Newsy
2016/03/04 13:35:33
Crowdfunding jako źródło finansowania pomysłów w Polsce

Wstęp

Najbardziej rozpowszechnionymi formami finansowania realizacji przedsięwzięć w Polsce pozostają fundusze własne lub środki pozyskiwane w formie kredytów i pożyczek bankowych, a w przypadku przedsiębiorstw także pochodzące z rynku kapitałowego. Dodatkowo od lat 90-tych zauważany jest rozwój funduszy kapitału podwyższonego ryzyka i rynku aniołów biznesu, jednak w perspektywie krajowej ich rola w finansowaniu projektów jest wciąż niewielka. Od mniej więcej dekady m. in. dzięki rozwojowi koncepcji Web 2.0 [1] oraz możliwości dokonywania mikropłatności [2], pozwalających na dokonywanie przelewów zarówno w kraju jak i za granicę, na rynku funkcjonuje nowe źródło finansowania, mianowicie finansowanie społecznościowe (tzw. crowdfunding). Jak wskazują analizy rynku finansowania społecznego na świecie, jest to źródło, które w przyszłości może konkurować z funduszami alternatywnego pozyskiwania kapitału. W przeciwieństwie do wspomnianych wyżej form finansowania (tj. funduszy kapitału podwyzszonego ryzyka i aniołów biznesu) crowdfunding wykorzystywany jest do inicjatyw nie tylko o charakterze biznesowym, ale także społecznościowym w tym sportowym, czy charytatywnym.

Crowdfunding  to angielski zbitek słów crowd – tłum oraz funding – finansowanie. Zatem finansowaniem społecznościowym można nazwać pozyskiwanie kapitału od tłumu na realizację jakiegoś przedsięwzięcia. Cechą charakterystyczną crowdfundingu jest zaangażowanie wielu inwestorów (donatorów) wpłacających niewielkie kwoty. Zbiórka dokonywana jest za pośrednictwem wyspecjalizowanych platform. [3]

Geneza i definicja crowfundingu

Zjawisko crowdfundingu wpisuje się w szerszą koncepcję – crowdsourcingu, czyli traktowania tłumu - społeczności jako źródła różnych zasobów. Crowdsourcing rozumiany jest jako wykorzystanie przez podmiot tłumu (zbiorowości internetowej) jako zasobu wiedzy czy informacji za pomocą narzędzi komunikacji społecznej. Inaczej mówiąc, crowdsourcing jest rodzajem partycypacyjnej działalności internetowej (on-line), w ramach której podmiot (np. instytucja, czy przedsiębiorstwo) proponuje grupie osób poprzez otwarte zaproszenie (open call) do dobrowolnego podjęcia się realizacji danego zadania.Satysfakcja użytkownika wykonujacego zadanie może być typowo ekonomiczna (finansowa), społeczna (rozpoznawalność) lub indywidualna (wzrost poczucia własnej wartości, rozwój umiejętności). Z kolei podmiot zlecający zadanie uzyskuje rozwiązanie zleconego problemu. [4] Po raz pierwszy w literaturze pojęcie crowsourcingu zostało zdefiniowane przez J. Howa w 2006 r. w artykule The rise of crowdsourcing. Poza definicją zidentyfikował on różne formy, jakie może przybierać crowdsourcing w zależności od tego, czego oczekuje podmiot korzystający z zasobów zbiorowości tj.:   

  •  wiedzy i pomysłów (wspólnego rozwiązywaniu problemów, przypadków – w ten sposób powstała platforma Innocentive [5]),
  • informacji i zasobów(np. Yanosik, Istockphoto [6]),
  • kapitału (crowdfunding),
  • mikropracy, czyli wykonywania drobnych zadań w ramach większego projektu w zamian za drobne wynagrodzenie [7] (np. Amazon Mechanical Turk) [8].

Crowdfounding

Jak można zauważyć, jedną z odmian crowdsourcingu wymienioną przez J. Howea jest crowdfunding. Crowdsourcing opiera się głównie na przepływie wiedzy, umiejętności lub gotowych projektów od użytkowników internetu do podmiotu poszukującego danego rozwiązania. Crowdfunding zaś to zaproszenie skierowane do użytkowników internetu do finansowania zgłoszonego na platformie internetowej przedsięwzięcia.

Crowdfunding to rodzaj gromadzenia i alokacji kapitału przekazywanego na rzecz rozwoju określonego przedsięwzięcia w zamian za określone świadczenie zwrotne, które angażuje szerokie grono dawców kapitału, charakteryzuje się wykorzystaniem technologii teleinformatycznych oraz niższą barierą wejścia i lepszymi warunkami transakcyjnymi, niż ogólnodostępne na rynku.[9]

Tabela 1. Crowdsourcing a crowdfunding – podobieństwa i różnice

 

 

CROWDSOURCING

 

CROWDFUNDING

Oczekiwanie projektodawcy

Otwarte zaproszenie do dzielenia się wiedzą, informacjami, zasobami oraz nakładami pracy kierowane do użytkowników platformy

Otwarte zaproszenie do wsparcia finansowego danego projektu kierowane do użytkowników platformy

Forma zaangażowania społecznościowego

Przesyłanie efektów pracy

Wsparcie finansowe

Gratyfikacja użytkowników

Finansowe nagrody dla najlepszych projektów, pozamaterialne korzyści jak np. satysfakcja z współtworzenia, rozwój umiejętności, czy uznanie

Filantropia, nagrody rzeczowe, ew. zysk z odsetek z zainwestowanego kapitału, czy dywidendy z udziałów

Opracowanie własne za: D. T. Dziuba, Rozwój systemów crowdfundingu – modele, oczekiwania i uwarunkowania, „Problemy Zarządzania”, 2012

Jak już wspomniano, pojęcie crowdfundingu funkcjonuje od mniej więcej dekady, jednak sama koncepcja tj. zbiórki publicznej na realizacje prywatnych przedsięwzięć ma historię znacznie dłużą. Przykładem może być budowa Statuy Wolności, która została sfinansowana z datków Amerykanów i Francuzów. [10] W literaturze najczęściej powołuje się na przykład grupy Marillion, która w 1997 r. pozyskała z datków internautów ok. 60 tys. USD na organizację trasy koncertowej, jako pierwszego projektu zrealizowanego za pomocą crowdfundingu. W późniejszym okresie grupa w ten sposób finansowała swoich płyt. Początek 2000 r. to okres funkcjonowania crowdfundingu wśród społecznosci internetowej skupionej przede wszystkim wokół przemysłu kreatywnego takim jak muzyka, film, niezależne dziennikarstwo, sztuka, gry, czy teatr. Pierwszym portalem pośredniczącym w finansowaniu takich projektów był Artisshare.net, powstały właśnie w 2000 r. [11] Na przeciwległym biegunie z finansowania społecznościowego zaczęły korzystać rozpoznawane na świecie organizacje miedzynarodowe typu non-profit np. UNICEF, czy Greenpeace, które angażowały internautów w  projekty z obszaru społecznego (zdrowie, ubóstwo, rozwój demokracji krajach tzw. trzeciego świata) [12]. W zdecydowanej większości te projekty nie były znane szerokiemu spektrum internautów, a jedynie relatywnie wąskiemu gronu osób aktywnie poszukujących tego typu informacji.

Faktyczny rozwój finansowania społecznościowego datuje się dopiero od 2008 r. wraz z powstaniem platformy internetowej – Kickstarter.com oraz Indiegogo.com. Kickstarterto obecnie najbardziej rozpoznawana platforma pozyskiwania finansowania społecznościowego na świecie. Platforma skierowana jest do podmiotów poszukujących kapitału dla projektów z różnych obszarów życia społecznego, głównie z zakresu przemysłów kreatywnych. Do dnia dzisiejszego [13] najwięcej projektów zgłoszonych na platformie dotyczyło filmów (51,8 tys.), muzyki (43 tys.) oraz gier (21 tys.). Finansowanie znalazło prawie 96 tys. projektów na łączną kwotę ponad 2,1 mld dolarów. [14]

Wykres 1. Środki zebrane na platformie Kickstarter w latach 2010-2015 (mln USD)

Crowdfounding - wykres

Źródło: opracowanie własne

Platforma działa w oparciu o zasadę wszystko albo nic, tj. w przypadku niezebrania oczekiwanej kwoty projektodawca nie otrzymuje nic, zaś wszystkie środki wracają do inwestorów.[15] Najwięcej środków (i jest to dotychczasowy rekord świata) otrzymał projekt zegarka Pebbe w 2012 r. Niezbędne 100 tys. dolarów zebrano w 2 godziny, w pierwszym dniu pół miliona, a w sumie ponad 10 mln dolarów.[16]

W USA rynek finansowania społecznościowego w 2014 r. wyniósł 4 mld dolarów, zaś w Wielkiej Brytanii – 1,74 mld funtów. Wstępne analizy dotyczącego światowego rynku w 2015 w. szacują jego wielkość na poziomie 7-8 mld dolarów. Wg Banku Światowego rynek w 2025 r. osiągnie wartość 93 mld dolarów.[17]

Typologia crowdfundingu

Projekty finansowane w ramach crowdfundingu można scharakteryzować za pomocą trzech kategorii: ze względu na podmiot poszukujący finansowania, celu realizowanego projektu, jaki można sfinansować za pomocą finansowania społecznościowego oraz sposób w jaki projektodawca wynagradza inwestorów.[18]

Podmiotami zamieszczającymi projekty na platformach crowdfundingowych mogą być zarówno osoby fizyczne, prywatne i publiczne organizacje jak i start-upy. Niektóre platformy zawężają typ projektodawców np. do fundacji/organizacji pozarządowych, czy przedsiębiorców. Zdecydowana większość platform dopuszcza jednak wszystkie podmioty. Druga kategoria to charakter projektu tj. :

  • Nie dla zysku– projekty mające na celu realizację społecznych celów np. w obszarze zdrowotnym, publicznej infrastruktury, pomoc rozwojową, publiczne projekty badawcze, open source etc.
  • Dla zysku– celem inicjatywy jest komercyjne wykorzystanie zrealizowanego projektu np. poprzez płyty, czy założenie firmy, dzięki realizacji przedsięwzięcia.

Kolejnego podziału można dokonać w oparciu o formę wynagrodzenia, jakie jest oferowane w zamian za finansowe wsparcie projektu. Większość autorów badających zjawisko crowdfundingu wyróżnia 3 typy:

  • Donacyjny– dzieli się na donacyjny bez nagród oraz z nagrodami tzw. sponsorski. W pierwszej opcji wsparcie finansowe ma charakter filantropijny i nie przewiduje się żadnych form gratyfikacji poza ewentualnym podziękowaniem. Projekty realizowane w tym modelu mają charakter społeczny tj. nie dla zysku i najczęściej są to inicjatywy fundacji i organizacji, choć ostatecznymi beneficjentami projektu mogą być osoby fizyczne. W modelu sponsorskim projektodawca jednoznacznie określa sposób wynagrodzenia wspierającego projekt w zależności od wysokości kwoty, jaka jest przekazywana. Nagroda w tym przypadku ma charakter obligatoryjny. Z modelu sponsorskiego najczęściej korzystają osoby fizyczne, zaś projekty mogą mieć charakter zarówno komercyjny jak i nie dla zysku.
  • Pożyczkowy(crowdlending, sociallending) - można określić jako system aukcyjny w skali mikro. Jest to alternatywa wobec pożyczek tzw. chwilówek lub pożyczek bankowych. Za pośrednictwem wyspecjalizowanej platformy pożyczkobiorca - najczęściej może wziąć pożyczkę na określony przez siebie cel. Każda pożyczka jest finansowana przez większą grupę osób.
  • Inwestycyjny (equity) – w zamian za wsparcie finansowe inwestorzy otrzymują udziały w przedsięwzięciu lub inne prawa majątkowe np. obligacje. Oznacza to, iż ta forma dedykowana jest przedsiębiorstwom realizującym projekty biznesowe.

Charakterystyka rynku finansowania społecznościowego w Polsce

Rynek finansowania społecznościowego jest w Polsce stosunkowo niewielki. Jego początki datowane są na koniec 2010 r., jednak już w 2008 r. pojawiły się pierwsze platformy pożyczek społecznościowych np. Kokos.pl. Najdłużej działającą platformą typu sponsorkiego jest Megatotal.pl (2007 r.) poświęcony finansowaniu muzyki, a od niedawna również filmów i oprogramowania. Pozostałe platformy powstały w latach 2010-2013. Nawet najpopularniejszy dziś portal Siepomaga.pl, który utworzono w 2008 r., funkcjonować zaczął po 2010 r. Najkrótszym stażem zaś wykazują się platformy internetowe o charakerze inwestycyjnym.

Tabela 2. Platformy finansowania społecznościowego w Polsce w zależności od rodzaju gratyfikacji

 

DONACYJNE (W TYM *-SPONSORSKIE)

INWESTYCYJNE

POŻYCZKOWE

AKTYWNE

Fans4club.pl*

Beesfund.pl

Finansowo.pl

Fundujesz.pl

Crowdangels.pl

Kokos.pl

Megatotal.pl*

 

Sekrata.pl

OdpalProjekt.pl*

 

Zakra.pl

Polakpotrafi.pl*

 

 

Siepomaga.pl

 

 

Wspieram.to*

 

 

Wspieramkulture.pl*

 

 

NIEAKTYWNE

Clipontheroad.pl

Crowdcube.pl

Pożycz.pl

Kolekti.pl

Crowdfunders.pl

 

Mintu.me

Ideowi.pl

 

Rockmelon.pl

Myseed.pl

 

Wspolnyprojekt.pl

Wspolnicy.pl

 

Źródło: opracowanie własne

W literaturze i na stronach internetowych można znależć wzmianki o 25 platformach dedykowanych finansowaniu społecznościowemu, jednak część z nich dziś już nie istnieje np. Rockmelon.pl, Kolekti.pl, a jedna platforma została wchłonięta (Wspólnyprojekt.pl). Pozostałe nie wykazują aktywności np. Crowdfunders.pl, Pozycz.pl czy Crowdcube.pl (polski oddział brytyjskiej platformy).

Platformy pożyczek społecznościowych oferują pożyczki w przedziale od 100 zł do 50 tys. zł, jednak  poszukujący najczęściej oczekują niewielkich kwot od 0,5 do 2,5 tys. zł, głównie na konsumpcję, czy rolowanie długu. Na platformie Finansowo.pl średnia wartość pożyczki wynosi niecałe 300 zł. Większe kwoty pow. 5 tys. zł dotyczą zakupów sprzętu, remontu, czy konsolidacji wcześniejszych pożyczek. Zdecydowana większość poszukujących środków finansowych to osoby fizyczne, ale możliwe też jest udzielanie pożyczek firmom np. na platformie Zakra.pl.

Platformy o charakterze inwestycyjnym wykazują się bardzo niewielką liczbą zrealizowanych projektów – łącznie 15 (w tym 9 projektów zrealizowanych poprzez Ideowi.pl, który od listopada 2014 r. nie przejawia aktywności). Obecnie finansowania udziałowego poszukuje jedno przedsięwzięcie, zaś 3 przygotowywane są do emisji. Platformy działają w oparciu o zasadę „bierzesz ile zbierzesz”.

Z kolei bardzo wysoka jest aktywność na platformach o charakterze donacyjnym nie przewidującym nagród. Siepomaga.pl zebrało już 51 mln zł w ponad 2,6 tys. aukcjach, zaś Fundujesz.pl - 37 projektów. Pierwsza z nich wspiera inicjatywy przede wszystkim związane z leczeniem, druga  dedykowana jest inicjatywom ukierunkowanym na cele społeczne, edukacyjne i kulturowe. Wśród platform o charakterze sponsorskim wyróżniamy platformy wyspecjalizowane w finansowaniu określonego rodzaju projektów – Wspieramkulture.pl, Fans4club.com oraz Megatotal.pl, a także tzw. supermarkety (bardzo szeroki przekrój projektów od muzyki, książek, wydarzeń poprzez wydarzenia, sport, żywność, czy nawet podróże i technologie). Na wyspecjalizowanych platformach największy „ruch” jest na Wspieramkulture.pl, za pośrednictwem której zrealizowano 587 projektów, a 289 poszukuje finansowania. Platforma działa w oparciu o zasadę „wszystko albo nic”. Z kolei wśród tzw. supermarketów najwięcej projektów zrealizowanych zostało za pośrednictwem PolakPotrafi.pl. Do listopada 2015 r. projektodawcy zgłosili 1991 projektów, zaś użytkownicy wsparli je kwotą na ponad 10 mln zł. Obecnie za pośrednictwem platformy finansowania poszukują 72 projekty. Tylko jedna platforma o charakterze sponsorskim oferuje opcję „wszystko albo nic” lub „bierzesz ile zbierzesz” - OdpalProjekt.pl. Najwięcej środków zebrał projekt Wisła Kraków to nasza historia na Fans4club.com – 823 tys. zł (216%) – 2015 r., a wśród projektów biznesowych na PolakPotrafi.pl rekordowe 284 tys. (2014 r.) pozyskał Secret Service na reanimację magazynu o grach. Z reguły jednak zapotrzebowanie na środki nie przekracza kilkunastu tysięcy złotych.

Przykłady platform crowdfundingowych w zależności od modelu wynagradzania inwestorów.

SiepomagaNajbardziej popularną platformą internetową w Polsce o charakterze donacyjnym (bez gratyfikacji rzeczowych) jest Siepomaga.pl tzw. „Internetowa Platforma Pomagania”. Platforma powstała pod koniec 2008 r. Jednak jej rozwój nastapił dopiero po otrzymaniu dofinansowania ze środków funduszy strukturalnych w 2010 r. Obszary działań obejmują następujące kategorie: bezdomni i ubodzy, leczenie, niepełnosprawni, ochrona środkowiska, pomoc humanitarna, seniorzy, sport i turystyka, wolontariat i inne. Zdecydowana większość projektów dotyczy leczenia dzieci i dorosłych, leczenia zwierząt w schroniskach, zakup sprzętu rehabilitacyjnego, czy pomocy finansowej dla najuboższych rodzin np. w postaci organizacji wyjazdu dzieci na wakacje. Projekty nazywane apelami mogą być zamieszczane przez fundacje reprezentujące swoich podopiecznych oraz organizacje pozarządowe, które przeznaczają środki na realizację celów statutowych. Środki trafiają do projektodawców niezależnie, czy uda się zebrać całą oczekiwaną kwotę tj. w formule „bierzesz ile zbierzesz”.

Do listopada 2015 r. darczyńcy przekazali 51 145 tys. zł. Z pozyskanych środków przeprowadzono 2 650 akcji charytatywnych [19].

Wspieram.toPlatforma Wspieram.to działa w oparciu o sponsorski, tj. w zamian za wsparcie inwestorzy otrzymują bonusy, w zależności od wielkosci wsparcia. Zazwyczaj najniższy wkład wynagradzany jest podziękowaniem na stronie/profilu projektodawcy. Wraz ze wzrostem inwestycji wartość/atrakcyjnosć bonusów jest coraz wyższa. Zgodnie z sugestiami platformy wszystkie nagrody powinny być związane z projektem lub projektodawcą. Platforma ma charakter supermarketu tj. projekty, które mogą znaleźć dofinansowanie za jej pomocą obejmują 18 kategorii. Wśród nich znajdują się: gry komputerowe i gry bez prądu, inicjatywy, technologie, moda, design, start-upy a nawet parenting, czy cosplay[20]. Projekty pozyskują środki w ciągu 10-120 dni. Najwięcej dotychczas zrealizowanych projektów dotyczyło gier (38), muzyki (34), inicjatyw (np. zakup namiotu przenośnego, który jest wykorzystywany do promocji transplantacji - zebrano 6,83 tys zł).

W ciągu 33 miesięcy od powstania (2013 r.) za pomocą Wspieram.to udało się zrealizować 425 projektów, na kwotę ponad 5 mln zł.[21]

Megatotal typu sponsorski realizowany jest również przez platformę Megatotal.pl. Platforma skierowana jest do twórców kultury oraz programistów. Projekty, które mogą uzyskać wsparcie poprzez Megatotal.pl dotyczą muzyki, filmu (głównie teledysków), organizacji wydarzeń kulturalnych oraz literatury (poezji, książek) i oprogramowania. Jak określają się pomysłodawcy platformy, jest to rodzaj gry społecznościowej. Twórcy publikują swoje pomysły, zaś fani (udzielający wsparcia) za środki finansowe nabywają tzw. megacenty, którymi mogą obdarowywać wybrane przez siebie projekty. W ten sposób nabywają też udziały w przedsięwzięciu. Ponadto, zależności od ilości przekazanych megacentów na dany projekt ich twórcy oferują odpowiednie bonusy np. możliwość ściągnięcia utworu, czy całego albumu. W trakcie trwania „gry” (tj. w okresie, kiedy projekt poszukuje finansowania) każda inwestycja dokonana przez fana dzielona jest na pół – jedna połowa trafia do twórcy, a druga rozdzielana jest wśród fanów, zgodnie z ich udziałami w finansowaniu projektu. Im większą kwotą fan dofinansował projekt, tym większy jest jego udział we wpłatach kolejnych inwestorów.[22] Zarobione w ten sposób środki mogą inwestować ponownie. Kiedy twórca zbierze już odpowiednią ilość środków, zamyka grę, zaś wirtualna waluta zamieniana jest na prawdziwą i przekazywana projektodawcy na realizację projektu. Okres, przez jaki twórca może zbierać środki, określany jest automatycznie. Na zebranie każdego 1 tys. zł. przeznaczony jest jeden miesiąc, czyli projekt o wartości 9,5 tys. zł pozyskuje wsparcie przez 10 miesięcy. Minimalna wartość projektu zamieszczanego na platformie wynosi 3 tys. zł.

Do listopada 2015 r. ponad 100 twórców otrzymało wsparcie w wysokości 650 tys. zł na relizację projektów. Od czasu powstania platformy zrealizowano 60 projektów muzycznych i wydawniczych w łącznym nakładzie 50 tys. egzemplarzy.[23]

KokosNajdłużej działającą platformą internetową realizujacą pożyczek społecznościowych jest Kokos.pl. Platforma powstała w 2008 r. Każdy pożyczkobiorca na początek może pożyczyć nie więcej niż 5 tys. zł. Maksymalna wysokość pożyczki nie może przekroczyć 20 tys. zł i możliwa jest tylko dla wnioskdawców posiadających historię pożyczek udzielonych za pośrednictwem platformy. Pożyczkobiorca określa dowolny cel np. na zakup lodówki oraz warunki na jakich chciałby pożyczyć środki tj. kwotę, okres i oprocentowanie. Ponadto, jest zobowiązany do dostarczenia dokumentów potwierdzajacych dochód (np. zaświadczenie z banku o wpływach lub zaświadczenie o zarobkach). Ofeta podlega aukcji tj. potencjalni inwestorzy oferują kwotę, jaką są gotowi pożyczyć oraz oprocentowanie nie wyższe niż określone przez pożyczkobiorcę. Internauci, najczęściej nieprofesjonaliści, oceniają samodzielnie ryzyko niepowodzenia projektu oraz zmiany uwarunkowań na rynku i podejmują decyzję o zaangażowaniu finansowym. Wraz z propozycją przekazują środki. W przypadku akceptacji oferty przez pożyczkobiorcę otrzymują powierdzenie. Jeśli zaś propozycja nie zostanie przyjęta, środki mogą zostać przekazane na inną pożyczkę. Aukcja trwa 7 dni. W trakcie zakładania aukcji lub do momentu złożenia pierwszej oferty przez inwestora, pożyczkobiorca może przedłużyć czas jest trwania do 14 dni. Jeżeli pożyczkobiorca uzbiera 100% kapitału przed upływem ww. terminu, aukcja zostanie zakończona przed czasem.

Od 2008 r. za pośrednictwem Kokos.pl pożyczono 130,1 mln zł w 116 182 aukcjach. Średni zysk wyniósł 17,33%, a średnia spłacalność pożyczek - 90%.[24]

BeesfundJak już wspomniano, w Polsce platformy typu inwestorskiego nie są zbyt rozpowszechnioną formą finansowania społecznościowego. Jedną z nich jest Beesfund.com, powstały w 2012 r. również jako projekt finansowany w ramach udziałowego finansowania społecznościowego. W zamian za 5% akcji pozyskał 50 tys. zł (1 akcja=100 zł). Projektodawcą na Beesfund.com może być spółka oferująca w zamian za wsparcie udziały/akcje lub też inne prawa majątkowe np. obligacje. Co ciekawe, platforma dopuszcza możliwość nabywania udziałów/obligacji ze pomocą wirtualnej waluty – Bitcoinów. Zgodnie z obowiązujacymi regulacjami maksymalna wartość pozyskanych środków nie może przekroczyć 100 tys. euro (powyżej tej kwoty konieczne jest sporządzenie prospektu emisyjnego). Platforma dopuszcza jednak możliwość zwiększenia dwukrotnie tej kwoty (do 200 tys. euro), jeśli projektodawca zdecyduje się dodatkowo wyemitować obligacje. Dotychczas na platformie poza własnym przedsięwzięciem o dofinansowanie ubiegały się 3 projekty - jeden dotyczący systemu płatności i akceptacji waluty Bitcoin otrzymał 100% środków, jeden firmy wykorzystujacej technologie dla niesłyszących -77,5% i jedna (sklep dla biegaczy i triatlonistów) uzyskała 5% oczekiwanej kwoty. W najbliższej przyszłosci planowane są trzy emisje. Każdy projekt może poszukiwać fiansnowania od 2 do 16 tygodni.

 

Korzyści finansowania społecznościowego                                

 Wyżej wymienione przykłady pokazują jak szeroki zakres projektów może być finansowany w ramach crowdfundingu. Pozyskanie środków na realizację niekonwencjonalnych często przedsięwzięć za pomocą platform internetowych to nie jedyna forma wsparcia jaką otrzymuje projektodawca. W zależności od rodzaju projektu poza finansowaniem crowdfunding oferuje dodatkowe korzyści, które w wielu przypadkach mają nawet większe znaczenie niż samo pozyskanie kapitału. Wśród nich należy wymienić:

  • Demonstracja i weryfikacja poprawności projektu. Brak możliwości zdobycia środków z tradycyjnych źródeł finansowania, nie musi oznaczać, iż projekt nie ma uzasadnienia dla jego realizacji. To, czy jest zasadny do wdrożenia może właśnie pokazać społecznościowe finansowanie. Jeśli projektodawcy uda się zebrać wymagane środki, to oznacza, iż wspierajacy widzą sens w jego realizacji. Ich zainteresowanie, zaangażowanie, czas poświęcony na znalezienie projektu, w który zechcą zainwestować, a w końcu inwestycja stanowią wyraźny sygnał dla projektodawcy. Tym samym społeczność internetowa umożliwia konfrontację przedsięwzięcia z rzeczywistością i weryfikację, czy projekt jest poprawnie przygotowany.
  • Pomoc w uzyskaniu innych form współfinansowania. W wielu przypadkach projektodawcy poszukują środków pozwalających na sfinalizowanie jedynie części projektu. W takiej sytuacji pozyskanie oczekiwanej kwoty na platformie crowdfundingowej ułatwia późniejsze negocjacje finansowe z innymi inwestorami, czy bankiem. Dla projektów start-upowych, zebranie środków w ramach finansowania społecznościowego, może stanowić również dobry argument dla pozyskania większego kapitału od aniołów biznesu, czy funduszy kapitału podwyższonego ryzyka.
  • Narzędzie marketingowe. Wybór finansowania społecznościowego jako źródła finansowania projektu wiąże się z koniecznością upublicznienia informacji nt. projektu szerokiemu gronu użytkowników internetu. Dodatkowo, platformy internetowe oczekują od projektodawcy stworzenia narzędzi marketingowych takich jak np. prowadzenie bloga, filmu reklamującego przedsięwzięcie. Wiele też platform oferuje dodatkowe usługi w tym np. promocję projektu po jego realizacji – np. w formie newsów informujących o realizacji projektu (np. Wspieramkulture.pl). Jednak samo zamieszczenie projektu na platformie jest już formą marketingu. Prezentacja projektu umożliwia rozeznanie potencjalnego rynku dla produktu. Ma to szczególne znaczenie w przypadku crowdfundingu sponsorskiego, gdzie nagrodą jest powstały w wyniku realizacji projektu produkt. Wówczas inwestorzy stają się jednocześnie klientami. Dodatkowo crowdfunding pozwala na rozpowszechnienie i pobudzenie zainteresowania wśród potencjalnych nabywców, jeszcze zanim produkt zostanie wyprodukowany. Korzyść w postaci dotarcia do potencjalnych nabywców produktu ma coraz większe znaczenie i czasem nawet przesądza o korzystaniu z platformy finansowania społecznościowego np. Marcin Piątkowski, pomysłodawca składanego roweru elektrycznego pozyskał za pośrednictwem Kickstartera 200 tys. dolarów, jednak jak sam przyznał „ … tak naprawdę nie chodziło nam o pieniądze czy nawet klientów, bo już wtedy zamówienia na JIVR regularnie spływały. Chcieliśmy udowodnić, że na nasz rower jest popyt na całym świecie. Chcieliśmy zebrać tzw. ambasadorów marki. Zbudować społeczność pod szybki rozwój na całym świecie.”[25]
  • Dostęp do społeczności. Konieczność wypromowania projektu, aby to właśnie w niego spośród kilkudziesięciu zainwestował potencjalny inwestor wymusza na projektodawcy ciągły kontakt z internautami np. w postaci prowadzenia bloga. Podtrzymanie zainteresowania wymagane jest szczególnie w fazie, gdy dostęp do kapitału od osób bezpośrednio lub pośrednio zaangażowanych w projekt jest na wyczerpaniu i niezbędne jest dotarcie do osób niezwiązanych w żaden sposób z projektem. Wiąże się to z dodatkowymi nakładami pracy ponoszonymi przez projektodawcę, jednakże pozwala na otrzymanie informacji zwrotnej nt. projektu. Potencjalni inwestorzy chętnie komunikują się z projektodawcą dopytując się o szczegóły projektu, czy zgłaszając własne propozycje. Tak otrzymany feedback jest bezkosztowy, a może przyczynić się do lepszej realizacji projektu.[26]

Według badań przeprowadzonych przez P. Belleflamme’a, T. Lamberta i A. Schwienbachera [2013] jednym z głównych motywów projektodawców decydujących się na zamieszczenie projektu na platformie finansowania społecznościowego jest promocja własnego projektu. Wskazało ją aż 64% badanych. Dla około 36% istotną korzyścią jest zaś możliwość przetestowania reakcji internautów będących potencjalnymi nabywcami na realizowany przez nich projekt.[27]

Wnioski

Gwałtowny wzrost liczby inwestycji finansowanych w ramach crowdfundingu, a także kolejne rekordy w wysokości pozyskiwanych środków mogą stanowić potwierdzenie wpisania się tego zjawiska w źródła finansowania projektów. Niektórzy analitycy wskazują crowdfunding, jako realną alternatywę w niedalekiej przyszłości wobec funduszy kapitału podwyższonego ryzyka dla wysoko innowacyjnych i ryzykownych przedsięwzięć.

Polski rynek na tle światowego znajduje się w początkowej fazie rozwoju. Przez ostatnie 7 lat powstało kilka platform, które wyróżniają się liczbą zrealizowanych projektów i wysokością zebranych środków. Do takich należą przede wszystkim platformy działające w modelu sponsorskim. Z drugiej strony kilka z powstałych platform przestało działać lub nie przejawia aktywności. Na 25 przeanalizowanych tylko 14 jest dziś aktywnych. Wydaje się zatem, że jest zbyt wcześnie, żeby przesądzać o znaczeniu crowdfundingu dla rynku finansowego.

Wysokość środków możliwych do pozyskania teoretycznie jest nieograniczona, jednak zazwyczaj nie są to kwoty przekraczające kilkanaście tysięcy złotych. Z założenia znacznie większe środki są dostępne na platformach inwestycyjnych, które cieszą się znacznie mniejszym zainteresowaniem zarówno po stronie projektodawców jak i inwestorów. Dlatego też, w przypadku poszukiwania środków, finansowanie społecznościowe stanowi raczej alternatywę dla środków własnych i pozyskiwanych od osób najbliższych, zaangażowanych w projekt niż z rynku kapitału podwyższonego ryzyka. Dla decyzji o korzystaniu z tego źródła na pewno będą mieć znaczenie dodatkowe korzyści związane z publikacją projektu na stronie platformy, choć nie należy również zapominać o potencjalnych ryzykach związanych z tym rodzajem finansowania, jak np. związane z niewystarczajacym poziomem ochrony praw własności intelektualnej. [28]

Bibliografia:

1.              Adamska-Mieruszewska J., Mrzygłód U., Wykorzystanie finansowania społecznościowego w Polsce w latach 20112014, (2014)Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 804, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 67 (2014), s. 761–774

2.              Dziuba D.T. , Rozwój systemów crowdfundingu – modele, oczekiwania i uwarunkowania, (2012), „Problemy Zarządzania” vol. 10, nr 3 (38), s. 86–87.[dostęp 10/11/2015]

3.              Estelles-Ardas E., Gonzales-Ladron-de-Guevara F., Towards an integrated crowdsourcing definition, (2012),, Journal of Science, XX(X), s.1-14 [dostęp 10/11/2015]

4.              Gałuszka P., BystrovV., Platforma finansowania społecznościowego jako nowy typ przedsiębiorstwa na rynku kultury, 2013, Studia i Prace,Kolegium Zarzadzania i Finansów, SGH, Zeszyt Naukowy 125

5.              Hemer J., A snapshot on crowdfunding, working paper (2011), Working papers firms and region, No. R2/2011, [dostęp 29/10/2015]

6.              Kowalska M., Wykorzystanie koncepcji mądrości tłumu w działalności bibliotek, 2012, Toruńskie Studia Bibliologiczne, nr 2(9) [dostęp 10/11/2015]

7.              Kozioł-Nadolna K., Crowdfunding jako źródło finansowania innowacyjnych projektów, (2015)Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego,nr 854 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 73, s. 671–683[dostęp 29/10/205]

8.              Mazurek J. Finansowanie społecznościowe, czyli crowdfunding, (2014), Kurier Finansowy 4(38)/2014, [dostęp 10/11/2015]

9.              Mazurek Sz. , Crowdsourcing, czyli pozyskiwanie zasobów na rynkach sieciowych, 2015, Economics of the 21st century, nr 1(5)/2015, s. 124-137 [dostęp 10/11/2015]

10.          Wieczerzyński M., Usługa finansowania społecznościowego – crowdfundingu - jako przedmiot współpracy przedsiębiorstw, (2014), STUDIA OECONOMICA POSNANIENSIA, vol. 2, no. 1 (262), [dostęp 29/10/2015]

11.          Zrozumieć finansowanie społecznościowe, Przewodnik dla małych i średnich przedsiębiorstw, 2015

oraz:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

https://pl.wikipedia.org/wiki/Crowdfunding

https://www.kickstarter.com/help/stats?ref=about_subnav

https://en.wikipedia.org/wiki/Pebble_(watch)

http://biznes.onet.pl/wiadomosci/kraj/w-mielcu-nie-wiedzieli-ze-nie-da-sie-tego-zrobic-i-to-zrobili-czyli-jak-powstawal/k5kw65 [dostęp 30/10/2015]


[1] Web 2.0 określa się potocznie serwisy internetowepowstałych po 2001r., w działaniu których podstawową rolę odgrywa treść generowana przez użytkowników danego serwisu np. wrzuta.pl- https://pl.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

[2] Za pośrednictwem firm umożliwiajacych firmom i klientom indywidualnym posiadającym adres e-mail wysyłanie oraz odbieranie płatności przez np. PayPal, czy DotPay.

[3] J. Adamska-Mieruszewska, U. Mrzygłód, Wykorzystanie finansowania społecznościowego w Polsce w latach 20112014, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 804, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 67

[4] E. Estelles-Ardas, F. Gonzalez-Ladron-de-Guevara, Towards an integrated crowdsourcing definition, Journal of Science, XX(X), 2013

[5] https://www.innocentive.com/

[6] http://www.istockphoto.com/

[7] M. Kowalska, Wykorzystanie koncepcji mądrości tłumu w działalności bibliotek, Toruńskie Studia Bibliologiczne, nr 2(9), 2012

[8] Sz. Mazurek Crowdsourcing, czyli pozyskiwanie zasobów na rynkach sieciowych, 2015, Economics of the 21st century, nr 1(5)/2015, https://www.mturk.com/mturk/welcome

[9] https://pl.wikipedia.org/wiki/Crowdfunding

[10] J. Hemer, A snapshot on crowdfunding, working papers firms and region, No. R2/2011

[11] J.  Mazurek, Finansowanie społecznościowe, czyli crowdfunding, Kurier Finansowy 4(38)/2014

[12] Np. zbiórki pieniężne zbierane na pomoc dzieciem na terytorium Ukrainy, które jest objętę działaniami wojennymi, czy zakup niezbędnych środków i sprzętu ratujacego życie noworodków w Afryce - https://www.unicef.pl/

[13] Dane z10 listopada 2015 r.

[14] https://www.kickstarter.com/help/stats?ref=about_subnav

[15] Alternatywą wobec finansowania typu „wszystko albo nic” jest zasada „bierzesz ile zbierzesz”, czyli wszystkie środki wpłacone przez inwestorów niezależnie, czy jest to cała kwota, jaką oczekiwano zebrać, przekazywane są do projektodawcy, który zobowiązany jest do realizacji projektu.

[16] https://en.wikipedia.org/wiki/Pebble_(watch)

[17] J Mazurek, op. cit.

[18] J. Hemer, op. cit.

[19] https://www.siepomaga.pl/stan na 28 listopada 2015 r.

[20] Cosplay - zabawa w przebieranie za postaci z mangi, anime, gier komputerowych, czy filmów (https://pl.wikipedia.org/wiki/Cosplay)

[21] https://wspieram.to/blog/133987322194/hi-five-5-milionow 

[22] P. Gałuszka P. , V. Bystrov, Platforma finansowania społecznościowego jako nowy typ przedsiębiorstwa na rynku kultury, 2013

[23] http://www.megatotal.pl/pl/- stan na 28 listopada 2015 r.

[24] https://kokos.pl/#/ ,-  dane z 28 listopada 2015 r.

[26] Zrozumieć finansowanie społecznościowe, Przewodnik dla małych i średnich przedsiębiorstw, 2015

[27] M. Wieczerzycki, Usługa finansowania społecznosciowego – crowdfundingu – jako przedmiot współpracy przedsiębiorstw, STUDIA OECONOMICA POSNANIENSIA, vol. 2, no. 1 (262), 2014

[28] Konieczność zamieszczenie dość szczegółowego opisu projektu wiąże się z zagrożeniem, że pomysł może zostać skopiowany przez inne osóby. Skutkuje to utratą przewagi konkurencyjnej w postaci innowacyjnego charakteru projektu. Innym ryzykiem może być brak kwystarczajacych srodków na nagrody w modelu „bierzesz ile zbierzesz”, jeśli nie uda się zebrać oczekiwanej kwoty, a także, brak przemyślanego modelu biznesowego, który wymagany jest w przypadku pozyskiwania kapitału z innych źródeł zewnętrznych i który jest kluczowy dla osiagnięcia celu jakim jest realizacja projektu.

Autor:Agnieszka Boniewicz 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2016 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości