Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Słownik Innowacji - Leksykon haseł
Słownik Innowacji - haseł
Hasło:PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ
Rodzaj:Słownik2011
Język:pl

to pojęcia spotykane w teorii i praktyce wielu dziedzin. Mimo upływu ponad 250 lat mniej lub bardziej systematycznych badań nad zjawiskiem przedsiębiorczości, jest ono analizowane w różnych ujęciach, dla których trudno znaleźć wspólny mianownik. Zagadnieniami przedsiębiorczości zajmują się przedstawiciele wielu dyscyplin naukowych: ekonomii, nauk o zarządzaniu, socjologii, psychologii, prawa, etyki itp., w konsekwencji wyjaśnienie tych pojęć tylko w kategoriach jednej dziedziny nauki napotyka na problemy.

Ciągle brak jest uniwersalnych i jednoznacznych definicji, a całościowa teoria przedsiębiorczości znajduje się właściwie w powijakach.[1] Należy wskazać kilka przyczyn tego stanu:

1) historyczny charakter – zjawisko przedsiębiorczości ciągle ewoluuje, tworząc nowe formy i typy zachowań;
2) złożona i wielowymiarowa natura zjawiska – rozwój przedsiębiorczości jest zdeterminowany współistnieniem szeregu sprzyjających czynników osobowościowych, gospodarczych, kulturowych, politycznych, edukacyjnych, prawno-regulacyjnych itp.;
3) zafałszowania i uproszczenia – wokół przedsiębiorczości od wieków narosło i nadal funkcjonuje wiele nieporozumień, stereotypów i uprzedzeń (np. „to sposób na dorabianie się kosztem innych”);
4) nieprzewidywalność skutków – przedsiębiorców nie odróżnia się na podstawie formalnego tytułu, lecz factum, po realizacji określonego przedsięwzięcia, np.: wprowadzeniu innowacji.

W potocznym ujęciu przedsiębiorczość to zdolność do podejmowania przedsięwzięć dla celów zarobkowych. W węższym znaczeniu przedsiębiorczość to cecha psychiczna, a ściśle zespół cech determinujących osiąganie sukcesów w organizowaniu i kierowaniu firmą. Brak jest jednak w literaturze spójnego zestawienia cech składających się na przedsiębiorczą osobowość. W języku ekonomicznym przedsiębiorczość oznacza takie łączenie i angażowanie do prowadzonego w warunkach niepewności i ryzyka biznesu wymaganych czynników wytwórczych, aby zapewnić zysk osobie lub grupie osób pełniących funkcje przedsiębiorcy.

Przedsiębiorczość jest często definiowana, jako proces kreowania czegoś odmiennego ze względu na wartość, poświęcając konieczny do tego czas i wysiłek, zakładając towarzyszące temu finansowe, psychiczne i społeczne ryzyko oraz uzyskanie dzięki temu nagrody finansowej i osobistej satysfakcji. A szerszym makroekonomicznym ujęciu to zorganizowany, społeczny proces tworzenia i wykorzystywania szans”.[1, 2]

Działanie przedsiębiorcze następuje według schematu:[3]


inicjatywa działanie ryzyko nagroda
 

i prowadzi (po opłaceniu kosztów wykorzystanych zasobów) w przypadku powodzenia do nadwyżki ekonomicznej (zysku). Zysk traktowany jako nagroda jest tym samym specyficzną „rentą przedsiębiorczości” i osobie przedsiębiorcy przysługuje pełne prawo do jego dysponowania.

Przedsiębiorczość to połączenie różnych talentów, umiejętności i energii z wyobraźnią, dobrym planowaniem i zdrowym rozsądkiem. Działanie przedsiębiorcze polega tu na zastosowaniu nowego pomysłu w określonych warunkach, w sposób prowadzący do zmiany. Skutki zmian są z reguły trudne do przewidzenia, a zastosowanie nowego pomysłu wiąże się ze zróżnicowanym ryzykiem i niepewnością oraz ewentualnym oporem najbliższego otoczenia. Na działanie przedsiębiorcze składa się:[5]

– określenie przedsięwzięcia, którego inicjatorem jest jednostka lub grupa osób;
– powołanie dla realizacji przedsięwzięcia organizacji nastawionej na osiągnięcie określonych celów;
– bezpośrednie zarządzanie organizacją przez inicjatora /inicjatorów przedsięwzięcia;
– autonomiczna alokacja zasobów znajdujących się w dyspozycji organizacji;
– podjęcie przez inicjatora /inicjatorów ryzyka, które doprowadzi do sukcesu lub niepowodzenia przedsięwzięcia.

Jednocześnie współcześnie nastąpiła demistyfikacja przedsiębiorczości, jako procesu czysto intuicyjnego, na rzecz efektywnego zarządzania, którego można się nauczyć. Bycie przedsiębiorczym jest tu postrzegane jako złożona forma zachowania, wymagająca przede wszystkim wiedzy, pasji, ciężkiej pracy, aktywnego uczenia się podpartych umiejętnościami podejmowania decyzji strategicznych.[2]

Przedsiębiorczość niesie ze sobą szereg efektów identyfikowanych na trzech komplementarnych poziomach:[4]

1. Jednostki/przedsiębiorcy:
– dochód osobisty i rodziny, zapewnienie oczekiwanych podstaw egzystencji;
– zaspokojenie potrzeb wyższego rzędu (np.: samorealizacja, autonomia, prestiż, sukces);
– rozwój umiejętności, wiedzy, doświadczenia (proces uczenia się);
– zmiany na drodze kariery zawodowej;
2. Organizacji/przedsiębiorstwa:
– utworzenie i rozwój przedsiębiorstwa;
innowacyjność, nowe produkty, technologie i rozwiązania organizacyjne;
– budowa przewag konkurencyjnych na rynkach;
– odnowa organizacyjna;
– odkrywanie nisz rynkowych;
3. Całej gospodarki:
– wzrost gospodarczy i poprawa poziomu życia ludzi;
– nowe/udoskonalone produkty, technologie i metody organizacyjne;
– efektywna alokacja zasobów;
– tworzenie nowych miejsc pracy;
– poprawa pozycji konkurencyjnej gospodarki;
– generowanie dochodów podatkowych;
– tworzenie klasy średniej – „kapitalizmu kapitalistów”.
 

Przedsiębiorczość w większości kultur była traktowana jako działanie grzeszne i niegodne obywatela. Powszechnie było wiadomo, że jest niezbędny dla powstania firmy, a jego działalność owocuje pozytywnymi efektami dla całego społeczeństwa. Nie przekładało się to jednak na uznanie tej roli w teorii różnych nauk, jak i w odbiorze potocznym. Współcześnie następuje głębokie i powszechne przewartościowanie w tym zakresie. Coraz mniej dyskusyjna jest rola przedsiębiorczości w rozwoju gospodarki wolnorynkowej oraz zwiększaniu jej żywotności i efektywności. Przedsiębiorczość, nowe firmy i prywatni przedsiębiorcy zmieniają świat w kilku wymiarach:

– wprowadzają nowe produkty zmieniające z dnia na dzień warunki życia ludzkości w wymiarze globalnym;
– stanowią główną nadzieję rynków pracy;
– przekształcają postsocjalistyczne gospodarki przez lata rozwijane na przekór prawom ekonomicznym;
– umożliwiają transformację i odnowę organizacyjną istniejących organizacji;
– wkraczają dynamicznie w obszary tradycyjnie traktowane jako nie rynkowe (dobra publiczne – edukacja, usługi publiczne, służba zdrowia);
– odbudowują podstawy konkurencji i wolnego rynku.

Wraz z rozwojem gospodarki rynkowej zmieniała się rola, zadania oraz ekonomiczne i społeczne funkcje przedsiębiorczości. Jednocześnie w dyskusji ekonomicznej widoczne było silne przywiązanie do dużych firm i traktowanie mechanizmów korporacyjnych jako jedynie korzystnych dla gospodarki. Obserwowany od lat 80. XX w. „renesans przedsiębiorczości”, stanowi zwrot w kierunku człowieka, jako wiodącego czynnika sprawczego w gospodarce. Dyskusja o przedsiębiorczości była najczęściej automatycznie sprowadzana do sektora MSP, traktowanego przez dziesiątki lat jako gorszy, marginalny dla gospodarki i świadczący o zacofaniu strukturalnym. Ekonomistów, którzy zajmowali się tym sektorem, często traktowano z przysłowiowym przymrużeniem oka, jako obrońców strukturalnego „skansenu”. Współczesna dyskusja o przedsiębiorczości w szczególny sposób eksponuje jej wiodące formy: przedsiębiorczość akademicka i pozagospodarczą, intraprzedsiębiorczość i . Jednocześnie współczesny biznes ma w coraz większym zakresie charakter sieciowy, geniusz przedsiębiorcy wymaga sprzyjającego środowiska przedsiębiorczości. Regiony stają się jedną z najistotniejszych płaszczyzn, stymulujących przedsiębiorczość i sprzyjających procesom kreowania, absorpcji i dyfuzji innowacji.[3]

Krzysztof B. MATUSIAK

Źródła: [1] R. D. Hisrich, M. P. Peters, Enterpreneurship. Starting, Developing and Managing a New Enterprise, IRWING, Boston 1992; [2] M. Bratnicki, Przedsiębiorczość i przedsiębiorcy współczesnych organizacji, Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego, Katowice 2002; [3] K. B. Matusiak, Rozwój systemów wsparcia przedsiębiorczości. Przesłanki, polityka i instytucje, ITE, Radom-Łódź 2006; [4] T. Kraśnicka, Koncepcje rozwoju przedsiębiorczości ekonomicznej i pozaekonomiczne, Akademia Ekonomiczna im. A. Adamieckiego, Katowice 2002; [5] T. Domański, Uwarunkowania tworzenia małych przedsiębiorstw, UŁ, Łódź 1992.

 Tłumaczenia:

  • en Entrepreneurship

 Artykuły na Portalu Innowacji:



powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości