Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Słownik Innowacji - Leksykon haseł
Słownik Innowacji - haseł
Hasło:
Rodzaj:Słownik2011
Język:pl

to wyspecjalizowane jednostki w obsłudze potrzeb potencjalnych przedsiębiorców na zalążkowym (seedstage) etapie tworzenia przedsiębiorstwa. Preinkubacja (wylęgarnia) to początkowy etap procesu inkubacji przedsiębiorczości, a tworzene do obsługi tego procesu preinkubatory są najmłodszym typem ośrodków innowacji i przedsiębiorczości. Powstają one najcześciej w ramach szkół wyższych i stanowią przedłużenie procesu dydaktycznego w zakresie przedsiębiorczości o możliwości przygotowania do praktycznego działania na rynku oraz weryfikacji wiedzy i umiejętności we własnej firmie.

Preinkubatory są ofertą wsparcia studentów, doktorantów, pracowników naukowych i absolwentów w praktycznych działaniach rynkowych. Wyselekcjonowane pomysły są oceniane i doskonalone pod kątem szans rynkowych i startu w formie nowego przedsiębiorstwa. Następuje dojrzewanie pomysłów biznesowych oraz ukształtowanie przyszłego przedsiębiorcy. Oferowane usługi mają umożliwiać właściwe kształtowanie kompetencji przyszłego przedsiębiorcy oraz dojrzewanie pomysłów biznesowych. Uczelniane programy preinkubacji obejmują najczęściej [3]:

− cykliczne uczelniane konkursy na biznesplany;
− punkty kontaktowy i akcje informacyjno-popularyzatorskie;
− doradztwo i konsultacje dla potencjalnych przedsiębiorców;
− przestrzeń z podstawowym wyposażeniem dla kandydatów na przedsiębiorców;
− tworzenie zespołów projektowych;
− pomoc w zapewnieniu ochrony własności intelektualnej;
− prowadzenie analiz technicznych i rynkowych w wymiarze branżowym;
− programy mentorskie;
− tworzenie baz danych o nowych pomysłach.

Idea akademickiego preinkubatora to jeden z kluczowych elementów modelu uniwersytetu III generacji oraz jedno z kluczowych ogniw zintegrowanego modelu wsparcia przedsiębiorczości akademickiej. Środowisko akademickie można uznać za właściwy grunt dla realizacji projektów preinkubacji. Jednocześnie koncepcja ów jest coraz częściej adaptowana w działalności parków technologicznych czy lokalnych programach rozwoju przedsiębiorczości [1].

Uczelniany to biuro (50-150 m2) i zespół koordynujacy program preinkubacji. Tego typu podmiot powinien przede wszystkim koncentrować się na fazie preinkubacji i pracy z osobami, które w przyszłości podejmą działalność biznesową, celem zapewnienia im jak najlepszego przygotowania do podjęcia takiej działalności. Podstawowe sposoby działania tym samym obejmują: działania promujące przedsiębiorczość, szkolenia, doradztwo i analizę potencjału rynkowego przedsięwzięć. Inkubator akademicki może łączyć funkcje preinkubatora i inkubatora (opieka nad jak największą liczbą inkubowanych firm), w zależności od posiadanej infrastruktury i zasobów ludzkich. Jak wynika z doświadczeń europejskich, to przede wszystkim doświadczenie i kwalifikacje personelu inkubatora decydują o jego powodzeniu. Dlatego nie musi dysponować rozbudowaną infrastrukturą w postaci budynku i dużej powierzchni użytkowej, ale musi dysponować profesjonalną, dobrze przygotowaną kadrą trenerów biznesu.

Pierwsze próby adaptacji koncepcji preinkubatora podjęto na Uniwersytecie Warszawskim w 1998 roku. Uruchomiono tam wówczas w ramach Uczelnianego Ośrodka Transferu Technologii pierwszy program preinkubacji pomysłów biznesowych wśród studentów UW – „Student z Pomysłem”. Szerokie zainteresowanie działaniami w tym obszarze pojawiło się w 2004 roku na kilkunastu szkołach wyższych oraz wśród działaczy Studenckiego Forum Business Centre Club. Ważnym katalizatorem działań w tym obszarze był konkurs na „Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości” organizowany przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy w marcu 2004 roku i powtarzany w kolejnych latach.

W sferze regulacyjnej właściwą bazę legislacyjną ujęto w 2005 r. w ustawie „Prawo o szkolnictwie wyższym”, gdzie określono prawne możliwości współpracy szkół wyższych z otoczeniem gospodarczym, w szczególności przez sprzedaż lub nieodpłatne przekazywanie wyników badań i prac rozwojowych przedsiębiorcom oraz szerzenie idei przedsiębiorczości w środowisku akademickim. Otwarciem na przedsiębiorczość akademicką jest artykuł 86 Ustawy, mówiący:[5]

1. W celu lepszego wykorzystania potencjału intelektualnego i technicznego uczelni oraz transferu wyników prac naukowych do gospodarki, uczelnie mogą prowadzić akademickie inkubatory przedsiębiorczości oraz .
2. Akademicki inkubator przedsiębiorczości tworzy się w celu wsparcia działalności gospodarczej środowiska akademickiego lub pracowników uczelni i studentów będących przedsiębiorcami.
3. Akademicki inkubator przedsiębiorczości utworzony:

– w formie jednostki ogólnouczelnianej działa na podstawie regulaminu zatwierdzonego przez senat uczelni;
– w formie spółki handlowej lub fundacji działa w oparciu o odpowiednie dokumenty ustrojowe.

sankcjonuje istnienie pracowników uczelni i studentów będących przedsiębiorcami, a akademicki inkubator przedsiębiorczości tworzy się w celu wsparcia tej aktywności. Brak jest schematów i ścisłych modeli organizacyjnych tego typu inicjatyw, a doświadczenia zagraniczne w tym obszarze są bardzo zróżnicowane.

Mimo że akademickie preinkubatory i inkubatory przedsiębiorczości działają w Polsce od kilku lat, to ciągle możemy mówić o „docieraniu się” koncepcji adekwatnych do krajowych i lokalnych warunków. Ze względu na szereg nieporozumień w tej edycji słownika proponujemy rodzielić:

1) preinkubatory, w ramach których przygotowywane sa projekty biznesowe, ale nie ma zasadniczo jeszcze przedsiębiorstw;
2) akademickie inkubatory, to dla już zarejestrowanych przedsiębiorców, podejmujących pełne rynkowe ryzyko za swoje działania.

Na początku 2011 r. identyfikujemy w Polsce łącznie 55 ów, które można podzielić ze względu na typ organizatorów i specyfikę organizacyjną na trzy grupy:[4]

1. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości Fundacji Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości (FAIP) działające na podstawie umowy na 31 krajowych uczelniach wyższych. Nabór do inkubatora odbywa się na drodze konkursu oraz indywidualnych spotkań ze studentami posiadającymi pomysł na działalność gospodarczą. Inkubowana działa w inkubatorze na zasadzie pionu w Fundacji z własnym subkontem, co oznacza, iż nie musi uzyskiwać samodzielnej osobowości prawnej, istotnie redukując próby biznesowej. Zakres oraz warunki wejścia i wyjścia z inkubatora określane są w umowie wstępnej pomiędzy Fundacją a młodym przedsiębiorcą. W każdym z inkubatorów można zorganizować do 10 pionów (firm). Ta forma rozpoczynania działalności pozwala na uwolnienie młodego przedsiębiorcy od konieczności ponoszenia opłat związanych z zakładaniem przedsiębiorstwa oraz opłacaniem podatków. Wszelkie prowadzenia inkubatora ponoszone przez Fundację są następnie dzielone na liczbę firm działających w inkubatorze i opłacane (w pewnej części) przez inkubowane firmy z ich dochodów. Pokrywanie kosztów pobytu w inkubatorze odbywa się stopniowo, a pełne opłaty inkubowane firmy ponoszą po kilku miesiącach funkcjonowania. Okres inkubacji trwa do czasu osiągnięcia samodzielności, nie dłużej jednak niż 3 lata. Po wyjściu z inkubatora zobowiązana jest przez tak długi okres, jak długo trwała inkubacja, dzielić się pewnym procentem zysków z inkubatorem. Studenckie AIP świadczą różne formy wsparcia wobec młodych przedsiębiorców, m.in. w zakresie: księgowości, zarządzania oraz prawa. Przyszły może uzyskać dostęp do komputera z podłączeniem do Internetu, drukarki, faksu, telefonu oraz innych urządzeń multimedialnych. Dla wsparcia rozwoju obiecujących projektów w marcu 2008 r. uruchomiony został fundusz AIP Seed Capital. Inne formy pomocy oferowane w ramach sieci FAIP obejmują: (1) wspólne działania promocyjne (Kampania „Wspieraj Młody Biznes AIP”), w ramach której pozyskiwane są dla firmy nowe, atrakcyjne zlecenia; (2) pozyskiwanie wsparcia finansowego – dotacje, stypendia, kredyty, finansowanie inwestorów kapitałowych; (3) szeroką ofertę szkoleniową. Fundacja AIP planuje w najbliższym okresie rozbudować sieć do 50 ów oraz osiągnąć zdolność do sprawdzania 5 tys. nowych pomysłów biznesowych rocznie. W sferze organizacyjnej działania Fundacji obejmują: (1) modernizację dysponowanej infrastruktury; (2) rozwój współpracy z instytucjami finansowania ryzyka (venture capital i business angels); (3) pogłębianie współpracy wyinkubowanych firm oraz (4) budowę ogólnopolskiego systemu mentoringu. W 2009 r. Fundacja w ramach Działania 5.2 PO Innowacyjna Gospodarka uruchomiła projekt sześciu Biznes Linków pełniących funkcję inkubatorów technologicznych wraz z systemem świadczenia usług proinnowacyjnych dla przedsiębiorców i przedsiębiorstw w fazie preinkubacji i inkubacji.

2. Akademickie inkubatory przedsiębiorczości działające w ramach państwowych szkół wyższych, najczęściej powiązane z uczelnianymi ośrodkami transferu technologii lub biurami karier.
Ten typ AIP funkcjonuje z reguły w formie samodzielnego projektu i stanowi komplementarne uzupełnienie działań w zakresie szerokiego programu wsparcia innowacji i transferu technologii. Przedsiębiorcy, wyselekcjonowani pod kątem wymogu innowacyjności przedsięwzięcia, mogą skorzystać z szerokiej palety form wsparcia procesu założycielskiego, obejmujących: doradztwo i szkolenia, pomoc w transferze technologii, dostęp do baz danych i kontaktów międzynarodowych oraz informację i pomoc w zakresie dostępu do krajowych i zagranicznych grantów oraz funduszy ryzyka (venture capital). Uczelniane preikubatory mają dużo większą łatwość rozwoju współpracy z innymi jednostkami o charakterze dydaktycznym i naukowo-badawczym. Szeroko korzystają z infrastruktury szkoły wyższej i zasobów kadrowych. Sama uczelnia uwiarygadnia ich działalność, stabilizując m.in. przepływy finansowe związane z realizacją zewnętrznych projektów.

Mankamentem takiej formy działania jest natomiast powszechna uczelniana biurokracja i często brak zrozumienia dla idei realizowanej działalności. Akademickie inkubatory generują wiele korzyści dla uczelni, bezpośrednio obejmujących:

– uatrakcyjnienie oferty edukacyjnej oraz poprawę wizerunku uczelni,
– poprawę relacji z otoczeniem i lokalnym biznesem,
– zwiększenie dochodów ze współpracy i transferu technologii do firm absolwenckich,
– zwiększenie zamówień oraz sponsorowanie działalności badawczej,
– pozyskiwanie dodatkowych środków z programów wspierania przedsiębiorczości technologicznej,
– dodatkowe możliwości dochodów studentów oraz pracowników naukowych i inżynieryjnotechnicznych.

Organizacyjnie tego typu inkubatory są najczęściej jednostką ogólnouczelnianą, prowadzącą działalność usługową, szkoleniową lub naukową, której zadaniem jest propagowanie i wspieranie przedsiębiorczości w środowisku akademickim uczelni, skoncentrowaną na preinkubacji, m.in. w formie konkursów biznesplanów. Wybrane w drodze starannej selekcji projekty przygotowane przez studentów, absolwentów, doktorantów i młodych pracowników nauki uzyskują szeroką pomoc merytoryczną i finansową do momentu stabilizacji rynkowej.

3. Preinkubatory działające w ramach parków i inkubatorów technologicznych oraz organizacji studenckich. Projekty preinkubacji są naturalnym uzupełnieniem programów wsparcia innowacyjnej przedsiębiorczości realizowanych w inkubatorach i parkach technologicznych, w wyniku czego powstają nowe firmy typu spin-off, dla których inkubator generuje optymalne środowisko innowacyjne do rozwoju. Jednocześnie w tym miejscu zamyka się pełne koło inkubacji biznesu – począwszy od preinkubatora, przez możliwości rozwoju firmy w inkubatorze technologicznym, a na perspektywie inwestycji w parku technologicznym kończąc. ma możliwość realizacji różnych potrzeb uzależnionych od etapu rozwoju w jednym miejscu. Daje to szczególne możliwości wytworzenia trwałych relacji sieciowych między firmami oraz instytucjami naukowymi. Bezpośrednie korzyści dla przyszłych przedsiębiorców obejmują: (1) obniżkę kosztów założycielskich firmy, (2) dostęp do doradztwa i informacji, (3) sprzyjające środowisko biznesu, (4) efekty demonstracji („ja też mogę spróbować”), (5) koncentrację różnych publicznych form wsparcia dla małych firm, (6) sprzyjające warunki rozwoju biznesu po zakończeniu inkubacji. W odróżnieniu od poprzednich rodzajów preikubatorów, potencjalny , a później , od początku działalności ma styczność ze środowiskiem biznesu i szerokim kompleksem usług oferowanych w parkach i inkubatorach technologicznych.

W ramach analizowanych ów 31 należy do pierwszej grupy i działają w strukturach ogólnopolskiej sieci zbudowanej przez warszawską Fundację AIP. Spośród pozostałych 31 ów, 18 należy zaliczyć do drugiej grupy (uczelniane) oraz 6 do trzeciej (parki, inkubatory i inne). Każda z wyróżnionych grup istotnie różni się modelem biznesowym. Należy pokreślić, że preinkubatory drugiej i trzeciej grupy są zdecydowanie większe i oferują szerszy pakiet usług okołobiznesowych i część z nich kwalifikuje się do inkubatorów technologicznych. Preinkubatory Fundacji AIP wyróżniają się natomiast możliwością ciągłego monitorowania postępów biznesowych potencjalnego przedsiębiorcy, szybko reagują na nieprzewidziane trudności. Należy podkreślić uruchamianie projektów preinkubacyjnych w ramach instytucji wsparcia, w tym funduszy zalążkowych i sieci aniołów biznesu. Zaowocuje to w najbliższym czasie rozwojem nowego modelu preinkubacji, powiązanego z inwestycjami kapitałowymi. Natomiast część inicjatyw uczelnianych daleko wykracza poza klasyczny preinkubacji.

Przeciętny posiada do dyspozycji pomieszczenia o łącznej powierzchni 84 m2. W ciągu ostatnich dwóch lat znacznej poprawie uległo wyposażenie techniczne obejmujące: telefon, faks, kopiarkę, komputery z dostępem do Internetu. W większości inkubatorów jest zapewniony dostęp do baz danych, sali seminaryjnej oraz usług sekretariatu. Większość ów nie rozwija własnej, „twardej” infrastruktury, koncentrując się na pracy nad projektami biznesowymi, których skala nie wymaga szczególnego zaplecza.

Działalność poszczególnych ów koncentruje się na różnych etapach rozwoju nowego przedsięwzięcia gospodarczego. W zależności od możliwości organizacyjnych, kadrowych i rzeczowych owocuje to naciskiem na inne elementy programu preinkubacji. W największej liczbie ów odnajdujemy akcje informacyjne i promocyjne w zakresie przedsiębiorczości oraz udostępnianie infrastruktury dla początkujących przedsiębiorców (biurko, telefon, komputer, sale seminaryjne, adres itp.). Dostrzegamy jednocześnie różnice w działaniu inkubatorów FAIP oraz pozostałych. [4] Do preinkubatora zgłasza się miesięcznie około 12 osób zainteresowanych rozpoczęciem samodzielnej działalności gospodarczej, z czego 39% pomysłów wartych jest głębszej analizy. Z nowymi projektami biznesowymi zgłaszają się najczęściej studenci ostatnich lat studiów oraz absolwenci uczelni. Co dziewiąte przedsięwzięcie gospodarcze jest przygotowywane przez doktorantów i młodych pracowników nauki.

Średni zakładany czas inkubacji firmy wynosi 18 miesięcy, przy dużym zróżnicowaniu od dwóch miesięcy do trzech lat. W analizowanych preinkubatorach inkubowanych jest, na różnym poziomie zaawansowania, ponad 2800 pomysłów biznesowych.

Działalność akademickich ów ciągle w małym zakresie jest powiązana z procesem dydaktycznym uczelni. Tylko w 27% analizowanych jednostkach zauważyć można próby zmiany tej sytuacji poprzez ofertę dodatkowej aktywności dla studentów poza obowiązującym programem studiów, między innymi w formie kół naukowych. Przedsiębiorczość akademicka traktowana jest jako dodatkowa aktywność – poza zajęciami dydaktycznymi. Pojawiają się pierwsze próby powiązania działalności AIP z kursową specjalnością w zakresie przedsiębiorczości. Na większości uczelni inkubatory, jak i pozostałe ogniwa infrastruktury transferu technologii, pozostają zasadniczo na marginesie zadań statutowych szkół wyższych przy małym zaangażowaniu, a często i braku zainteresowania władz uczelni. W opini dyrektorów inkubatorów uczelnianych, zdecydowanie lepsze warunki i większą otwartość gwarantują szkoły niepubliczne. Z drugiej jednak strony, jakość pomysłów i zaangażowanie studentów jest zdecydowanie większe na renomowanych uczelniach państwowych. Należy podkreślić, że wyższa uczelnia (jak wspomniano wcześniej) uwiarygadnia działalność inkubatora, stabilizując między innymi przepływy finansowe związane z realizacją zewnętrznych projektów. Mankamentem natomiast jest powszechna uczelniana biurokracja i często brak zrozumienia dla prowadzonej działalności. W bieżącej działalności akademickich inkubatorów i centrów transferu widoczny jest brak procedur i przygotowania organizacyjnego.

Krzysztof B. MATUSIAK

Źródła: [1] K. B. Matusiak, Budowa powiązań nauki z biznesem w gospodarce opartej na wiedzy. Rola i miejsce uniwersytetu w procesach innowacyjnych, SGH, Warszawa 2010; [2] J. G. Wissema, Technostarterzy. Dlaczego i jak?, PARP, Warszawa 2005; [3] J. Cieślik, J. Guliński, K. B. Matusiak, A. Skala-Poźniak, Edukacja dla przedsiębiorczości akademickiej, PARP, Warszawa 2011; [4] K. B. Matusiak, Preinkubatory – Akademickie inkubatory przedsiębiorczości [w:] K. B. Matusiak (red.), Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce, Raport 2010, PARP, Warszawa 2010; [5] z dnia 27.07.2005 Prawo o Szkolnictwie Wyższym Dz. U. 05.164.1365.

 Tłumaczenia:

  • en Preincubator

 Artykuły na Portalu Innowacji:



powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości