Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Wywiady
2013/02/22 13:19:02
Potrzeba nam więcej cierpliwości i ostrożności - drugi głos w dyskusji o „uwłaszczeniu naukowców”

 

Propozycja reformy systemu komercjalizacji od momentu przedstawienia podczas „Okrągłego stołu innowacji” zmusza wszystkie grupy zainteresowanych do przemyśleń. Portal Innowacji po raz drugi przedstawia głos w dyskusji.

Do rozmowy zaprosiliśmy przedstawicieli dwóch prężnych centrów transferu technologii: Agnieszkę Turyńską - Gmur (Wrocławskie ) oraz Justynę Cięgoturę (Dział Transferu Technologii Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego). Przypominamy, że pierwszy wywiad na ten temat pt. „Uwłaszczenie naukowców rodzi wiele nowych pytań” został już opublikowany: [link]

Łukasz Sztern: Szanowne Panie dziękuję za zgodę na tą krótką wymianę myśli. Na początku proszę o odpowiedź na ogólne pytanie jaka jest Pań opinia dotycząca propozycji „uwłaszczenia naukowców”?

Agnieszka Turyńska - Gmur: Trudno przy tak skąpych danych i informacjach przewidzieć, czy reforma idzie w dobrym kierunku. Proponowane rozwiązanie jest bardzo radykalne, a przy tego typu zmianach należy być ostrożnym. Uważam, że nie mogą to być decyzje ad hoc, bazujące na tym, że ktoś inny tak robi i przynosi to rezultaty (np. w Szwecji, w której uwarunkowania i podejście do nauki są inne, niż w Polsce). Czy proponowane rozwiązanie rzeczywiście wpłynie na wzrost liczby komercjalizowanych wynalazków przez naukowców? Obawiam się, że nie wszystkie efekty takiej reformy będą pozytywne. Należy więc przeanalizować także negatywne aspekty takich rozwiązań w krajach, w których są stosowane.

Jeśli naukowcy będą właścicielami swoich pomysłów i będą mogli nimi w pełni dysponować, pojawi się zagrożenie, że uczelnia zostanie pozbawiona praw do wynalazków, których posiadanie byłoby w jej interesie. Stwierdzono, że zapłaci uczelni za korzystanie z jej sprzętu i laboratoriów (nie mniej niż 25 proc. tego, co otrzyma z komercjalizacji), jednak nie jest jasne, na jakich zasadach i w jaki sposób będzie wyliczana ta kwota.

Podtrzymuję stawiane już wcześniej pytanie, o to kto będzie płacił za ochronę wynalazków? Dotychczas te ponoszone są przez uczelnie. Jak ta sytuacja zostanie rozwiązana w ramach planowanej reformy?

Justyna Cięgotura: Propozycja Ministerstwa „uwłaszczenia naukowców” nie jest moim zdaniem dobrym kierunkiem reform. Burzy cały dotychczasowy wysiłek wdrażania pojęcia komercjalizacji wyników badań i „urynkowienia” instytucji naukowych. Doświadczenia krajów, w których komercjalizacja wyników badań prężnie funkcjonuje mówią, iż na efekty takiego „urynkowienia” trzeba cierpliwie czekać. Moim zdaniem, za szybko wycofujemy się z założonego planu. To jednostka macierzysta powinna zadbać o kwestie związane z komercjalizacją. Mając środki na niezbędne narzędzia (kosztowne bazy rynkowe, bazy patentowe, wzory umów, prawnicy i rzecznicy) powinna szukać partnera, strzec i chronić praw wyłączności.

W tych wstępnych propozycjach nie odnajduję sposobu określania momentu „rozliczenia z uczelnią”. Uchwycenie właściwych momentów i kwot należnych uczelni z tytułu podziału z wdrożeń będzie bardzo trudne.

ŁS: Jaką rolę w proponowanym schemacie własności praw majątkowych będą odgrywać IOB takie jak CTT czy AIP? Czy ta propozycja jest dla nich szansą na rozwój czy zagrożeniem marginalizacją?

ATG: Zgadzam się z tezą Elżbiety Książek, że planowana reforma nie zmieni znacząco sytuacji, z którą mamy do czynienia obecnie. Rodzi się pytanie, kto podejmie się finansowania działalność CTT, jeśli wpływy z komercjalizacji będzie otrzymywał naukowiec? Czy naukowcy będą zainteresowani korzystaniem z usług CTT na zasadzie pełnej odpłatności? Musimy być świadomi, że do komercjalizacji nie dojdzie przy każdym wynalazku (obecnie jest to raczej znikomy procent), a zostaną jednak poniesione. Jeśli naukowiec nie otrzyma oczekiwanych wpływów z komercjalizacji, kto w takim przypadku zapłaci za usługi wyświadczone przez CTT? Czy uczelnie, nie będąc podmiotami uprawnionymi do otrzymywania zysków z komercjalizacji, będą nadal zainteresowane finansowaniem działalności CTT?

W Polsce działalność komercjalizacyjna musi być mocno dofinansowana ze środków publicznych. Na dzień dzisiejszy, nie ma możliwości, aby CTT same utrzymywały się ze swoich usług dotyczących procesu komercjalizacji, gdyż komercjalizacja nie przynosi jeszcze odpowiednich zysków. Potrzeba lat (min. 10 – 15), aby pierwsze, efektywnie działające polskie CTT zaczęły przynosić zyski i mogły powoli stać się podmiotami samofinansującymi.

JC: Niestety obawiam się, że rola CTT czy AIP będzie znacznie ograniczona lub wręcz wyeliminowana. W zdrowym systemie transferu technologii, do którego Polska dotychczas dążyła to właśnie CTT odgrywają kluczową rolę w świadczeniu USŁUG naukowcom. To właśnie CTT odciążają twórców od konieczności penetracji rynku, od konieczności podejmowania trudnych i kosztownych decyzji patentowych, wreszcie stojąc na silniejszej pozycji przetargowej podejmują negocjacje z biznesem. Rodzi się pytanie po co tworzono centra transferu? Ich rola w przypadku uwłaszczenia zostanie wyeliminowana, będą niepotrzebne, skoro to naukowiec sam będzie musiał znaleźć partnera do wdrożeń, negocjować warunki umowy i dokonywać rzeczywistego transferu technologii.

ŁS: Jeśli MNiSW otwiera tak głęboką reformę to czy ma Pan/Pani propozycje dodatkowych zmian, które wpłynęłyby pozytywnie na system komercjalizacji w Polsce?

ATG: Należałoby zająć się kilkoma istotnymi kwestiami, np.:

- Unormowanie kwestii podatkowych związanych z prawami własności intelektualnej (aport do spółki celowej)- Przygotowanie profesjonalnych praktycznych szkoleń dla pracowników CTT, aby mogli oni świadczyć fachowe usługi na odpowiednim poziomie, przede wszystkim szkoleń z zakresu wyceny własności intelektualnej).

- Wsparcie etapu prototypowania (przede wszystkim finansowe) – aby naukowcy mogli przedstawiać przedsiębiorstwom zweryfikowane pomysły, a nie „rysunki” na papierze. To znacznie zwiększy zainteresowanie ofertą naukowców i komercjalizacją ze strony sektora prywatnego.

- Wsparcie (finansowe i proceduralne) ochrony wynalazków (nie tylko ochrona krajowa, ale przede wszystkim międzynarodowa). W Polsce traci się możliwość komercjalizacji ciekawych rozwiązań i pomysłów za granicą, gdyż są one chronione tylko w kraju.  

JC: Jednym z zaznaczających się problemów jest problem możliwości działań komercjalizacji w przypadku finansowania badań z grantów krajowych lub europejskich. Wiele z nich obarczonych jest klauzulą zakazu zarobkowania i rodzi to wiele sytuacji patowych. Może czas wdrożyć odpowiednik amerykańskiej ustawy Bayh-Dole  ?

Równie poważną bolączką istniejącego w Polsce systemu jest brak finansowania działalności CTT i w większości przypadków wymóg samo-utrzymania się. Do czego to w efekcie prowadzi? Do walki o projekty miękkie, finansujące etaty i działania biur transferu technologii, do walki z biurokracją w rozliczeniach tychże i batalii z wnioskami o płatność. Nie na takich działaniach skoncentrowane winny być CTT. Jeśli nie dano im szansy rozwoju kompetencji i skupienia na rzeczywistym transferze technologii, nie dziwi mnie fakt, że słabo zaznaczają się efekty ich pracy.

Nota Biograficzna:

Dr Agnieszka Turyńska-Gmur – kierownik Działu Transferu Technologii Wrocławskiego Politechniki Wrocławskiej; koordynuje m.in. prace projektu B2Europe West Poland (Enterprise Europe Network) – jednego z najskuteczniejszych przedsięwzięć wspierających międzynarodowy oraz działalność MŚP na rynkach międzynarodowych; posiada wieloletnie doświadczenie w pracy w obszarze transferu technologii, ochrony własności intelektualnej i europejskiej polityki innowacji. W trakcie swojej kariery przez szereg lat pracowała w Komisji Europejskiej, Dyrektoriat Przedsiębiorczości i Przemysłu, zajmując się nadzorowaniem prac przy realizacji Regionalnych Strategii Innowacji w Nowych Krajach Członkowskich UE oraz projektami Innowacyjnych Centrów Transferu Technologii (IRC). Brała bezpośredni udział w kreowaniu polityki innowacyjnej i regionalnej Dyrektoriatu Przedsiębiorczości i Przemysłu KE oraz w tworzeniu i wdrażaniu tzw. Platformy Nauki (Mutual Learning Platform). Od 2006 do lutego 2011 pełniła funkcję Kierownika Działu Współpracy Międzynarodowej na Uniwersytecie w Alicante, nadzorując m.in. wdrażanie projektów w obszarze ochrony własności intelektualnej, transferu technologii, innowacyjności oraz współpracy na linii nauka-biznes.

Justyna Cięgotura – kierownik Działu Transferu Technologii Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego; profesjonalista w własności intelektualnej i zarządzania portfelem technologicznym. Przez osiem lat pracowała w Biurze Transferu Technologii Uniwersytetu Stanu Illinois w Chicago na stanowisku Koordynatora Transferu Technologii. Nadzorowała proces wstępnej oceny potencjału rynkowego wielu technologii. Stworzyła departament oceny projektów i wdrożyła płynny system oceny z zastosowaniem technik typu mapping patentów, analiza cytatów, oraz analiza porównawcza, usprawniając w ten sposób działania operacyjne transferu. Nadzoruje marketing aktywny projektów o wysokim potencjale rynkowym, poparty badaniami rynkowymi i poszukiwaniem potencjalnych licencjobiorców. Obecnie doświadcza międzynarodowego wymiaru transferu technologii wspierając polskieinstytucje we wdrożeniu najlepszych praktyk tej dziedziny. Jest konsultantem sieci Enterprise Europe Network. Zdobyła tytułMagistra Ekonomii Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, oraz tytułMBA Uniwersytetu Stanu Illinois w Chicago (The University of Illinois at Chicago – UIC).

Autor:Łukasz Sztern 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości