Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2013/04/30 15:30:19
Własność intelektualna w Internecie - Jak korzystać, by nie naruszać. Jak chronić, by nie ograniczać.

Światowy Dzień Własności Intelektualnej (26 kwietnia) obchodzony jest w celu promowania dyskusji na temat roli własności intelektualnej w promowaniu innowacji i kreatywności. Urząd Patentowy RP zorganizował z tej okazji konferencję pt. "Własność intelektualna w internecie. Jak korzystać, by nie naruszać. Jak chronić, by nie ograniczać”.

26 kwietnia obchodzono Światowy Dzień Własności Intelektualnej, święto ustanowione przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (World Intellectual - ) – jedną z tzw. organizacji wyspecjalizowanych ONZ.

Głównymi celami tego dnia jest uświadomienie społeczeństwu aspektów prawa własności intelektualnej, pogłębienie wiedzy na ten temat, a także zachęcanie do poszanowania praw własności intelektualnej innych osób. Jest to ponadto okazja do wskazania, jak patenty, prawa autorskie, znaki towarowe i wzory przemysłowe wpływają na codzienne życie.

Dzień ten ustanowiono w 2000 roku, aby upamiętnić datę wejścia w życie konwencji powołującej w 1970 roku. ta koordynuje i tworzy regulacje dotyczące systemu własności intelektualnej, a także świadczy pomoc prawną  i technologiczną. propaguje wiedzę na temat ochrony praw własności intelektualnej na arenie międzynarodowej poprzez prowadzenie akcji i programów edukacyjnych, zapewnia współpracę administracyjną w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej oraz praw autorskich.

Własność intelektualna jest pojęciem bardzo szerokim, obejmującym wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, oznaczenia geograficzne i wszelkiego rodzaju utwory, które mogą stać się towarem na rynku.

Jednym z kluczowych zagadnień jest obecnie ochrona własności intelektualnej w Internecie. Zarówno postęp technologiczny, jak i rozwój społeczeństwa informacyjnego wymagają szerokiego dostępu do wiedzy, w tym dóbr intelektualnych. Udostępnianie w Internecie wyników twórczości, jak również korzystanie z nich powinno odbywać się ze świadomością i poszanowaniem praw przysługujących twórcom, ochrony własnej twórczości, jak i praw innych podmiotów. , będący użytecznym i bogatym źródłem informacji, często jest także narzędziem naruszeń własności intelektualnej. Korzystanie z wyników twórczości, podobnie jak ich udostępnianie, powinno odbywać się zgodnie z zasadami poszanowania praw autorskich.

Wyzwaniem jest dostosowanie zarówno krajowego, jak i międzynarodowego systemu prawnego do obecnej rzeczywistości cyfrowej, a także ustalenie jednolitych zasad korzystania z własności intelektualnej w sieci.

Ochrona praw autorskich i określenie granic swobody korzystania z zasobów Internetu jest kluczowe dla całego rynku cyfrowego w Unii Europejskiej.

Dzień Własności Intelektualnej stanowił okazję do podjęcia inicjatyw związanych z tym zagadnieniem. Jedną z nich była konferencja pt. „Własność intelektualna w internecie. Jak korzystać, by nie naruszać. Jak chronić, by nie ograniczać". Współorganizatorami tego wydarzenia były Urząd Patentowy RP, Światowa Własności Intelektualnej oraz Politechnika Warszawska. Honorowy patronat objęła Komisja Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii Sejmu RP.

Wszystko co dzieje się obecnie w Internecie związane jest z własnością intelektualną, zaś otwarcie zasobów powinno odbywać się etapami, dzięki czemu z doświadczenia przy realizacji każdego z nich, można wykorzystać na usprawnienie następnych.

Kluczowe jest łatwiejsze, szybsze i efektywniejsze pozyskiwanie podmiotów zainteresowanych nabyciem lub licencjonowaniem praw własności intelektualnej, a także egzekwowanie praw własności intelektualnej.  

Obecnie możliwy jest dostęp do polubownych sposobów rozwiązywania sporów o naruszenie praw własności intelektualnej, umożliwiających rozstrzygnięcie sporów w sposób uwzględniający ich specyfikację. Warta odnotowania jest dominująca, szybka i skuteczna droga rozstrzygania sporów o naruszenie praw przez Centrum Mediacji i Arbitrażu przy , a także Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji)

Debatę w Auli Wydziału Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej zainaugurował wicepremier, minister gospodarki Janusz Piechociński. Uczestniczyli w niej eksperci prawa autorskiego, prawa własności przemysłowej, przedsiębiorcy, przedstawiciele, instytucji otoczenia biznesu oraz instytucji publicznych. Konferencję prowadziła dr Alicja Adamczak, RP. Po serii wprowadzających wystąpień rozpoczęto część dotyczącą siedmiu zaplanowanych prelekcji.

Dr Justyna Ożygalska-Trybalskaz Uniwersytetu Jagiellońskiego omówiła temat „Ochrona własności intelektualnej a ”. Następnie prof. Ewa Nowińska, również reprezentująca Uniwersytet Jagielloński, przedstawiła problematykę naruszeń praw własności przemysłowej w Internecie, a także związaną z nimi  kwestię odpowiedzialności i dochodzenia roszczeń.

Specyfika funkcji Internetu stwarza szereg zagrożeń dla systemu praw własności intelektualnej. System ten dotyczy określonej terytorialnej ochrony, natomiast posiada międzynarodowy zasięg. System prawny daje także możliwość rejestracji gwarantującej wyłączność prawną (np. znaki towarowe) oraz możliwość kontroli nad tworzeniem egzemplarzy utworów lub produktów oznaczonych znakiem. Z Internetem natomiast związana jest gwarantująca wyłączność faktyczną (np. domeny) oraz ograniczenie możliwości kontroli nad elektronicznymi kopiami utworów. Anonimowość, rozwój nowych technologii, technik reklamowych, usług i metod sprzedaży przyczyniają się do specyfiki naruszeń praw autorskich w sieci. Rodzi to szereg problemów regulacyjno-prawnych. Brakuje szczególnych przepisów uwzględniających specyfikę eksploatacji i naruszeń praw własności intelektualnej w środowisku cyfrowym, które generuje problem z sankcjonowaniem określonych zachowań. Problemem są ponadto nieprecyzyjne, często sprzeczne ze sobą przepisy. Stwarza to stan niepewności prawa, w którym brak jest precyzyjnych granic pomiędzy działaniami legalnymi, a działaniami naruszającymi cudze prawa.

Wyzwanie stanowi określenie precyzyjnych zasad stwierdzania naruszeń praw własności intelektualnej w sieci. Istotne jest ponadto eliminowanie zagrożeń dla twórców i właścicieli znaków towarowych, na gruncie prawa własności intelektualnej bez ograniczania praw innych podmiotów, wynikających z innych przepisów (m.in. ochrony danych osobowych, swobody prowadzenia działalności gospodarczej). Walka z powyższymi zagrożeniami nie może jednak prowadzić do przeregulowania tych kwestii i eliminowania szans.  

Wybrane zagadnienia związane z domenami internetowymi przedstawił dr Ireneusz Matusiak, Prezes Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji. Omówione zostały praktyczne aspekty problemów proceduralnych, główna tendencja orzecznictwa, a także edukacyjna rola Sądu Polubownego przejawiająca się w kształtowaniu świadomości prawnej społeczeństwa informacyjnego.

Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych powstał  w celu rozstrzygania sporów o naruszenie praw w wyniku zawarcia umowy o utrzymywanie nazwy domeny internetowej w domenie „pl”. Sąd ten prowadzi mediacje oraz postępowania sporne. Charakterystyczne dla tego sądu jest krótki rozpoznawania spraw oraz mała ilość wyroków uchylonych przez sądy powszechne. Istotny jest także brak formalizmu – dowody zgłaszane są pocztą elektroniczną, zaś postępowanie odbywa się drogą elektroniczną (rozprawa odbywa się w wyjątkowych sytuacjach).

Prelegent wyjaśnił m.in., iż domeny w złej wierze nie jest uzależniona od chęci zarobku na jej odsprzedaży. Taka działalność co do zasady nie jest sprzeczna z prawem, o ile nie narusza praw innych podmiotów (np. prawa autorskie, dobra osobiste, prawa własności przemysłowej). Problem stanowi jednak wykorzystanie w celu zwiększenia wartości domeny znanego oznaczenia, tytułu lub nazwiska. Mogą być tak uznane przypadki, w których w krótkim czasie po rejestracji domeny, wystosowane jest zgłoszenie do firmy z propozycją odsprzedania tej domeny. Każda taka sprawa rozpatrywana jest jednak indywidualnie.

Główne problemy prawa autorskiego w Internecie – stan obecny i perspektywy zaprezentował prof. Ryszard Markiewicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Podczas prelekcji omówiona została problematyka dozwolonego użytku osobistego oraz uregulowanie odpowiedzialności osoby zamieszczającej utwór w Internecie, świadczącego usługi (providera) oraz użytkownika końcowego.

Powszechne lekceważenie prawa autorskiego w Internecie jest niepokojącym procederem, ponieważ może prowadzić do lekceważenia prawa w innych dziedzinach życia. Prelegent zaznaczył jednak, iż osiągnięcie kompromisu w ustaleniach nowych regulacji będzie trudny do osiągnięcia.

Dr Wojciech Machała (Uniwersytet Warszawski) wyjaśnił w swoim wystąpieniu jak legalnie korzystać z zasobów sieci. Prelegent przedstawił tezę, iż stanowi niewyczerpalne źródło problemów. Dotyczą one m.in. legalności korzystania z jego zasobów, dóbr osobistych, własności przemysłowej, praw autorskich, ochrony informacji niejawnych, propagowania nielegalnych ideologii.

Wśród użytkowników Internetu powszechne jest przekonanie, że jeżeli coś jest w sieci, to można z tego swobodnie korzystać. W kontrze do tej opinii jest jednak przepis art. 17 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który stanowi, iż twórcy przysługuje wyłączne prawo korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. 

Konkluzją wystąpienia, było stwierdzenie, iż nie można dorozumiewać licencji w szerszym zakresie niż odnoszącym się do czynności związanych z zapoznaniem się z utworem. Ponadto należy sprawdzić czy udostępnianie odbywa się na licencji Creative Commons. Jeżeli nie ma wyraźniej licencji, licencji CC lub dozwolonego użytku, korzystanie z utworu odbywa się z naruszeniem praw autorskich.  

Otwarty dostęp do twórczości w Internecie był tematem wystąpienia dra Krzysztofa Siewicza (Uniwersytet kardynała Stefana Wyszyńskiego). Podczas prelekcji zostały omówione zagadnienia związane z licencjami Creative Commons (CC). Stanowią one zestaw licencji, a podstawie których możliwe jest udostępnianie utworów objętych prawami autorskimi.

Dzięki licencjom CC twórcy utworów mogą zachować własne prawa i jednocześnie dzielić się swoją twórczością z innymi, zgodnie z zasadą „pewne prawa zastrzeżone” (zastępującą zasadę „wszelkie prawa zastrzeżone”). Istnieją cztery warunki udostępniania utworów (pierwszy pojawia się we wszystkich licencjach):

  1. Uznanie Autorstwa(Attribution - BY) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy.
  2. Użycie Niekomercyjne(Noncommercial - NC) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła i wszelkich jego pochodnych tylko w celach niekomercyjnych.
  3. Bez Utworów Zależnych(No Derivative Works - ND) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie tylko dokładnych (dosłownych) kopii dzieła, niedozwolone jest jego zmienianie i tworzenie na jego bazie pochodnych.
  4. Na Tych Samych Warunkach(Share Alike - SA) - zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie pochodnych dzieł, pod warunkiem że będą one opublikowane na takiej samej licencji.

Kombinacje powyższych warunków stanowią sześć podstawowych licencji:

  • Uznanie Autorstwa (CC-BY)
  • Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne (CC-BY-NC)
  • Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Na Tych Samych Warunkach (CC-BY-NC-SA)
  • Uznanie Autorstwa – Użycie Niekomercyjne – Bez Utworów Zależnych (CC-BY-NC-ND)
  • Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach(CC-BY-SA)
  • Uznanie Autorstwa – Bez Utworów Zależnych (CC-BY-ND)

Licencje CC zostały zaprezentowane na poniższej ilustracji.

 

Żródło: http://education-copyright.org/creative-commons/

Część wykładowa konferencji zakończyło wystąpienie, w którym Ryszard Frelek ze Światowej Organizacji Własności Intelektualnej () zaprezentował działalność   w zakresie wspierania systemu ochrony własności intelektualnej.

Tematem kolejnej części konferencji była możliwość skutecznej ochrony własności intelektualnej w Internecie. W ramach tej części odbyły się cztery prezentacje oraz panel dyskusyjny. Studium przypadku zaprezentowało czterech prelegentów: Marcin Beme (Audioteka.pl), Barbara Jóźwiak (Wydawnictwo Naukowe PWN), Renata Kalarus (projektantka mebli) oraz Agata Wacławik-Wejman (Google).

W panelu dyskusyjnym udział wzięli prof. Ryszard Markiewicz (Uniwersytet Jagielloński), dr Alicja Adamczak (Urząd Patentowy RP), dr inż. Wacław Iszkowski (Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji), dr Mariusz Kondrat (rzecznik patentowy), Karol Kościński (Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego), Marcin Olender (Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji) oraz Anna Szymańska (Media Kancelaria Prawna).

Podczas dyskusji poruszono problematykę zmian w przepisach ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, m.in. ocena stopnia wiarygodności informacji w przypadku zgłoszenia naruszenia praw autorskich oraz usunięcia tych treści. Jest to problematyczne zwłaszcza w przypadku nielegalnego streamingu online (np. wydarzenia sportowego). Wskazano także trudności dochodzenia roszczeń przez przedsiębiorców. Brak specjalistycznie wyszkolonych sędziów i procedur w sprawach związanych z ochroną własności intelektualnej prowadzi do nieprzewidywalności sądów i ich wyroków w tej materii.

Autor:Paweł Chaber 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości