Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Słownik Innowacji - Leksykon haseł
Słownik Innowacji - haseł
Hasło:MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA – MSP
Rodzaj:Słownik2011
Język:pl

jednym z kryteriów podziału przedsiębiorstw jest ich skala (wielkość, rozmiar) Według tego kryterium wyodrębnia się różne klasy przedsiębiorstw. Skala przedsiębiorstwa jest kategorią ilościową, jednak z uwagi na fakt, iż zmiany w skali prowadzą do przemian jakościowych, to do pomiaru rozmiaru przedsiębiorstw wykorzystuje się także kryteria jakościowe. Jeśli chodzi o kryteria ilościowe oceny skali przedsiębiorstwa, to mogą one dotyczyć nakładów (zatrudnienie, kapitał, aktywa) lub efektów (obroty, wartość dodana, udział w rynku). Jeśli zaś chodzi o kryteria jakościowe oceny skali przedsiębiorstwa, to najczęściej wykorzystywane są: niezależność firmy, forma własności, struktura organizacyjna i (lub) zarządzania. W teorii i praktyce stosowane są często definicje wielokryteryjne, np. zatrudnienie, obroty, niezależność. W zależności od celu, jakiemu służyć pomiar przedsiębiorstw (naukowe, statystyczne, wspomaganie publiczne itp.) wykorzystuje się różne kryteria, jak i różne progi pomiaru skali przedsiębiorstw. Dobór kryteriów i miar ma charakter instytucjonalny i historyczny różny w poszczególnych krajach. Utrudnia to analizy porównawcze oraz np. prowadzenie skoordynowanej polityki gospodarczej. Od wielu lat prowadzone są pod egidą OECD prace nad ujednoliceniem definicji dotyczących kryteriów oceny skali przedsiębiorstw.

W najnowszej rekomendacji Komisji Europejskiej z dniem 1 stycznia 2005 r. przyjęto następujące kryteria oceny skali przedsiębiorstw: liczba zatrudnionych, obrót, suma bilansowa i niezależność. Obrót i suma bilansowa są kryteriami alternatywnymi. Celem rekomendacji było sprecyzowanie, kto może ubiegać się o wsparcie z najrozmaitszych programów narodowych i unijnych. Rekomendacje wyodrębniają następujące klasy przedsiębiorstw: [4,5]

1. Mikroprzedsiębiorstwo – to podmiot gospodarczy, który:

– zatrudnia mniej niż 10 pracowników oraz
– jego roczny obrót nie przekracza 2 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów euro.

2. Małe – to podmiot gospodarczy, który:

– zatrudnia mniej niż 50 pracowników oraz
– jego roczny obrót nie przekracza 10 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów euro;

3. Średnie – to podmiot gospodarczy, który:

– zatrudnia mniej niż 250 pracowników oraz
– jego roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro;

4. Duże – to podmiot gospodarczy, który:

– zatrudnia 250 i więcej pracowników oraz
– jego roczny obrót przekracza 50 milionów euro lub całkowity bilans roczny przekracza 43 milionów euro.

Trzy pierwsze klasy przedsiębiorstw tworzą sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP).

Rekomendacje te zostały także przyjęte w Polsce w Ustawie o swobodzie działalności gospodarczej z 2 lipca 2004 r., uzupełnionej o poprawki z 25 listopada 2005 r.

Jako kryterium jakościowe przyjęto „niezależność”. Rozróżnia się trzy kategorie przedsiębiorców zgodnie z ich wzajemnymi stosunkami z innymi przedsiębiorstwami w zakresie własności kapitału, prawa głosu lub prawa do wywierania decydującego wpływu (w skrócie udziałów):

1. Przedsiębiorcy niezależni – jest to najbardziej do tej pory powszechna kategoria przedsiębiorców. Obejmuje ona wszystkich przedsiębiorców, którzy nie należą do dwóch pozostałych kategorii (przedsiębiorców partnerskich lub związanych). jest niezależny, jeżeli:

– nie posiada 25% lub więcej udziałów u innego przedsiębiorcy,
– inny bądź instytucja rządowa lub samorządu terytorialnego (instytucja państwowa) albo kilku przedsiębiorców powiązanych lub instytucji państwowych razem nie jest właścicielem 25% lub więcej jego udziałów, z kilkoma wyjątkami,
– nie sporządza rachunków skonsolidowanych i nie jest uwzględniane w rachunkach przedsiębiorcy, który sporządza takie rachunki, przez co nie jest traktowany jako związany.

nadal może być uważany za niezależnego, nawet jeśli osiągnie lub przekroczy 25% próg posiadania kapitału lub prawa głosu, jeśli udziały u niego mają również następujące typy inwestorów (pod warunkiem, że ci inwestorzy nie są powiązani z tym przedsiębiorcą):

a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki kapitałowe podwyższonego ryzyka, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną wysokiego ryzyka (anioły biznesu), które inwestują kapitał własny w firmy nie notowane na giełdzie, pod warunkiem, ze łączna kwota inwestycji tych inwestorów „aniołów biznesu” w tego samego przedsiębiorcę nie przekracza równowartości 1 250 000 euro,
b) uniwersytety lub ośrodki badawcze działające na zasadzie non-profit,
c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju,
d) samorządy lokalne z rocznym budżetem nie przekraczającym równowartości 10 mln euro oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

2) Przedsiębiorcy partnerscy – do tej kategorii zalicza się przedsiębiorców, którzy posiadają udziały u innych przedsiębiorców, ale nie sprawują rzeczywistej, bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad drugim przedsiębiorcą. Partnerskimi są przedsiębiorcy, którzy nie są niezależni, ale także, którzy nie są ze sobą związani. Przedsiębiorcę uważa się za partnerskiego względem innego przedsiębiorcy, jeżeli:

a) posiada 25%, ale mniej niż 50% akcji innego przedsiębiorcy,
b) inny posiada 25%, ale mniej niż 50% akcji przedsiębiorcy, o którym mowa,
c) , o którym mowa nie sporządza skonsolidowanych sprawozdań finansowych, które zawierają dane dotyczące innego przedsiębiorcy, jak również nie jest on uwzględniany w sprawozdaniach finansowych innego przedsiębiorcy lub przedsiębiorcy związanego z tym przedsiębiorcą.

3) Przedsiębiorcy związani – do tej kategorii należą przedsiębiorcy, którzy tworzą grupy poprzez bezpośrednią lub pośrednią kontrolę większości kapitału lub głosów (także w drodze umowy, jak i w pewnych przypadkach, poprzez udziałowców – osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami), lub poprzez możliwość wywierania decydującego wpływu na przedsiębiorcę.

Okoliczność posiadania przedsiębiorstw partnerskich lub związanych wpływa na sposób ustalenia poziomu zatrudnienia oraz pułapów finansowych, od których uzależnia się posiadanie bądź utratę statusu MSP:

a) w sytuacji, gdy posiada przedsiębiorstwa partnerskie, do danych tego przedsiębiorstwa dotyczących zatrudnienia oraz danych dotyczących wielkości przychodów i majątku należy dodać dane każdego przedsiębiorstwa partnerskiego proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawa głosu (w zależności, który jest większy). W przypadku przedsiębiorstw posiadających nawzajem akcje/udziały/ prawa głosu stosuje się wyższy procent;
b) w sytuacji, gdy posiada przedsiębiorstwa związane, do danych tego przedsiębiorstwa dotyczących zatrudnienia w tych przedsiębiorstwach oraz danych dotyczących wielkości przychodów i majątku dodaje się w 100% dane każdego przedsiębiorstwa związanego;
c) w przypadku przedsiębiorstwa samodzielnego (niezależnego) dane dotyczące zatrudnienia w tych przedsiębiorstwach oraz dane dotyczące wielkości przychodów i majątku ustala się wyłącznie na podstawie danych tego przedsiębiorstwa.

W odniesieniu do MSP stosuje się specyficzne charakterystyki rynkowe, finansowe, lokalizacyjne, organizacyjne i technologiczne, określające operacyjne i strategiczne zachowania MSP na tle dużych firm. Odrębność ta wynika z innej w porównaniu z dużymi, słabszej pozycji rynkowej małych podmiotów, ich większej podatności na zmiany w otoczeniu, z konieczności szybszego dostosowania do zmieniających się warunków zewnętrznych czy też z innej struktury celów i motywów działania odzwierciedlającej cechy osobowe właściciela (menedżera) firmy. Cechy te sprawiają, że mała nie jest po prostu „przeskalowaną” (pomniejszoną) wersją dużej firmy. Wśród wielu charakterystyk wyróżnić można trzy główne, odróżniające
małe i średnie firmy od firm dużych, których kryterium stanowią: niepewność działania, wysokie prawdopodobieństwo ewolucji i zmiany oraz rola w innowacjach.

Sektor MSP nie jest sektorem jednorodnym, cechuje go ostra heterogeniczność. Jest bardzo zróżnicowany z punktu widzenia ich motywacji i celów oraz kontaktów z otoczeniem, pod względem formy i charakteru własności, położenia geograficznego i zakresu działania (firmy operujące na rynku lokalnym i globalnym), formy organizacyjno-prawnej, itd.

Rolę, miejsce i wagę sektora MSP we współczesnym świecie gospodarczym potwierdzają doświadczenia krajów wysoko rozwiniętych, z których wynika, że o poziomie ekonomicznym tych krajów decyduje struktura gospodarki zdominowana przez sieć małych (czy wręcz drobnych) i średnich przedsiębiorstw. Stanowią one 99% wszystkich europejskich firm oraz 66% zatrudnienia w sektorze prywatnym. Są motorem przedsiębiorczości, wzrostu gospodarczego, innowacji, konkurencyjności oraz zatrudnienia, czyli podstawą gospodarek narodowych.

Niezależnie od rozmaitych uwarunkowań ekonomicznych i pozaekonomicznych specyficznych dla każdego kraju, MSP odgrywają niebagatelną rolę w takich kwestiach gospodarczych, jak: (i) generowanie nowych miejsc pracy i dzięki temu rozwiązywanie jednego z najtrudniejszych gospodarczych i społecznych problemów tych krajów — bezrobocia; (ii) racjonalizacja alokacji zasobów; (iii) innowacje i unowocześnianie struktury przemysłowej; (iv) rozwój regionów i gospodarki lokalnej.

Sektor MSP jest ważnym źródłem wynalazków, wyróżnia się także wysoką wydajnością w dziedzinie innowacji, wprowadzając je po niższych kosztach niż duże firmy. Znaczenie innowacyjności sektora MSP jest silniej akcentowane w krajach rozwiniętych. Małe innowacyjne przedsiębiorstwa, zwłaszcza działające w obszarach wysokich technologii, w dużym stopniu tworzą i rozwijają nowe dziedziny wytwórczości, nowe branże i gałęzie przemysłu oparte na nowych technologiach. Małe przedsiębiorstwa innowacyjne są często firmami szybko rosnącymi, tworzącymi nowe miejsca pracy.

Edward STAWASZ

Źródła: [1] P. Dominiak, Sektor MSP we współczesnej gospodarce, PWN, Warszawa 2005; [2] B. Piasecki, Przedsiębiorczość i mała . Teoria i praktyka, Wyd. UŁ, Łódź 1997; [3] Commission Recommendation 2003/361/EC; Agreement on New SME definition, „Entreprise Europe”, 12/200, SME Statistics Towards a More Systematic Statistical Measurement of SMEs Behawiour, The 2nd OECD Conference of Ministers Responsible for SMEs, Istanbul, Turkey 2004; Technology and Economy. The Key Relationships, OECD, Paris 1995; [4] Zalecenie Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, L 124 z 20.05.2003; [5] Nowa definicja MSP. Poradnik dla uzytkowników i wzór oświadczenia Wspólnoty Europejskie 2006, http://Europa.eu.int?comm/entreprise/entreprise_policy/sme_definition/index_pl.htm

 Tłumaczenia:

  • en Small and Medium Entreprises - SME


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2017 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości