Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Słownik Innowacji - Leksykon haseł
Słownik Innowacji - haseł
Hasło:
Rodzaj:Słownik
Język:pl

w szerokim rozumieniu jest specyficznym typem →inkubatora przedsiębiorczości „odkrytym” pod koniec lat 90., stanowiącym przedłużenie procesu dydaktycznego o możliwości przygotowania do praktycznego działania na rynku oraz weryfikacji wiedzy i umiejętności we własnej firmie. Tworzone w otoczeniu szkół wyższych inkubatory są ofertą wsparcia studentów i pracowników naukowych w praktycznych działaniach rynkowych. W tego typu jednostkach, oprócz funkcji realizowanych w tradycyjnych inkubatorach, podejmuje się szereg specyficznych działań zorientowanych na edukację przedsiębiorczości oraz komercjalizację nowych produktów i technologii. Stąd też przyjęło się, także w Polsce, zwyczajowe określenie „akademicki inkubator przedsiębiorczości”, dla specyficznego typu programu inkubacji przedsiębiorczości przygotowującej do utworzenia przedsiębiorstwa w otoczeniu szkoły wyższej. Preinkubatory są ofertą wsparcia studentów i pracowników naukowych w praktycznych działaniach rynkowych. Idea akademickiego inkubatora to jeden z kluczowych elementów modelu →uniwersytetu III generacji. W tego typu jednostkach podejmuje się szereg specyficznych działań zorientowanych na edukację przedsiębiorczości oraz komercjalizację nowych produktów i technologii. Środowisko akademickie można uznać za właściwy grunt dla realizacji projektów preinkubacji. Jednocześnie koncepcja ów jest coraz częściej adaptowana w działalności →parków technologicznych czy lokalnych programach rozwoju przedsiębiorczości. Inkubator akademicki daje szczególne możliwości rozwoju poprzez dostęp do: (1) uczelnianych laboratoriów i aparatury badawczej; (2) doradztwa technologicznego i patentowego; (3) wiedzy naukowców i studentów przy świadczeniu usług doradczych i szkoleniowych oraz (4) baz danych o  badaczach i wynalazcach, pomysłach, patentach i technologiach.[1]

Akademicki inkubator powinien przede wszystkim koncentrować się na fazie preinkubacji i pracy z osobami, które w przyszłości podejmą działalność biznesową, celem zapewnienia im jak najlepszego przygotowanie do podjęcia takiej działalności. Podstawowe sposoby działania tym samym obejmują: działania promujące przedsiębiorczość, szkolenia, doradztwo i analizę potencjału rynkowego przedsięwzięć. Inkubator akademicki może w łączyć funkcje preinkubatora i inkubatora (opieka nad jak największą liczbą inkubowanych firm), w zależności od posiadanej infrastruktury i zasobów ludzkich. Jak wynika z doświadczeń europejskich, to przede wszystkim doświadczenie i kwalifikacje personelu inkubatora decydują o jego powodzeniu. Dlatego nie musi dysponować rozbudowaną infrastrukturą w postaci budynku i dużej powierzchni użytkowej, ale musi dysponować profesjonalną, dobrze przygotowaną kadrą zarządzającą.

Pierwsze próby adaptacji koncepcji preinkubatora podjęto na Uniwersytecie Warszawskim w 1998 roku. Uruchomiono tam wówczas w ramach Uczelnianego Ośrodka Transferu Technologii pierwszy program preinkubacji pomysłów biznesowych wśród studentów UW - „Student z Pomysłem”. Szerokie zainteresowanie działaniami w tym obszarze pojawiło się w 2004 roku na kilkunastu szkołach wyższych oraz wśród działaczy Studenckiego Forum Business Centre Club. Ważnym katalizatorem działań w tym obszarze był konkurs na „Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości” organizowany przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy w marcu 2004 roku i powtarzany w kolejnych latach.

W sferze regulacyjnej właściwą bazę legislacyjną ujęto w 2005 r. w ustawie „Prawo o szkolnictwie wyższym”, gdzie określono prawne możliwości współpracy szkół wyższych z otoczeniem gospodarczym, w szczególności przez sprzedaż lub nieodpłatne przekazywanie wyników badań i prac rozwojowych przedsiębiorcom oraz szerzenie idei przedsiębiorczości w środowisku akademickim. Otwarciem na przedsiębiorczość akademicką jest artykuł 86 Ustawy, mówiący:[2]

  1. W celu lepszego wykorzystania potencjału intelektualnego i technicznego uczelni oraz transferu wyników prac naukowych do gospodarki, uczelnie mogą prowadzić akademickie inkubatory przedsiębiorczości oraz centra transferu technologii.
  2. Akademicki inkubator przedsiębiorczości tworzy się w celu wsparcia działalności gospodarczej środowiska akademickiego lub pracowników uczelni i studentów będących przedsiębiorcami.
  3. Akademicki inkubator przedsiębiorczości utworzony:
    • w formie jednostki ogólnouczelnianej działa na podstawie regulaminu zatwierdzonego przez senat uczelni;
    • w formie spółki handlowej lub fundacji działa w oparciu o odpowiednie dokumenty ustrojowe.

sankcjonuje istnienie pracowników uczelni i studentów będących przedsiębiorcami, a akademicki inkubator przedsiębiorczości tworzy się w celu wsparcia tej aktywności. Brak jest schematów i ścisłych modeli organizacyjnych tego typu inicjatyw, a doświadczenia zagraniczne w tym obszarze są bardzo zróżnicowane.

Na koniec 2007 r. identyfikujemy w Polsce łącznie 44 preinkubatory. Jednocześnie liczba inicjatyw zmienia się praktycznie z dnia na dzień, a od dwóch lat można wręcz mówić o specyficznej „modzie” na akademickie inkubatory. Nowym inicjatywom sprzyjają: klimat medialny, definiowane priorytety wykorzystania funduszy europejskich w okresie programowania 2007-2013 oraz relatywnie niskie nakłady finansowe niezbędne do uruchomienia tego typu inkubatora. Funkcjonujące preinkubatory można podzielić ze względu na typ organizatorów i specyfikę organizacyjną na trzy grupy:[3]

  1. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości utworzone przez Studenckie Forum Business Centre Club oraz Fundację Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości działające na 25 krajowych uczelniach wyższych. Nabór do inkubatora odbywa się na drodze konkursu oraz indywidualnych spotkań ze studentami, posiadającymi pomysł na działalność gospodarczą. Inkubowana działa w inkubatorze na zasadzie pionu w fundacji z własnym subkontem, co oznacza, iż nie musi uzyskiwać samodzielnej osobowości prawnej, istotnie redukując próby biznesowej. Zakres oraz warunki wejścia i wyjścia z inkubatora określane są w umowie wstępnej pomiędzy Fundacją a młodym przedsiębiorcą. Ta forma rozpoczynania działalności pozwala na uwolnienie młodego przedsiębiorcy od konieczności ponoszenia opłat związanych z zakładaniem przedsiębiorstwa oraz opłacaniem podatków. Wszelkie prowadzenia inkubatora ponoszone przez Fundację, a projekty biznesowe są obciążone miesięcznym ryczałtem w wysokości 200 zł. netto Okres inkubacji trwa do czasu osiągnięcia samodzielności, nie dłużej jednak niż 2 lata. Studenckie AIP świadczą różne formy wsparcia wobec młodych przedsiębiorców, m.in. w zakresie: księgowości, zarządzania oraz prawa. Przyszły może uzyskać dostęp do komputera z podłączeniem do Internetu, drukarki, faksu, telefonu oraz innych urządzeń multimedialnych. Inne formy pomocy obejmują: (1) wspólne działania promocyjne (Kampania Wspierajmy Młody Biznes AIP), w ramach której pozyskiwane są dla firmy nowe atrakcyjne zlecenia; (2) pozyskiwanie wsparcia finansowego – dotacje, stypendia, kredyty, finansowanie inwestorów kapitałowych; (3) szeroką ofertę szkoleniową. Trzy lata funkcjonowania sieci AIP zaowocowało między innymi następującymi efektami: (1) około 1000 młodych osób zaangażowało się w realizację biznesów w AIP; (2) uruchomiono 600 firm w formie pionów AIP; (3) wygenerowano 2 mln zł dochodu przez firmy AIP w 2006 roku; (4) pozyskano przez AIP dla inkubowanych firm kilkadziesiąt tysięcy zleceń; (5) zgłoszono ponad 1500 pomysłów w największym w Polsce Konkursie na Biznesplany; (6) pozyskano przez AIP dla młodych osób zakładających własne firmy ponad 150 bezzwrotnych dotacji o łącznej wartości 2 mln złotych. Fundacja AIP planuje w najbliższym okresie rozbudować sieć do 50 ów oraz osiągnąć zdolność do sprawdzania 5 tys. nowych pomysłów biznesowych rocznie.
  2. Akademickie Preinkubatory działające w ramach państwowych szkół wyższych, najczęściej powiązane z uczelnianymi ośrodkami transferu technologii lub biurami karier. Ten typ AIP funkcjonuje z reguły w formie samodzielnego projektu i stanowi komplementarne uzupełnienie dla działań w zakresie szerokiego programu wsparcia innowacji i transferu technologii. Przedsiębiorcy, wyselekcjonowani pod kątem wymogu innowacyjności przedsięwzięcia, mogą skorzystać z szerokiej palety form wsparcia procesu założycielskiego obejmujących: doradztwo i szkolenia, asystę w transferze technologii, dostęp do baz danych i kontaktów międzynarodowych oraz informację i pomoc w zakresie dostępu do krajowych i zagranicznych grantów, jak i funduszy ryzyka (venture capital). Uczelniane preikubatory mają dużo większą łatwość rozwoju współpracy z innymi jednostkami o charakterze dydaktycznym i naukowo-badawczym. Szeroko korzystają z infrastruktury szkoły wyższej i zasobów kadrowych. Sama uczelnia uwiarygadnia ich działalność, stabilizując między innymi przepływy finansowe związane z realizacją zewnętrznych projektów. Minusem natomiast jest powszechna uczelniana biurokracja i często brak zrozumienia dla realizowanej działalności. Akademickie Inkubatory generują szereg korzyści dla uczelni, bezpośrednio obejmujące: (1) uatrakcyjnienie oferty edukacyjnej oraz poprawa uczelni; (2) poprawę relacji z otoczeniem i lokalnym biznesem; (3) zwiększenie dochodów ze współpracy i transferu technologii do firm absolwenckich; (4) zwiększenie zamówień oraz sponsorowanie działalności badawczej; (5) pozyskiwanie dodatkowych środków z programów wspierania przedsiębiorczości technologicznej; (6) dodatkowe możliwości dochodów studentów, pracowników naukowych i inżynieryjno-technicznych. Organizacyjnie tego typu inkubatory są najczęściej ogólnouczelnianą jednostką, prowadzącą działalność usługową, szkoleniową lub naukową, której zadaniem jest propagowanie i wspieranie przedsiębiorczości w środowisku akademickim uczelni i skoncentrowaną na preinkubacji, m.in. w formie coraz popularniejszych konkursów biznesplanów. Wybrane w drodze starannej selekcji projekty przygotowane przez studentów, absolwentów, doktorantów i młodych pracowników nauki uzyskują szeroką pomoc merytoryczną i finansową do momentu stabilizacji rynkowej.
  3. Preinkubatory działające w ramach Parków i Inkubatorów Technologicznych oraz organizacji studenckich. Projekty preinkubacji są naturalnym uzupełnieniem programów wsparcia innowacyjnej przedsiębiorczości realizowanych w inkubatorach i parkach technologicznych. W wyniku czego powstają nowe spin-offy, dla których park generuje optymalne środowisko innowacyjne do rozwoju. Jednocześnie w tym miejscu zamyka się pełne koło inkubacji biznesu - począwszy od preinkubatora, przez możliwości rozwoju firmy w inkubatorze technologicznym, a na perspektywie inwestycji w parku technologicznym kończąc. ma możliwość realizacji różnych potrzeb uzależnionych od etapu rozwoju w jednym miejscu. Daje to szczególne możliwości rozwoju trwałych relacji sieciowych między firmami oraz instytucjami naukowymi. Bezpośrednie korzyści dla przyszłych przedsiębiorców obejmują: (1) obniżkę kosztów założycielskich firmy; (2) dostęp do doradztwa i informacji; (3) sprzyjające środowisko biznesu; (4) efekty demonstracji („ja też mogę spróbować”); (5) koncentrację różnych, publicznych form wsparcia dla małych firm; (6) sprzyjające warunki rozwoju biznesu po zakończeniu inkubacji. W odróżnieniu od poprzednich rodzajów preikubatorów, potencjalny , a później , od początku ma styczność ze środowiskiem biznesu i szerokim kompleksem usług oferowanych w parkach i inkubatorach technologicznych.

Biorąc pod uwagę wszystkie scharakteryzowane powyżej inicjatywy, należy stwierdzić, iż 25 spośród zidentyfikowanych ów (57%) należy do pierwszej grupy, kolejnych 12 do drugiej grupy (uczelniane) oraz 7 do trzeciej (parki, inkubatory i inne). Należy pokreślić, że preinkubatory drugiej i trzeciej grupy są zdecydowanie większe i oferują szerszy pakiet usług okołobiznesowych. Inkubatory Fundacji AIP wyróżniają się natomiast możliwością ciągłego monitorowania postępów biznesowych potencjalnego przedsiębiorcy, szybko reagując na niespodziewane bariery. W układzie terytorialnym zdecydowanie najwięcej ów identyfikujemy w Warszawie (7), co wynika z koncentracji znacznej części zasobów akademickich kraju oraz w Krakowie, Wrocławiu i Poznaniu (po 4). Dotychczas tylko w jednym województwie (warmińsko-mazurskim) nie został uruchomiony żaden program preinkubacji.

Przeciętny posiada do dyspozycji pomieszczenia o łącznej powierzchni 127 m2 (w 2005 r. – 42 m2). W ciągu ostatnich dwóch lat znacznej poprawie uległo wyposażenie techniczne obejmujące telefon, faks, kopiarkę, komputery z dostępem do Internetu. W większej części inkubatorów jest zapewniony dostęp do baz danych, sali seminaryjnej oraz usług sekretariatu.

Do preinkubatora zgłasza się miesięcznie około 10 osób zainteresowanych rozpoczęciem samodzielnej działalności gospodarczej, z czego 42% pomysłów wartych jest głębszej analizy. Z nowymi projektami biznesowymi zgłaszają się najczęściej studenci ostatnich lat studiów oraz absolwenci uczelni. Natomiast praktycznie „niewidoczni”, nie zainteresowani taką działalnością są doktoranci i młodzi pracownicy nauki.

Lokalizacja inkubatorów akademickich (ów)

Obecnie w analizowanych preinkubatorach inkubowanych jest, na różnym poziomie zaawansowania, ponad 400 pomysłów biznesowych. Co trzeci projekt (35,6%) w ciągu roku przekształca się w nową firmę. Wśród inkubowanych projektów odnajdujemy wiele bardzo ciekawych pomysłów głównie w obszarze usług i zastosowań technologii informatycznych. Wśród kryteriów kwalifikacyjnych do inkubatora brane są pod uwagę następujące kryteria: (1) innowacyjność przedsięwzięcia, (2) realistyczny biznesplan, (3) duży potencjał wzrostu oraz (4) oparcie projektu na wiedzy transferowanej z ośrodka naukowego.

Działalność ów nadal w bardzo niewielkim zakresie jest powiązana z procesem dydaktycznym uczelni. Działalność w inkubatorze jest traktowana jako dodatkowa aktywność - poza zajęciami dydaktycznymi. Widoczne są natomiast pierwsze próby powiązania działalności AIP z kursową specjalnością w zakresie „przedsiębiorczości”. Ciągle preinkubatory, jak i pozostałe ogniwa infrastruktury transferu technologii, pozostają zasadniczo na marginesie zadań statutowych szkół wyższych przy małym zaangażowaniu, a często i zainteresowaniu władz uczelni. W opinii dyrektorów inkubatorów uczelnianych, zdecydowanie lepsze warunki i większą otwartość gwarantują szkoły niepubliczne. Z drugiej jednak strony jakość pomysłów i zaangażowanie studentów jest zdecydowanie większe na renomowanych uczelniach państwowych.

Akademickie inkubatory przedsiębiorczości działają w Polsce od kilku lat i ciągle powinniśmy mówić o „docieraniu się” koncepcji adekwatnych do krajowych, jak i lokalnych warunków. Rozwój programów preinkubacji jest oznaką zmian zachodzących w polskich uczelniach, które powinny zaowocować wzmocnieniem działań w zakresie transferu wiedzy do gospodarki. Należy podkreślić, że dyskusja o potrzebie rozwoju i metodach aktywizacji przedsiębiorczości akademickiej w Polsce jest opóźniona względem USA o około 50 lat, a względem państw „Starej Unii” o przynajmniej 10 lat. Przy próbie oceny musimy szeroko uwzględniać krajowe uwarunkowania oraz bagaż strukturalny i mentalnościowy.[4] Mimo tego, w ciągu dwóch lat nastąpił dynamiczny rozwój polskiego modelu preinkubacji. Obserwujemy wzrost kompetencji, zespołów i zasobów akademickich inkubatorów.

Krzysztof B. MATUSIAK


Literatura: [1] K. Zasiadły, J. Guliński, Inkubator Przedsiębiorczości Akademickiej. Podręcznik dla organizatorów i pracowników, SOOIPP, Poznań 2005, s. 84-92 [2] z dn. 27.07.2005 r Prawo o szkolnictwie wyższym., DzU 2005 [3] Preinkubatory – Akademickie inkubatory przedsiębiorczości [w:] K.B. Matusiak, Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce, SOOIPP-Raport 2007, Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce, Łódź-Kielce-Poznań 2007 [4] J. Guliński, K. Zasiadły (red.), Innowacyjna przedsiębiorczość akademicka. Przewodnik po doświadczeniach międzynarodowych, PARP, Warszawa 2005

 Tłumaczenia:

  • en preincubator


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości