Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2010/06/28 15:59:28
Kastry: szanse, możliwości, bariery
Klastry jako powiązania firm i instytucji jednej branży mogą być źródłem innowacji i wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw. Wielu przedsiębiorców nadal jednak podchodzi do tego typu inicjatyw z dystansem. Stąd pomysł, by poprzez szkolenia i prezentacje upowszechnić tę ideę. Realizacja jednego z takich projektów zakończyła się właśnie w Wielkopolsce.

Przedsiębiorstwa współpracowały, ale i także rywalizowały ze sobą praktycznie od zawsze. Firmy działają w siatkach powiązań wynikających z potrzeb zaopatrzenia, kooperacji czy dystrybucji. , jako nowe rozwiązanie, pozwala spojrzeć na taką sieć powiązań w zupełnie nowy sposób. Przedsiębiorstwa mogą teraz nadal ze sobą rywalizować jednocześnie współpracując przy realizacji konkretnego projektu czy też poszukiwania nowego rozwiązania.

Dostrzegając te problemy i szanse, jakie dają gospodarce klastry Wielkopolska Izba Przemysłowo-Handlowa, wspólnie z Politechniką Poznańską, zrealizowały projekt promocji tych inicjatyw: "Innowacyjny rozwój firm wielkopolskich poprzez transfer wiedzy i promocję struktur klastrowych".[1] W ramach projektu odbyły się konferencje i prezentacje różnych metod zarządzania organizacją sieciową oraz tworzenia klastrów w krajach UE i możliwości, jakie one dają.

Wzorce niemieckie i włoskie


W niemieckim landzie Brandenburgia promocją i pomocą klastrom oraz innym organizacjom sieciowym zajmuje się od ośmiu lat spółka ZukunftsAgentur Brandenburg GmbH (ZAB). Założycielem i głównym akcjonariuszem spółki jest Kraj Związkowy Brandenburgia (75% udziałów). Pozostałe udziały objęły izby rzemieślnicze i organizacje przedsiębiorców z terenu Berlina oraz Brandenburgii.

Spółka zajmuje się przede wszystkim promocją gospodarczą, pomocą nowym firmom oraz pozyskiwaniem nowych inwestycji. Firmy, które zdecydują się na inwestycje na terenie Brandenburgii mogą też liczyć na pomoc w pozyskiwaniu środków na realizację swoich przedsięwzięć.

- O ZukunftsAgentur Brandenburg mówi się, że jest to "one-stop-agency" - mówi Małgorzata Kruger, international business manager ZAB we Frankfurcie nad Odrą. - Oznacza to, że przedsiębiorcy mają u nas możliwość uzyskania kompleksowych porad i usług, począwszy od doradztwa, a skończywszy na przygotowaniu i złożeniu wniosków o dofinansowanie inwestycji.
   
W 2005 roku rząd Brandenburgii zmienił strategię polityki gospodarczej landu. Określono nowe priorytety i założenia pomocy, które można określić jako "wzmacnianie mocnych". Na podstawie badań i prognoz stworzono też listę 17 branż, w których firmy mogą liczyć na dofinansowanie rozwoju. Na liście znalazły się m.in.: przemysł motoryzacyjny, mikroelektronika, technologie energetyczne, turystyka oraz przemysł optyczny. Lista ta stała się podstawą to utworzenia na terenie Brandenburgii klastrów branżowych. W tej chwili działa tam 17 klastrów obejmujących 13 branż gospodarczych i zrzeszających ponad 600 przedsiębiorstw i około 40 instytutów naukowo-badawczych i uczelni.

Klastry mają możliwość pozyskania z budżetu ZAB trzyletniej dotacji bezzwrotnej na prowadzenie działalności. By pozyskać dotację musi jednak zrzeszać minimum pięciu członków. nie może też przekraczać 70% wartości przedsięwzięcia. Nie może być też łączona z innymi źródłami dofinansowania zewnętrznego. Po zakończeniu pierwszego okresu pomocy może liczyć na dotacje przez kolejne trzy lata. Tu jednak z każdym kolejnym rokiem wielkość dotacji stopniowo się zmniejsza (do 40% w szóstym roku). 

ZAB pomaga także klastrom w promocji. Jedną z form takiej pomocy jest wyjazdów na targi międzynarodowe. Dzięki takiej pomocy w czerwcu w trakcie targów ITM w Poznaniu zaprezentuje się metalurgiczny z Brandenburgii.    

Nieco inny tworzenia i wspierania klastrów został wybrany we Włoszech. W jednym z najbardziej rozwiniętych gospodarczo regionów Włoch - Veneto (obejmuje prowincje: Werony, Padwy i Wenecji) - zarejestrowanych jest 28 klastrów, m.in.: meblarski, marmuru, producentów wina, termomechaniczny, informatyki oraz zaawansowanych technologii.

Klastry działają w tym kraju przede wszystkim w oparciu o tzw. "Pakty klastrowe". To porozumienia sygnowane przez przedsiębiorców i instytucje okołobiznesowe podpisywane na czas nie krótszy niż 3 lata. Co ciekawe, wiele włoskich klastrów zrzesza nawet po kilkaset przedsiębiorstw (w klastrze mebli klasycznych skupionych jest około 2 tysięcy przedsiębiorstw zatrudniających ponad 11 tysięcy osób). Klastry powstają tam najczęściej samoistnie, wokół dużych podmiotów produkcyjnych, które przyciągają do siebie kooperantów i instytucje współpracujące.

Podobnie jak w Brandenburgii w Regionie Veneto klastry mogą liczyć na wsparcie funduszy regionalnych. Wielkość dofinansowania jest tu jednak mniejsza niż w Niemczech. może liczyć bowiem tylko na maksymalnie 50% dotacji. W południowych regionach Włoch (gospodarczo biedniejszych) dotacje do działalności klastrów pochodzą przede wszystkim z funduszy europejskich.

W 2006 roku do prawa gospodarczego Włoch wprowadzono nowe definicje związane z klastrami. Pojawiły się więc określenia: produkcyjny (liczba przedsiębiorstw nie może być mniejsza niż 100, zaś liczba zatrudnionych nie mniejsza niż 1000), metaklaster - o strategicznym znaczeniu dla regionu (nie mniej niż 250 firm zatrudniających co najmniej 5 tysięcy osób) oraz łańcuch produkcyjny - oparty o procesy produkcji (nie mniej niż 10 przedsiębiorstw).[2]

Wielkopolskie pomysły


W Polsce powstawania klastrów bliższy jest wariantowi niemieckiemu. Bardzo często powstanie klastrów inicjują bowiem jednostki samorządu terytorialnego i instytucje okołobiznesowe. Choć trzeba dodać, że inicjatywy te pojawiają się bardzo często po spotkaniach i rozmowach z przedsiębiorstwami. Widać to m.in. w Wielkopolsce, gdzie na różnym etapie działania jest kilkanaście inicjatyw klastrowych powoływanych przez różne podmioty.

Samorząd Województwa Wielkopolskiego zaangażował się - w różnym stopniu - w tworzenie trzech klastrów w regionie kaliskim. Najbardziej zaawansowany jest kotlarski zrzeszający przede wszystkim producentów kotłów centralnego ogrzewania z rejonu Pleszewa. W ramach klastra opracowano m.in. projekt innowacyjnego kotła centralnego ogrzewania.
W tym samym rejonie Wielkopolski mają powstać też dwa inne klastry: "lotniczy" w rejonie Kalisza oraz automatyki przemysłowej w Ostrowie. Oba wykorzystują potencjał istniejących już tam firm. Urząd Marszałkowski liczy, że dzięki takim inicjatywom za kilka lat w regionie kalisko-ostrowskim powstanie Regionalne Centrum Zaawansowanych Technologii.

W powstanie klastra zaangażowały się również władze Poznania. Wspólnie z Centrum Superkoputerowo-Sieciowym i 50 firmami branży informatycznej powołały one do życia Teleinformatyczny. wspólnie z Politechniką Poznańską w ramach 7. Programu Ramowego chce realizować projekt badawczy "ICT Wielkopolska". W ramach tego projektu zbadany ma zostać potencjał wielkopolskich firm oraz uczelni i placówek naukowo-badawczych przygotowujących programy z branży ICT.   

Inicjatywę powołania klastra wsparła również Wielkopolska Izba Przemysłowo-Handlowa. W 2006 r. powstał dzięki temu Zaawansowanych Technik Automatyzacji ELPROTECHT. Poza WIPH oraz Wydziałem Informatyki i Zarządzania Politechniki Poznańskiej, w skład klastra weszły firmy zajmujące się specjalistycznym projektowaniem, wykonawstwem oraz montażem instalacji automatyki przemysłowej.

Konkretnym rozwiązaniem może się już pochwalić "Rogala Marcińskiego". Ta grupa przedsiębiorców nie miała na celu stworzenia innowacyjnego produktu. powstał, by chronić prawnie produkt już istniejący. I dzięki inicjatywie wielkopolskich cukierników zrzeszonych w Cechu Cukierników i Piekarzy, przy współpracy z samorządem, udało się wpisać produkt, a więc rogala marcińskiego, do rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych w Unii Europejskiej (decyzja Komisji Europejskiej WE nr 1070/2008). 

Z inicjatywą powołania klastra wystąpiło także kilka miesięcy temu Starostwo Powiatowe w Poznaniu. Starostwo wspólnie z władzami gminy Swarzędz chce doprowadzić do powstania klastra meblarskiego. Swarzędz znany jest nie tylko w Polsce z wielu zakładów produkcji mebli. Efektywniej ten potencjał będzie można wykorzystać dzięki współpracy z Wydziałem Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego oraz Katedrą Wzornictwa Przemysłowego Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Pod koniec bieżącego roku nowy ma złożyć wniosek o dofinansowanie swojej działalności z funduszy europejskich.          
  
Ciekawą inicjatywą jest motoryzacyjny działający przy Nickel Poznań. To jeden z nielicznych klastrów w regionie, którego inicjatorem i koordynatorem jest prywatna (Nickel Poznań). nawiązał już współpracę z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu oraz z podobną jednostką w Niemczech (Cluster RheinMainNeckar z Darmstad). Firmy i instytucje zrzeszone w tym klastrze zajmują się przede wszystkim pracami nad superkondensatorem, który ma być wykorzystany w samochodowych silnikach elektrycznych.

Rola lidera


Powstanie klastra wiąże się ze ścisłą współpracą wielu podmiotów, często do tej pory konkurujących ze sobą na otwartym rynku. Teraz przedsiębiorstwa te muszą "nauczyć się" ze sobą jednak także współpracować.

- Wielu przedsiębiorców na pytanie, czy są zainteresowani taką inicjatywą, odpowiadają: "A co z tego będę miał? Czy nic na tym nie stracę?" - mówi Hubert Wański z firmy Zorin, która planuje współpracę z klastrem - Warto, by przy tworzeniu klastra od razu jasno i precyzyjnie określić cele, jakim ma być on podporządkowany. Ważna jest też rola "lidera". Liderem takiego przedsięwzięcia może być duża lub też któraś z organizacji otoczenia biznesu, np. izba gospodarcza. Lider może się zająć szkoleniem i dostarczaniem informacji poszczególnym członkom klastra.

Rola lidera jest tu rzeczywiście nie do przecenienia. To właśnie jego działania są poddawane stałej ocenie przez innych członków klastra i podmioty, które dopiero planują zgłosić akces. To lider musi się też skoncentrować na transferze wiedzy między poszczególnymi członkami sieci. Zaniedbanie tego aspektu może skutkować zniechęceniem, a w konsekwencji także porzuceniem klastra przez część przedsiębiorców. 

Paweł Grzybowski
Teksty dostarcza Smartlink


 

[1] Podsumowaniem projektu była konferencja "Transfer wiedzy w strukturach sieciowych". Projekt "Innowacyjny rozwój firm wielkopolskich poprzez transfer wiedzy i promocję struktur klastrowych", współfinansowany był ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa w ramach ZPORR, Działanie 2.6 - Regionalne strategie innowacyjne i transfer wiedzy
[2] - Więcej o włoskim modelu tworzenia w artykule Marii Ładzińskiej-Depko "Włoski tworzenia i wspierania klastrów na przykładzie Regionu Veneto", opublikowanym w monografii "Struktury klastrowe i ich funkcjonowanie" (red. Magdalena K. Wyrwicka, wyd. Wielkopolska Izba Przemysłowo-Handlowa, 2009 r.).

Autor:informacja własna 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości