Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Teksty promujące instytucje
2011/12/09 12:35:31
NCBiR – nowe wyzwania, nowe możliwości

Zbliżenie światów nauki i biznesu, wspieranie innowacyjności i wykorzystania wyników badań w praktyce to cele Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, które w świetle reformy szkolnictwa wyższego nabrały szczególnego wymiaru. Od 1 września 2011 roku pod opieką Centrum znalazły się największe programy finansowania nauki, ciągle zwiększana jest także inicjatyw wspierających młodych naukowców i międzynarodowe zespoły badawcze. NCBiR znalazło się w gronie największych centrów innowacyjności w kraju.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju zostało utworzone latem 2007 roku jako jednostka odpowiedzialna za programy badawcze realizowane w kraju oraz na arenie międzynarodowej. Do realizowanych zadań należało wówczas koordynowanie programów badań naukowych, badań stosowanych i przemysłowych oraz wspieranie komercjalizacji ich wyników. Wprowadzenie nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym we wrześniu 2011 roku umożliwiło innowacyjnym ośrodkom pozyskanie dodatkowych funduszy na badania i rozwój. Skorzystało na tym wiele ośrodków, także NCBiR, które wysunęło się na pozycję lidera. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju otrzymało większą swobodę w dysponowaniu środkami finansowymi w ramach strategicznego programu badań. „Wiadomo, że najlepiej potrzeby środowiska naukowego znają sami badacze. Dlatego zadbano, by decyzje o dysponowaniu funduszami na te cele podejmowały osoby najbardziej związane ze światem nauki, czyli autorytety zgromadzone w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju” – uzasadnia Karolina Lipka z NCBiR. Podkreśla także, że zwiększenie kompetencji centrów badawczych to pierwszy krok do zmiany negatywnego wizerunku środowiska nauki z jakim od lat mamy do czynienia w naszym kraju. „Badania pokazują, że musimy zmienić metody dialogu z młodymi naukowcami, to przecież oni są przyszłością polskiej i światowej gospodarki” – podsumowuje. Przedstawicielka NCBiR jest także zdania, że nauka jest w Polsce postrzegana jako abstrakcyjny obszar życia społecznego. Przedsiębiorcy nie wiedzą, nad czym pracują naukowcy w laboratoriach i jakie są możliwości wykorzystania ich pracy w biznesie. Naukowcy zaś nie mają pojęcia, jak mieliby nawiązać współpracę z firmami i gdzie mogliby zaoferować swoje pomysły. „Taki brak porozumienia sprawia, że rozwój gospodarczy nie przyspiesza w takim tempie, jak mógłby i powinien. Tymczasem technologie na świecie rozwijają się w tempie astronomicznym” – podkreśla Lipka.

Centrum Innowacyjności

Jedną z najważniejszych jednak kwestii, która zmieniła Centrum było przekazanie ze strony Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego kompetencji Instytucji Pośredniczącej w zakresie wdrażania największych programów operacyjnych takich jak Kapitał Ludzki, Innowacyjna Gospodarka oraz Infrastruktura i Środowisko. „Jest to na tyle istotny fakt, że fundusze europejskie są dzisiaj głównym sposobem wspierania innowacyjnych badań, tworzenia nowoczesnej infrastruktury nauki, modernizowania uczelni wyższych i podnoszenia poziomu kształcenia” – podkreśla Karolina Lipka. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju od tego momentu stało się instytucją pośredniczącą dla:

  • Priorytetu I Programu Innowacyjna Gospodarka pt. Badania i rozwój nowoczesnych technologii
  • Priorytetu II Programu Innowacyjna Gospodarka pt. Infrastruktura B+R
  • Priorytetu IV Programu Kapitał Ludzki pt. Szkolnictwo wyższe i nauka
  • Priorytetu XIII Programu Infrastruktura i Środowisko pt. Infrastruktura szkolnictwa wyższego

Gdy do tej oferty dodamy programy strategiczne, krajowe oraz międzynarodowe, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju staje się największym centrum innowacyjności w kraju, oferującym najszerszy wachlarz możliwości wsparcia zarówno dla infrastruktury badawczo-rozwojowej, współpracy międzynarodowej, jak i szeroko pojmowanych prac badawczo-naukowych, które następnie dzięki zasobom NCBiR będą wdrażane w gospodarce. Nie byłoby to jednak możliwe gdyby nie szeroka baza ekspercka, jaką dysponuje ośrodek. Współpracujący z Narodowym Centrum specjaliści wspierają procesy oceny zadań badawczych, przygotowywanie ekspertyz oraz naukowych opinii. Często to właśnie od ich decyzji zależy wysokość grantu, jaki otrzyma zespół badawczy na realizację projektu lub czy suma dotacji zostanie zmniejszona w wyniku wykrycia nieprawidłowości. Baza ekspertów znajduje się pod adresem http://www.ncbir.pl/eksperci/baza-ekspertow/, NCBiR ciągle jednak nawiązuje nowe kontakty i podejmuje współpracę z kolejnymi specjalistami.

Programy strategiczne

Realizacja programów strategicznych to największe i najtrudniejsze zadanie, jakie pełni NCBiR ze względu zarówno na wysokobudżetowość tych inicjatyw, jak i zasięg jaki obejmują (projekty strategiczne realizują największe zespoły badawcze z Polski w celu rozwiązania najistotniejszych problemów naszej gospodarki). Centrum w tym zakresie obejmuje wszystkie inicjatywy wynikające z polityki naukowej i innowacyjnej kraju zawarte w Krajowym Programie Badań, który obowiązuje od sierpnia 2011 roku oraz zatwierdzone przez ministra właściwego ds. nauki. Ich celem jest rozwiązywanie konkretnych problemów technicznych, naukowych lub o charakterze społecznym, a aplikujący o granty naukowcy muszą spełnić określone przez NCBiR wymagania (zgodne z zasadą top-down). Obecnie realizowanych jest 5 programów strategicznych, z czego zdecydowana większość dotyczy aspektów środowiskowych. Pierwszym jest program „Zaawansowane technologie pozyskiwania energii”, którego celem jest wypracowywanie rozwiązań technologicznych, które mogą wspomóc osiągnięcie założeń Unii Europejskiej w zakresie efektywności energetycznej. Polska jest zobowiązana przepisami unijnymi do poprawy efektywności energetycznej kraju o 20%, zwiększenia udziału OZE do 20% oraz redukcji CO2 o 20% w okresie do 2020 roku. Bez odpowiednich badań naukowych i prac wdrożeniowych osiągnięcie tych kryteriów byłoby niemożliwe. Program realizowany przez NCBiR dysponuje na ten cel kwotą 300 mln zł i realizuje takie zadania badawcze jak: „Opracowanie technologii dla wysokosprawnych, zero emisyjnych bloków węglowych zintegrowanych z wychwytem CO2 ze spalin”, „Opracowanie technologii spalania tlenowego dla kotłów pyłowych i fluidalnych zintegrowanych z wychwytem CO2”, „Opracowanie technologii zgazowania węgla dla wysokoefektywnej produkcji paliw i energii elektrycznej” oraz „Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy, odpadów rolniczych i innych”. Na 1 grudnia 2011 roku przewidziano prezentację ich wyników.  Kolejnym programem poświęconym ochronie środowiska jest „Zintegrowany system zmniejszenia eksploatacyjnej energochłonności budynków”, w ramach którego odbywa się obecnie 8 zadań badawczych. W ramach przedsięwzięcia realizuje się zarówno działania techniczne, polegające na zmniejszeniu energochłonności obiektów, jak i działania organizacyjne i promocyjne. Tytuły realizowanych projektów można znaleźć tu. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju jest autorem także projektu pt. „Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach”, w ramach którego odbywa się realizacja 8 zadań badawczych. Informacje o pięciu z nich można znaleźć tu, pozostałe rozpoczęły lub rozpoczną swoją realizację w 2011 i 2012 roku. Programem strategicznym NCBiR jest również program pt. „Technologie wspomagające rozwój bezpiecznej energetyki jądrowej”, w ramach którego naukowcy będą mieli możliwość realizacji swoich projektów od 2012 roku (zgłoszenia wykonawców będą przyjmowane do 5 stycznia 2012 roku). Na końcu listy znajduje się program pt. „Interdyscyplinarny system interaktywnej informacji naukowej i naukowo-technicznej”, którego celem jest utworzenie uniwersalnej i ogólnodostępnej platformy komunikacyjnej, w ramach której zostaną zebrane zasoby wiedzy nauki, edukacji i społeczeństwa. Na realizację zadania przeznaczono kwotę 60 mln zł, a efekty prac można śledzić na stronie internetowej projektu http://www.synat.pl/.

Programy krajowe

Projekty krajowe to największa, bo obejmująca aż 12 inicjatyw grupa przedsięwzięć autorskich Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, najchętniej wybierana przez przedsiębiorców. Zdaniem zastępcy dyrektora NCBiR, Leszka Grabarczyka najatrakcyjniejszą ofertą charakteryzuje się program INNOTECH, wspierający rozwój innowacji technologicznych w oparciu o współpracę sektora przemysłu z sektorem B+R. Struktura programu składa się z dwóch ścieżek: In-Tech oraz Hi-Tech. Pierwsza skupia się na wspieraniu współpracy i obejmuje prace B+R oraz prace przygotowawcze do wdrożenia, druga koncentruje się także na rozwoju zaawansowanych technologii i zakupie usług doradczych. Adresatami ścieżki In-Tech mogą być konsorcja naukowe, w których aktywny udział biorą przedsiębiorcy, centra naukowo-przemysłowe oraz firmy. Ścieżka Hi-Tech jest zaś skierowana wyłącznie do przedsiębiorców z sektora małych i średnich firm. Wsparcie, jakie można otrzymać w ramach programu INNOTECH może zostać przeznaczone wyłącznie na wprowadzenie do praktyki gospodarczej innowacyjnego rozwiązania, które zostało oparte o polską myśl technologiczną.

Popularnym programem z tego grona jest także program Lider, w którym pieniądze na realizację własnych projektów badawczych mogą zdobyć młodzi naukowcy ze stopniem doktora. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ma na swoim koncie organizację już dwóch edycji tego przedsięwzięcia, spośród których o miano lidera ubiegało się wielu ambitnych naukowców, którzy musieli się wykazać publikowaniem swoich artykułów w renomowanych czasopismach naukowych oraz uczestnictwem w projektach badawczych w roli koordynatora lub wykonawcy. Najlepsi dostali szansę realizowania autorskich projektów badawczych o wartości nawet 1 mln zł we współpracy z wybraną przez siebie jednostką naukową. Liderów z I oraz II edycji programu można znaleźć tuoraz tu.Jak poinformowali przedstawiciele NCBiR, wkrótce zostanie rozpoczęta III edycja konkursu.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju stawia na ciągły rozwój. W ubiegłym roku ruszyła nowa inicjatywa ośrodka o nazwie KadTech, która bardzo szybko zaskarbiła sobie zaufanie przedsiębiorców chcących rozwijać działalność badawczo-rozwojową w swoich firmach. KadTech to nowoczesne podejście do zatrudniania pracowników. Jego innowacyjność polega przede wszystkim na tym, że umożliwia zatrudnienie w firmie wysoko wykwalifikowanej kadry oraz nawiązanie współpracy z ośrodkiem naukowym w celu korzystania z zaplecza laboratoryjnego. W efekcie realizacji programu ma wzrosnąć odsetek komercjalizowanych wyników prac badawczych i zacieśnić się współpraca nauki z biznesem. O rozpoczęciu programu KadTech informowaliśmy także na łamach Portalu Innowacji. Równie nowym programem jest BroTech, którego nazwa pochodzi od brokerów technologii, którzy dzięki projektowi mogą wspomóc komercjalizację wyników badań i transferu technologii poprzez specjalistyczne doradztwo. Pierwszy konkurs odbył się w drugiej połowie 2010 roku, a jego rozstrzygnięcie przyniosło podpisanie umów z 4 podmiotami na realizację 9 przedsięwzięć, których nazwy można znaleźć na stronie NCBIR.

Kreują innowacyjność

Przejęcie pieczy nad dotychczasowymi obowiązkami Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w obsłudze projektów unijnych to jednak nie jedyne wyzwania, przed którymi postawiono Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Od września tego roku Centrum zarządza także popularnymi programami Kreator Innowacyjności oraz Plus. Rolą pierwszego jest motywowanie naukowców do podnoszenia swoich kwalifikacji w obszarze przedsiębiorczości, zarządzania własnością intelektualną oraz komercjalizacji wyników badań. Zadanie „Patentu Plus” skupia się na konieczności podniesienia świadomości kadr sektora B+R w zakresie znaczenia ochrony własności przemysłowej nie tylko w kraju, ale także na skalę międzynarodową.

Programy międzynarodowe

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju jest także polskim organem wykonawczym dla programów międzynarodowych m.in. takich jak Eurostars, ALLczy inicjatyw . „Programy międzynarodowe cieszą się rosnącym zainteresowaniem wśród aplikujących  środki na dofinansowanie” – podkreśla Leszek Grabarczyk z NCBiR jednocześnie zaznaczając, że pierwszy z wymienionych, program Eurostars można zaliczyć do najistotniejszych z punktu widzenia przedsiębiorców. Eurostars, jako część większego programu – EUREKA jest skierowany do małych i średnich przedsiębiorstw, które postawiły w swojej działalności na sferę B+R. Oprócz przeprowadzenia prac badawczych, firmy zobowiązują się wdrożyć rezultaty projekty w okresie 2 lat od jego zakończenia. Więcej i inicjatywie EUROSTARS można przeczytać na stronie domowej programu. Największym jednak programem międzynarodowym, który leży w kompetencjach NCBiR od 2007 roku jest , składający się z 16 komponentów. W jego prowadzeniu ośrodek współpracuje z zagranicznymi agencjami finansującymi badania naukowe w ramach konsorcjów era-netowych (zgodnie z założeniem Komisji Europejskiej o utworzeniu Europejskiej Przestrzeni Badawczej w celu podnoszenia innowacyjności i konkurencyjności europejskiej gospodarki). W ramach programu można wyróżnić szczególny rodzaj projektów, jakim są projekty PLUS. Od ERY-NET różni je przede wszystkim powstawanie konsorcjów wyłącznie na potrzeby realizowanych badań oraz możliwość zwiększenia o 33% finansowania krajowego na dane zadanie badawcze. W ostatnim półroczu ośrodek otworzył nabór w ramach inicjatywy CORNET, o czym można było przeczytać także na Portalu Innowacji. Celem przedsięwzięcia jest finansowanie badań na potrzeby konkretnych branż przemysłowych realizowanych przez zrzeszenia firm (klastry) we współpracy z wyspecjalizowanymi jednostkami naukowymi. Na realizację takich projektów w 2011 roku przeznaczono kwotę 1 mln zł.

Nowe wyzwania, nowe możliwości

W świetle nieuniknionych zmian, jakie zachodzą w naszej gospodarce, misja Narodowego Centrum Badań i Rozwoju będzie miała coraz większe znaczenie. Jak podkreśla zastępca dyrektora ośrodka, Leszek Grabarczyk, z roku na rok obserwowany jest wzrost zainteresowania oferowanymi formami wsparcia innowacyjności, projektów badawczych i wsparcia współpracy biznesu z nauką. Na prowadzenie wysuwają się niewątpliwie programy międzynarodowe, które umożliwiają dostęp do szerokich zasobów wiedzy, najlepszych praktyk oraz światowej infrastruktury badawczo-rozwojowej. Największą ich zaletą jest to, iż stanowią odpowiedź na priorytety rozwojowe kraju, a udział w międzynarodowych programach może zadecydować o przewadze technologicznej beneficjentów i wzroście kompetencji polskiej kadry naukowej. „Projekty międzynarodowe są konieczne do stworzenia niezbędnej masy krytycznej, dzięki nim pojedynczy zespół badawczy może realizować zadania, których nie mógłby zrealizować sam ze względu na ograniczone zasoby” – podkreśla Grabarczyk. Równie odpowiedzialną rolą jest koordynacja przez NCBiR projektów unijnych, które przyczyniają się do wzrostu innowacyjności polskich kadr, a także do polepszenia warunków technicznych do prowadzenia w Polsce badań na wysokim poziomie. „Przed Narodowym Centrum Badań i Rozwoju stoi więc ogromne wyzwanie” – podsumowuje Justyna Lipka. „Jako pośrednik pomiędzy światem biznesu i nauki musimy zadbać o to, by plany badań i prac rozwojowych wpisywały się w strategię obu środowisk i przynosiły im wymierne korzyści” – podkreśla. O kontynuowaniu w kolejnych latach przyjętej przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju misji mówi także zastępca dyrektora, Leszek Grabarczyk. „W przyszłości NCBiR zamierza aktywnie obserwować stale ewoluujące środowiska nauki i biznesu, by jak najlepiej odpowiadać na ich potrzeby ogłaszając konkursy, których efektem będzie rozwój innowacyjnych przedsięwzięć” – zaznacza.  

Fot.  Smartlink

Dane kontaktowe:

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

ul. Nowogrodzka 47a
00-695, Warszawa

sekretariat@ncbir.gov.pl

+48 22 24 42 858

Zapraszamy do zapoznania się z pozostałymi tekstami promującymi instytucje:
Autor:Izabela Rutkowska 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości