Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2011/03/07 14:26:00
Jak budować przewagę konkurencyjną dzięki ekoinnowacyjności?

Jak budować przewagę konkurencyjną dzięki ekoinnowacyjności?, pod redakcją Leszka Woźniaka, Jacka Strojnego, Elżbiety Wojnickiej, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2010

prezentuje narzędzia i metody wprowadzania ekoinnowacji w przedsiębiorstwach, z uwzględnieniem różnych czynników mających wpływ na osiągnięcie przewagi konkurencyjnej.

Ekoinnowacjami zainteresowani są konsumenci, którzy dzięki akcjom informacyjnym mają coraz większą wrażliwość ekologiczną i świadomość konieczności wprowadzania radykalnych zmian w produktach i usługach. Podobne oczekiwania mają także odbiorcy instytucjonalni. Poszukują oni technologii produkcji, które pozwolą spełnić restrykcyjne wymagania przepisów o ochronie środowiska, oczekują także efektu ekonomicznego, wynikającego np. z redukcji zapotrzebowania na energię, redukcji odpadów produkcyjnych, zmniejszeniu uciążliwości wykonywania pracy przez pracowników, itd.

Przedsiębiorstwa decydujące się na korzystanie z takiego narzędzia konkurowania, jakim jest muszą uwzględniać wysokie ryzyko realizowanych przedsięwzięć, zwłaszcza jeśli wiążą się one z koniecznością  wprowadzania dodatkowych inwestycji. W obecnych uwarunkowaniach  hiperkonkurencji zmniejsza się stopniowo możliwość uzyskania przewagi konkurencyjnej za pomocą czynników długookresowych. Zwiększa się natomiast rola czynników czasowych. jest więc współcześnie nie tyle bronią pozwalającą na trwałe powiększenie przewagi nad konkurencją, co raczej czynnikiem krótkookresowego oddziaływania. Jednorazowa może poprawić sytuację firmy  w niewielkim stopniu, dlatego konieczne jest wypracowanie modelu ciągłego generowania innowacji tj. tzw. permanentna.

Z punktu widzenia praktyki zarządzania firmą ważne są dwie kwestie, które kumulują się w zjawisku określanym jako ekoinnowacyjność.  Firma, aby się rozwijać musi być gotowa do generowania nowych rozwiązań na niemal każdej płaszczyźnie swojego działania. ekoinnowacja wprowadza jednak warunek dodatkowy. Wdrożone rozwiązania mają być nie tylko nowe, ale także przyjazne dla środowiska, a więc mające na nie co najmniej obojętny wpływ. nastawione na kreowanie ekoinnowacji powinno posiadać aktualną informację na temat:

  • zmian w parametrach technicznych produktów sprzedawanych w segmencie;
  • rozwiązaniach technicznych i technologicznych stosowanych przez firmy konkurencyjne,
  • szczególnie liderów innowacji;
  • kierunkach prac badawczo-rozwojowych podejmowanych przez dostawców rozwiązań technologicznych dla danej branży;
  • aktualnych oczekiwań klientów dotyczących pożądanej funkcjonalności oferowanych produktów;
  • zmian w aktach prawnych regulujących przebieg produkcji oraz parametry produktów oferowanych przez branżę.

Umiejętne zarządzanie sferą ekoinnowacji oraz nastawienie na satysfakcję klientów (beneficjentów) prowadzi do tego, że można mówić o zarządzaniu jakością ekoinnowacji. Zarządzanie jakością ekoinnowacji, poza jakością innowacji, nakazuje zwrócić uwagę również na jej aspekt ekologiczny. Systemy zarządzania jakością mogą być rozbudowywane w kierunku zintegrowanych systemów zarządzania m.in. o systemy zarządzania środowiskowego oparte na normie 14001 lub rozporządzeniu EMAS, co może być dodatkową inspiracją do ekoinnowacji. Wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego  przekłada się na przebieg procesów produkcyjnych, doprowadzając do zmniejszenia obciążeń środowiska, ale jednocześnie zwiększając konkurencyjność przedsiębiorstwa. Głównie uzyskuje się to dzięki racjonalizacji wykorzystania energii, zmniejszeniu kosztów odpadów produkcyjnych, poprawie relacji z dostawcami surowców, itd.  Kompleksowe zarządzanie jakością uznawane jest za najwyższy stopień wtajemniczenia organizacji na drodze do doskonałej jakości. TQM dzisiaj to nie tylko określona filozofia zarządzania, ale również cel, do którego powinno zmierzać poprzez stosowanie coraz skuteczniejszych narzędzi samodoskonalenia.

Koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu zakłada, że zobowiązania wobec otoczenia przedsiębiorstwa i społeczeństwa wykraczają poza wąskie obowiązki wobec właścicieli lub udziałowców, które obejmują pomnażanie zysków oraz wartości firmy. Społeczna odpowiedzialność ma zasadniczo 3 wymiary: ekonomiczny, społeczny oraz ekologiczny. Chcąc się rozwijać, musi spełniać swoje zadania i oczekiwania kluczowych interesariuszy (dostawców, klientów, pracowników, przedstawicieli rożnych organizacji pozarządowych) w każdym z tych wymiarów. Ponadto powinno stale doskonalić standardy w zakresie relacji z  zainteresowanymi stronami.  Musi kierować się ideą łączącą troskę o środowisko z celami ekonomicznymi oraz społecznymi.

W literaturze przedmiotu wskazywane są dowody na to, iż sukces rynkowy organizacji jest pozytywnie skorelowany z wdrożeniem i realizacją zarządzania środowiskowego. Podejmowane działania, wynikające szczególnie z implementacji formalnych systemów zarządzania środowiskowego, znajdują swoje odzwierciedlenie w efektach, a poniesione w zyskach. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy społeczna odpowiedzialność znajduje odbicie w wizji i misji przedsiębiorstwa, w jego celach, strategiach i działalności poszczególnych obszarów funkcjonalnych, a zwłaszcza w tworzeniu łańcucha wartości.

Zanieczyszczenie środowiska i jego komponentów powoduje ciąg zdarzeń negatywnych, w kwestii zaplecza finansowego, ale przede wszystkim zagraża zdrowiu.  Zjawisko to powiązane jest ze zwiększeniem kosztów ponoszonych na  opiekę zdrowotną oraz ubezpieczenie, a zatem jest przyczyną poważnych strat ekonomicznych. Przykładem kosztów zewnętrznych wpływających na pogorszenie stanu środowiska i zdrowia ludności są w energetyce. W skład kosztów zewnętrznych energii wchodzą : zdrowotne, szkód w środowisku, efektu cieplarnianego i możliwych awarii.

Unii Europejskiej nr 96/61/WE zwana Dyrektywą IPPC (z ang. Integrated Pollution Prevention and Control – zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń) wprowadziła do prawa unijnego pozwolenia zintegrowane, które są niejako formą licencji na prowadzenie działalności przemysłowej uzyskiwaną dla instalacji przemysłowych. Do działalności opartej na korzystaniu ze środowiska naturalnego odnoszą się różne zasady, których przestrzegania wymaga prawo. Jedną z nich jest 3P Pollution Prevention Pays (z ang. zapobieganie zanieczyszczeniom się opłaca). 3P polega na podejmowaniu odpowiednich działań celem zapobiegania zanieczyszczeniom związanym z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nakłada to na właściciela obowiązek przygotowania planu zarządzania przedsiębiorstwem w taki sposób, by wyeliminować potencjalne, negatywne skutki jeszcze przed ich powstaniem. Kolejną zasadą jest zasada PPP (ang. polluter pays principle), czyli zanieczyszczający płaci. ma z nią do czynienia, gdy pomimo starań, nie uda mu się uniknąć zanieczyszczeń środowiska, wówczas zobowiązany jest do uiszczenia nałożonych kar pieniężnych za wyrządzone szkody środowiskowe .

Firmy prześcigają się we wprowadzaniu udoskonalonych produktów, unowocześnianiu możliwości produkcyjnych, ograniczaniu postępujących procesów eksploatacji, wysuwaniu śmiałych propozycji i wyzwań w imię ochrony środowiska, co jest z punktu widzenia inwestora bardzo opłacalne. Prawo przychylne jest eko-firmom, ponadto regulacje unijne nakładają na przedsiębiorstwa obowiązek ograniczania negatywnego wpływu na środowisko, więc zmiany w metodzie prowadzenia działalności i tak nastąpią. Warto być zatem ekoinnowacyjnym i samemu wysunąć się przed szereg, by podwyższać poprzeczkę konkurencji, a tym samym działać w słusznej sprawie.

Olbrzymie tempo rozwoju współczesnej nauki i techniki na świecie powoduje, że nie sztuką jest dzisiaj wytworzyć, czy też wynaleźć coś nowego, a sztuką jest to sprzedać  w warunkach zrównoważonego i silnie konkurencyjnego rynku.. Nowa techniczna jako produkt rynkowy także wymaga dobrego marketingu. Niezwykły produkt, to coś, o czym się mówi, coś na co koniecznie trzeba zwrócić uwagę, coś wyjątkowego, nowego i ciekawego. Nowy marketing kładzie nacisk na sztukę tworzenia takich produktów, które są godne naszej uwagi.

Konieczność uwzględnienia czynników ekologicznych ma szczególne znaczenie na przełomie XX i XXI wieku, czyli w okresie wyraźnego wzrostu konsumpcji oraz tworzenia modelu konsumpcji niezrównoważonej, dotyczącej nadmiernych zakupów, marnowania wielu produktów, niedostrzegania aspektów ekologicznych w procesie odżywiania się i funkcjonowania w zmiennym otoczeniu. Czynniki kształtujące globalne uwarunkowania rozwoju konsumpcji dotyczą przede wszystkim aspektów demograficznych, ekonomicznych, kulturowych i technologicznych. Ekologia jest wyzwaniem, które musi być uwzględnianie nie tylko przez przedsiębiorstwa, ale także przez konsumentów, którzy w swoich zachowaniach kierują się czynnikami zewnętrznymi, do których możemy zaliczyć uwarunkowania demograficzne, kulturowe, ekonomiczne i technologiczne.

  do pobrania

powstała w ramach działania: „Innowacje w Przedsiębiorstwach – Klub Innowacyjnych Przedsiębiorstw” projektu systemowego PARP „Rozwój zasobów ludzkich poprzez promowanie wiedzy, transfer i upowszechnianie innowacji”, finansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego ze środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet II, Działanie 2.1, Poddziałanie 2.1.3. 

Autor:Elżbieta Wojnicka 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości