku poprzedniego (1991 – 2014). Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego [1].

Aby jeszcze lepiej nakreślić to, co stało się w Polsce w ostatnim ćwierćwieczu warto odnieść się do danych Banku Światowego dotyczących procentowego wzrostu PKB w stosunku do poprzedniego roku. Szczególnie należy podkreślić tu fakt, że od 1992 roku Polska notuje wzrost tego wskaźnika. Co więcej, udało nam się również przetrwać wstrząs kryzysowy z 2008 roku, a po okresie nieco słabszego stopnia wzrostu w latach 2012 – 2013, znów nastąpiło ożywienie. Można zatem śmiało stwierdzić, że pod względem rozwoju gospodarczego nasz kraj dobrze poradził sobie ze zmianami ustrojowymi. Często jednak podnosi się tu stanowisko mówiące, że pomimo dobrego tempa wzrostu obywatele nie odczuwają poprawy sytuacji, a rozwój gospodarczy nie wpływa w znaczny sposób na ich życie. Choć problem ten można rozstrzygnąć w bardzo prosty sposób, odwołując się do pamięci i poproszenia zwolenników opisanego wyżej stanowiska o przypomnienie sobie czasów, w których możliwości wyjazdu na wycieczkę zagraniczną, posiadanie w domu stałego łącza internetowego czy też kupna samochodu były zarezerwowane jedynie dla najlepiej uposażonej warstwy społeczeństwa, to lepszym pomysłem wydaje się przedstawienie dowodów w postaci danych. Ponownie odwołajmy się tu do Banku Światowego.

TRIZ Wykres 2

Wykres 2. Wzrost PKB na głowę mieszkańca w parytecie siły nabywczej według bieżących cen USD w Polsce i Unii Europejskiej w latach 1990 – 2014. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Światowego [1].

Zamieszczony powyżej wykres przedstawia wzrost PKB na głowę mieszkańca w parytecie siły nabywczej według bieżących cen USD w Polsce i w Unii Europejskiej w latach 1990 – 2014. Analizując okres ostatnich 25 lat widzimy bardzo wyraźnie jak zmienił się parytet siły nabywczej mieszkańców naszego kraju. Biorąc pod uwagę rok bazowy i stan końcowy nie trudno policzyć jest, że nasze możliwości nabywcze zwiększyły się ponad czterokrotnie. Porównując nasz kraj ze średnią dla Unii Europejskiej wyraźnie widać, że jeszcze ciągle wiele brakuje nam do bogatszej Europy, jednakże warto zauważyć, że w przedziale 1990 – 2004, czyli po 14 latach, udało nam się podwoić nasze możliwości, a wraz z przystąpieniem do Wspólnoty w 2004 roku, ta sama sztuka udała nam się po zaledwie 10 latach. Oczywistym jest, że aby dogonić czołówkę potrzeba nam będzie więcej czasu, jednakże biorąc pod uwagę to, od czego zaczynaliśmy, nasze osiągniecia na polu gospodarczym, a także to, że zaczynamy gonić Unię Europejską, mogą napawać dumą.

Warto jednak pokusić się o odpowiedź na pytanie co sprawiło, że rozwijamy się dobrze? Przyczyn dobrej sytuacji można upatrywać już w samych początkach gospodarki wolnorynkowej w naszym kraju. Rozsądnie zażegnany kryzys walutowy, przeprowadzenie prywatyzacji oraz mądrze prowadzona polityka fiskalna, to z pewnością ważne wskaźniki. Ogromne znaczenie miało również przystąpienie do Unii Europejskiej i otrzymanie środków finansowych na szeroko pojęty rozwój. Stworzyliśmy infrastrukturę niezbędną dla funkcjonowania nowoczesnego kraju. transformacyjny dobrobyt zbudowaliśmy również na naszej konkurencyjności cenowej względem innych krajów. Jako podwykonawcy produkujemy wiele dóbr przemysłowych, które później sprzedawane są na całym świecie. Choć oczywiście nie wszystko udało się tak, jak planowaliśmy i mieliśmy nadzieję, to z całą odpowiedzialnością można powiedzieć, że po 26 latach osiągnęliśmy względny sukces w dziedzinie gospodarki. Nie można jednak popaść w samozadowolenie, gdyż na horyzoncie pojawiają się już nowe szanse, wyzwania, ale też zagrożenia. Etap, który opisano dość dokładnie powyżej, zapewniający wzrost już się kończy. Korzystając jedynie z prostej produkcji i konkurencyjności cenowej utrzymanie korzystnej sytuacji gospodarczej nie będzie możliwe. Ku czemu zatem należy się zwrócić?

Typem gospodarki, który wyparł dotychczas panujący i stał się dominującym jest gospodarka oparta o wiedzę. Mówiąc jeszcze inaczej, sposobem zapewniającym bogactwo i dobrobyt we współczesnym świecie są innowacje. Kraje, które opierają swój potencjał o innowacyjność mogą liczyć na stabilny wzrost oparty o wytwarzaną i wykorzystywaną własność intelektualną. Niestety wypadamy tu bardzo słabo. Według ów raportu „The Global Innovation Index 2015” opisującego stan innowacyjności w danych państwach, zajmujemy dopiero 46 miejsce na świecie pod tym względem [2], a według „Innovation Union Scoreboard 2015” w całej Unii Europejskiej wyprzedzamy jedynie Litwę, Łotwę, Bułgarię i Rumunię [3]. Tak niskie współczynniki to wielkie zagrożenie dla Polski. Rozwój gospodarczy, a przez to również wzrost płac i aspiracji życiowych, sprawia, że nie będziemy w stanie konkurować cenowo w dłuższej perspektywie czasowej z innymi, gorzej rozwiniętymi krajami. Największym zatem wyzwaniem w perspektywie najbliższych kilku lat będzie przejście z roli podwykonawcy do roli kreatywnego twórcy.

Analizując wskazany powyżej problem należy zastanowić się czy Polska jako jedyny kraj mierzy się z takim wyzwaniem? Na szczęście nie. Warto zwrócić tu szczególną uwagę na kraje azjatyckie – Japonię i Koreę Południową. Państwa te, zaraz po II wojnie światowej w bardzo szybkim czasie uzyskały duży wzrost i dynamiczny rozwój gospodarczy opierając się na podobnej strategii, którą stosuje Polska. Podobnie również jak nasz kraj obecnie, także one już od lat 90 stanęły przed podobnym problemem. Zauważono, że sama produkcja przemysłowa nie wystarcza. Kluczowe znaczenie strategiczne w tych krajach uzyskała właśnie innowacyjność. Pojawia się tu jednak pytanie: jak w sposób pewny i usystematyzowany można poprawić swoją innowacyjność? Historia obu tych azjatyckich krajów podpowiada nam, że rozpoczęcie wdrażania metodologii innowacyjnej Teorii Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań (TRIZ) w 1996 roku w przypadku Japonii (Mitsubishi) i w 1997 roku w Korei Południowej (Samsung) [4] w znacznym stopniu przyczyniło się do wzrostu tego wskaźnika.

Czym jest Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań (TRIZ)?

Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań została stworzona przez Henryka Altszullera w Związku Radzieckim, a za symboliczną datę jej powstania uważa się 1956 rok, kiedy ukazał się pierwszy artykuł poświęcony tej tematyce w czasopiśmie „Pytania Psychologii” [5]. Za przyczynę jej powstania można wskazać odkrycie pewnej niezwykłej prawidłowości. Podczas analizy tysięcy zgłoszeń patentowych twórca TRIZ odkrył, że teoretycznie nieskończona liczba problemów technicznych może zostać opisana za pomocą skończonej liczby 39 parametrów, a także rozwiązana przy zastosowaniu 40 sposobów. Na podstawie tej samej analizy Altszuller odkrył, że wszystkie systemy techniczne rozwijają się wedle identycznych, statystycznie potwierdzonych praw rozwojowych nazwanych przez niego Zasadami Rozwoju Systemów Technicznych. To przełomowe odkrycie pozwoliło na stworzenie oraz rozwinięcie w późniejszych latach pierwszej nauki o wynalazczości, której głównym celem nie był sam twórca innowacji, jak miało to miejsce dotychczas, lecz system techniczny, który ma zostać ulepszony. Współczesna TRIZ to zbiór bardzo potężnych narzędzi pozwalających na systematyczną i kontrolowaną wynalazczość. Specjaliści z jej zakresu szkoleni są w wielu państwach, a , którą przekazuje ta metodologia jest szeroko wykorzystywana na całym świecie. Sama podzielona jest na pięć stopni certyfikacji różniących się od siebie poziomem zaawansowania oraz umiejętności. Za oficjalną certyfikacją specjalistów innowacyjnych z dziedziny TRIZ stoi Międzynarodowa Asocjacja TRIZ (MA TRIZ), która dba o jakość kształcenia oraz przekazywanej wiedzy. Nie znaczy to oczywiście, że wszyscy pracownicy, którzy poznali i opanowali tę metodologię występują o przyznanie oficjalnego dokumentu. Nie wszystkie przedsiębiorstwa, z różnych względów, stosują taką taktykę. Jednakże odwołując się do oficjalnej bazy certyfikacji MA TRIZ, zdecydowanym liderem szkoleń z zakresu TRIZ na świecie jest Korea Południowa posiadająca niemalże 11 tysięcy certyfikacji, które stanowią aż 65% ogółu [6]. Warto zatem sprawdzić w jaki sposób szeroka implementacja TRIZ wpłynęła na ten kraj, a także jego największe przedsiębiorstwa.

Systematyczne innowacje – weryfikacja TRIZ poprzez wdrożenie w korporacjach

Metodologia skutecznego rozwiązywania problemów technicznych i produkcyjnych oparta o Teorię Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań (TRIZ) to przyczyna sukcesu około 50% korporacji międzynarodowych z listy „Top 100 najbardziej wartościowych marek” i korporacji uznawanych na świecie za najbardziej innowacyjne. Dla niektórych firm z tej listy wykorzystanie TRIZ stało się standardem korporacyjnym i jednym ze wskaźników wysokiego poziomu zarządzania. Dzisiaj w świecie biznesu TRIZ stosowana jest w różnych centrach światowej gospodarki, takich jak: Stany Zjednoczone, Unia Europejska, Chiny, Indie czy Azja. TRIZ znalazła również zastosowanie w różnych dziedzinach gospodarki: przemyśle, budownictwie, transporcie i łączności, medycynie i ochronie zdrowia. Zakres wykorzystywania tej metodologii dawno wykroczył poza ramy pierwotnego zastosowania. TRIZ znalazła szeroką grupę odbiorców w takich obszarach nietechnicznych, jak: kompanie wyborcze, sektor bankowy, audyt techniczny i skuteczna ochrona własności intelektualnej.

Jak już wcześniej zostało wspomniane, Korea Południowa jest krajem który wdrożył TRIZ na poziomie największych korporacji. Metodologia ta stała się w Korei niejako drugą „religią” [7, 8, 9]. Znane firmy, takie jak: Samsung, Hyundai, Kia znajdują się w rankingu „Top 100 najbardziej wartościowych marek” odpowiednio na 7, 39 i 74 miejscu [10].

Warto zatem dokładniej przyjrzeć się historii wdrożenia TRIZ w firmie Samsung. Pod koniec lat 90 na polecenie Instytutu Zaawansowanych Technologii Samsung, korporacja zainteresowała się TRIZ i nawiązała współpracę z kilkoma specjalistami w tej dziedzinie z Rosji. Rozwiązania, w ramach kilku projektów prowadzonych tą metodologią, pozwoliły zaoszczędzić firmie ponad 100 mln $. W tym czasie Samsung rozpoczął również wdrożenie metodologii Six Sigma, jednakże z całą pewnością można stwierdzić że to TRIZ była podstawą ich innowacji. Systematyczne stosowanie metodologii TRIZ na początku lat 2000 zaowocowało 50 nowymi innowacyjnymi patentami. W 2004 roku projekt związany z optymalizacją DVD, gdzie wykorzystano takie narzędzie, jak „trimming”, pozwolił zaoszczędzić ponad 100 mln $ na jednym projekcie. Od tamtego momentu szkolenie i stosowanie TRIZ stało się obowiązkiem w korporacji. W 2004 roku tysiące inżynierów przeszło szkolenie i zaczęło używać tej metodologii na co dzień. Dzisiaj nawet dyrektorzy Samsunga przechodzą przez kurs szkoleniowy. Cały kurs dla inżynierów trwa około 15 dni plus dodatkowy tydzień pracy ze swoimi własnymi projektami [7]. W oparciu o dane amerykańskiego urzędu patentowego i rankingu wartości marek została zrobiona analiza korelacyjna między wzrostem ilości patentów firmy Samsung i wzrostu wartości marki, co ukazuje wykres 3.   

TRIZ Wykres 3

TRIZ Wykres 3b

Wykres 3. Wzrost ilości patentów firmy Samsung skorelowany ze wzrostem wartości marki Samsung po wdrożeniu metodologii TRIZ. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych amerykańskiego urzędu patentowego.

Można wnioskować, że po wdrożeniu TRIZ w Samsungu ilość patentów gwałtownie wzrosła, co z pełnością przełożyło się na wzrost wartości samej marki. Warto podkreślić że odział Samsung Displays w pełni korzysta z tej metodologii i jako jedyny produkuje matryce na bazie technologii Super AMOLED. Co szczególnie ciekawe, Samsung jest również dostawcą komponentów i podzespołów, takich jak: wyświetlacze, procesory i pamięć dla swojego największego rywala – firmy Apple.  

Samsung to nie jedyna w Korei Południowej która korzysta z potęgi TRIZ na poziomie korporacji. Patrząc na sukcesy jakie odnosili, również „koledzy” z innej branży – samochodowej, nieco później, zwrócili swój wzrok w stronę TRIZ. Korporacja Hyundai również wdrożyła tę metodologię jako skuteczne narzędzie do tworzenia innowacji w sposób systematyczny i kontrolowany.

 

TRIZ Wykres 4a

TRIZ Wykres 4b

Wykres 4. Wzrost ilości patentów firmy Hyundai skorelowany ze wzrostem wartości marki Hyundai po wdrożeniu metodologii TRIZ. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych amerykańskiego urzędu patentowego.

Jak widać wdrożenie metodologii TRIZ spowodowało natychmiastowy wzrost innowacyjnych rozwiązań, które zostały przelane na patenty, a to, po raz kolejny spowodowało wzrost wartości marki.

Firmy z Korei Południowej są bardzo dobrym przykładem nowego paradygmatu w podejściu do innowacji: TRIZ – innowacyjne rozwiązania – własność intelektualna – wartość marki.  Skuteczność TRIZ potwierdziły również inne firmy, takie jak: General Electric, Procter & Gamble, Siemens i wiele innych, które wdrożyły tę metodologię tworząc „piramidę” specjalistów TRIZ. Co oznacza „piramida” specjalistów TRIZ? Po wstępnym wykładzie na temat metodologii w firmie tworzone są zespoły inżynierów które będą się szkolić. Na I stopień szkoleni są wszyscy pracownicy techniczni, inżynierowie działów badawczo–rozwojowych, menadżerowie produkcji, osoby zarządzające, a niekiedy, kierownicy i dyrektorzy. Na II stopień szkolone są osoby, które pomyślnie przeszły przez testy I stopnia i rozwiązały własny problem używając metodologii TRIZ, jednakże warto wspomnieć, że ilość takich zespołów jest mniejsza w stosunku do ilości zespołów szkolonych na I stopień. Na III stopień szkolone osoby które pomyślnie przeszły przez testy II stopnia i rozwiązały własny problem używając metodologii TRIZ. Również w tym wypadku ilość takich zespołów jest mniejsza w stosunku do ilości zespołów szkolonych na II stopień. Takie podejście pozwala stworzyć „piramidę” specjalistów TRIZ, którzy mówią jednym językiem – funkcji i sprzeczności, tworząc innowacyjne rozwiązania w sposób systematyczny i kontrolowany, oszczędzając zasoby, czas i pieniądze, bez wykorzystania metody prób i błędów.

TRIZ w Polsce

Co zaskakujące, TRIZ w Polsce po raz pierwszy pojawiła się już w latach 70. W 1972 roku wydano pierwszą książkę Altszullera „Algorytm wynalazku” opisującą pierwotną wersję i główne założenia TRIZ. Nie spotkała się ona jednak z szerokim zainteresowaniem społeczeństwa. Przez wiele lat jedynym promotorem tej innowacyjnej metodologii był Jan Boratyński, m.in. tłumaczeń książek, a także organizator wykładów poświęconych tej tematyce. Prawdziwy przełom nastąpił w 2014 roku, kiedy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej zaprosił do udzielenia wykładu prezydenta MA TRIZ prof. Sergei Ikovenko. W tym samym czasie z inicjatywy grupy NOVISMO, Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii, a także wspomnianego Jana Boratyńskiego, podjęto decyzję o powołaniu Fundacji TRIZ Polska. Fundacja oficjalnie powstała na początku 2015 roku, a jej prezesem został Łukasz Syska (ŚCITT). Już w październiku Fundacja razem z grupą NOVISMO i RP zorganizowała „TRIZ Kick – off Meeting 2015”, konferencję podczas której wystąpili najlepsi na świecie specjaliści innowacyjni: dr Simon Litvin (TRIZ Master, wiceprezydent MA TRIZ, prezes naukowy GEN3 Partners), dr Oleg Abramov (TRIZ Master, Algorithm Ltd.), a także dr Oliver Mayer (IV stopień certyfikacji TRIZ, General Electric). Podczas wydarzenia Łukasz Syska odebrał również z rąk Simona Litvina oficjalny potwierdzający przystąpienie Fundacji TRIZ–Polska do międzynarodowych struktur TRIZ. Sama konferencja spotkała się z bardzo dużym odzewem zarówno ze strony środowisk naukowych, przedsiębiorców, a także instytucji państwowych. Kolejnym ważnym i wartym podkreślenia wydarzeniem było odbycie się zorganizowanej przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości 3 grudnia 2015 roku w Warszawie konferencji „Innowacje w działaniu – współczesne źródło wzrostu przedsiębiorstw” poświęconej wypracowaniu mechanizmów pozwalających na stworzenie efektywnego systemu innowacji w Polsce, podczas której występowali Bożena Lublińska–Kasprzak (Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości),dr Erkki Ormala (były prezes Nokii), Luk Palmen (InnoCo sp. z o.o., Polska), Paulina Kaczmarek (Deloitte), dr Triin Edovald (Innovation Growth Lab, NESTA), dr Agnieszka Szóstek (SWPS), dr Karol Olejniczak (Euroreg, Uniwersytet Warszawski), dr Agnieszka Tokaj–Krzewska (Narodowe Centrum Badań i Rozwoju), Paulina Zadura-Lichota i Anna Tarnawa (PARP), a także dr Sergey Yatsunenko (grupa NOVISMO, Fundacja TRIZ–Polska). Podczas wydarzenia ważnym punktem dyskusji była również TRIZ, która spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem. Ze względu na tak duże zainteresowanie tematyką grupa NOVISMO oraz Fundacja TRIZ–Polska postanowiły ogłosić rok 2016 rokiem nauczania TRIZ w Polsce. W tym celu już od stycznia organizowane będą otwarte seminaria publiczne na I, II i III stopień certyfikacji MA TRIZ, które poprowadzi wspomniany już prof. Sergei Ikovenko.

Podsumowanie

Polska bez wątpienia staje przed wielkim wyzwaniem, być może największym od czasów udanej zmiany ustroju politycznego. Gra toczy się o bardzo wysoką stawkę – przyszłość, w której albo ukształtujemy własne mechanizmy tworzenia dobrobytu oparte o kreatywność i innowacje, albo też pozostaniemy w dotychczasowej roli podwykonawcy z przerażeniem patrzącego na pojawianie się coraz tańszej konkurencji z krajów mniej rozwiniętych. Przedstawione analizy pozwalają twierdzić, że wykorzystanie TRIZ może bardzo pomóc. Cieszy zainteresowanie tą tematyką publicznych instytucji – Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości czy też Urzędu Patentowego RP, którym bardzo zależy na skutecznym wprowadzeniu Polski i krajowych przedsiębiorców do grona państw z gospodarką opartą o wiedzę. Budująca jest też coraz większa chęć bycia innowacyjnym ze strony przedsiębiorców, którzy bardzo szybko wywnioskowali, że bardzo trudno będzie utrzymać się na rynku stosując jedynie prostą produkcję przemysłową. Pozostaje jedynie mieć nadzieję, że Polsce uda się wykorzystać szansę, która się przed nią otwiera.

Bibliografia

[1] http://databank.worldbank.org/ [Dostęp: 06.12.2015]

[2] „The Global Innovation Index 2015”, s. 30, https://www.globalinnovationindex.org/userfiles/file/reportpdf/GII-2015-v5.pdf [Dostęp: 06.12.2015].

[3] „Innovation Union Scoreboard 2015”, s. 5, http://ec.europa.eu/growth/industry/innovation/facts-figures/scoreboards/files/ius-2015_en.pdf [Dostęp: 06.12.2015].

[4] Informacje uzyskane bezpośrednio od prezydenta Międzynarodowego Stowarzyszenia TRIZ (MA TRIZ) prof. Sergei Ikovenko.

[5] Biografia Henryka Saulowicza Altszullera - Twórcy TRIZ

http://novismo.com/index.php/o-triz/artykuly/item/61-biografia-henryka-saulowicza-altszullera-tworcy-triz [Dostęp: 06.12.2015].

[6] Opracowanie własne na podstawie http://matriz.pl/ [Dostęp: 06.12.2015]

[7] What Makes Samsung Such An Innovative Company? http://www.forbes.com/sites/haydnshaughnessy/2013/03/07/why-is-samsung-such-an-innovative-company/ [Dostęp: 06.12.2015].

[8] How Samsung Became Such a Formidable Competitor? http://www.forbes.com/sites/haydnshaughnessy/2013/03/29/how-did-samsung-become-a-high-growth-company/ [Dostęp: 06.12.2015]

[9] Samsung Gets Ahead Through Its Russian Connection. http://www.forbes.com/sites/haydnshaughnessy/2013/03/13/samsung-gets-ahead-by-using-cheap-russian-science/[Dostęp: 06.12.2015]

[10] The Best 100 Brands, http://interbrand.com/best-brands/best-global-brands/2015/ranking/ [Dostęp: 06.12.2015]

Autorzy:

Piotr Karendał1, Sergey Yatsunenko2

1Uniwersytet Śląski

2Grupa NOVISMO

:Zespół Redakcyjny  


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości