Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Słownik Innowacji - Leksykon haseł
Słownik Innowacji - haseł
Hasło:
Rodzaj:Słownik
Język:pl

to systematyzujące pojęcie dla zorganizowanych kompleksów gospodarczych, w ramach których realizowana jest polityka w zakresie:

  • wspomagania młodych innowacyjnych przedsiębiorstw nastawionych na rozwój produktów i metod wytwarzania w technologicznie zaawansowanych branżach;
  • optymalizacji warunków transferu technologii i komercjalizacji rezultatów badań z instytucji naukowych do praktyki gospodarczej;

w praktyce spotykanych pod nazwami parki: naukowe, badawcze, naukowo-badawcze, naukowo-technologiczne, przemysłowo-technologiczne, technopole itp.[1]

Za pierwszy uważa się utworzony w 1948 r. Bohanson Research Park w Menlo Park (USA). Właściwą, światową karierę omawianych inicjatyw rozpoczął powołany w 1951 r. Stanford Reseach Park przy Uniwersytecie Stanforda, który z czasem rozrósł się w „Dolinę Krzemową”. Obecnie działa na świecie ponad 800 tego typu ośrodków, zlokalizowanych praktycznie we wszystkich państwach wysoko rozwiniętych. Koncepcja parków technologicznych nawiązuje do dziewiętnastowiecznej koncepcji marshallowskich dystryktów przemysłowych (industrial estates). Fakt skupienia na zamkniętym obszarze przedsiębiorstw i usług okołobiznesowych wywołuje efekty synergiczne, co w połączeniu z działalnością B+R i finansowaniem ryzyka (→), może przerodzić się w środowisko innowacyjne. Współczesny sieciowy biznes potrzebuje dynamicznego otoczenia, generującego zdolności innowacyjne. Powstające w różnych częściach świata parki technologiczne stają się synonimem struktur gospodarczych XXI wieku, łączących na jednym terenie:

  • instytucje naukowo-badawcze oferujące nowe rozwiązania technologiczne i innowacyjne firmy poszukujące nowych szans rozwoju;
  • bogate otoczenie biznesu w zakresie finansowania, doradztwa, szkoleń i wspierania rozwoju innowacyjnych firm;
  • finansowe instytucje wysokiego ryzyka (→);
  • wysoką jakość infrastruktury i walory otoczenia (przyjemne miejsce do zamieszkania i spędzania wolnego czasu);
  • wysoki potencjał przedsiębiorczości i klimat biznesu przyciągający kreatywne osoby z innych regionów;
  • rządowe, regionalne i lokalne programy wspierania przedsiębiorczości, transferu technologii i rozwoju nowych technologicznych firm.

Międzynarodowe Stowarzyszenie Parków Naukowych (IASP) przyjęło w listopadzie 2002 r. następującą definicję, zaakceptowaną przez Światowy Szczyt Stowarzyszeń Inkubatorów Przedsiębiorczości i Parków Technologicznych – (naukowy, badawczy itp.) jest organizacją zarządzaną przez wykwalifikowanych specjalistów, której celem jest podniesienie dobrobytu społeczności, w której działa, poprzez promowanie kultury innowacji i konkurencji wśród przedsiębiorców i instytucji opartych na wiedzy. Aby osiągnąć te cele park stymuluje i zarządza przepływem wiedzy i technologii pomiędzy szkołami wyższymi, jednostkami badawczo-rozwojowymi, przedsiębiorstwami i rynkami. Ułatwia tworzenie i rozwój przedsiębiorstw opartych na wiedzy poprzez inkubowanie i proces wydzielania się (→ i →). Dodaje przedsiębiorstwom wartości poprzez wysokiej jakości usługi oraz obiekty i terytorium o wysokim standardzie.[6]

W praktyce można wskazać szereg wspólnych cech, spotykanych na całym świecie technopoli, parków naukowych, badawczych i technologicznych:

  • bazują na wyodrębnionej i samodzielnie zarządzanej nieruchomości obejmującej konkretny teren i/lub budynki;
  • posiadają koncepcję zagospodarowania i rozwoju obejmującą aktywność naukowo-badawczą i produkcyjną związaną z kreacją nowej wiedzy i technologii;
  • posiadają formalne powiązania z instytucjami naukowo-badawczymi i edukacyjnymi, lokalną i regionalną administracją publiczną, działającymi w regionie instytucjami wspierania przedsiębiorczości i transferu technologii oraz finansowania ryzyka ().

W polskim ustawodawstwie pojęcie parku technologicznego zostało zdefiniowane w 2002 r. w Ustawie o finansowym wspieraniu inwestycji, jako zespół wyodrębnionych nieruchomości wraz z infrastrukturą techniczną, utworzony w celu dokonywania przepływu wiedzy i technologii pomiędzy jednostkami naukowymi a przedsiębiorcami, na którym oferowane są przedsiębiorcom, wykorzystującym nowoczesne technologie, usługi w zakresie: doradztwa w tworzeniu i rozwoju przedsiębiorstw, transferu technologii oraz przekształcania wyników badań naukowych i prac rozwojowych w innowacje technologiczne, a także tworzenie korzystnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej przez korzystanie z nieruchomości i infrastruktury technicznej na zasadach umownych.[4]

Mimo wielu podobnych w odbiorze zewnętrznym cech (misja, cele, formy działania, itp.) jest to kategoria jednostek bardzo zróżnicowanych. Praktycznie każdy z parków posiada indywidualny charakter, wynikający z regionalnych uwarunkowań społecznych, kulturowych i ekonomicznych oraz dostępnych czynników wzrostu. Nie ma jednego uniwersalnego modelu parku, ani szablonu organizacyjnego gwarantującego sukces. Poszczególne inicjatywy odzwierciedlają specyfikę lokalnego środowiska naukowego i biznesu, typ gospodarki i tradycje przemysłowe oraz kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości. Międzynarodowe doświadczenia umożliwiają zróżnicowanie omawianej kategorii na dwa odmienne koncepcyjnie typy:

  1. Parki naukowe (badawcze) – tworzone w otoczeniu szkoły wyższej (często w ramach uniwersyteckiego campusu), z inicjatywy środowiska akademickiego i silnie powiązane z określoną uczelnią stanowiące element jej polityki komercjalizacji wyników badań i współpracy z biznesem; np.: Cambridge Science Park, Herriot-Watt-Park, Uniwersytetu w Dortmundzie.
  2. – rozbudowana koncepcja przestrzenna, łącząca głównych aktorów lokalnego środowiska innowacyjnego, rozwijana z inicjatywy władz publicznych (lokalnych i regionalnych) w oparciu o  publiczno-prywatnego partnerstwa. Oprócz działań na rzecz intensyfikacji transferu technologii w szerokim zakresie realizowane są inicjatywy w zakresie pozyskiwania zewnętrznych inwestorów oraz koncentracji potencjału badawczego w regionie; do najbardziej znanych zalicza się: Research Triangle Park w Północnej Karolinie, Drogę 128 pod Bostonem, Sophie-Antipolis pod Niceą, Tsukuba Science City.[2]

Spotykane na całym świecie parki technologiczne, koncepcyjnie i organizacyjnie zawierają się pomiędzy powyższymi modelowymi typami. Wielu autorów do parków technologicznych zalicza również inne formy infrastruktury innowacyjnej (np. inkubatory i centra technologiczne), pod warunkiem, że oferują pomieszczenia lub tereny dla małych technologicznych firm. w tym kontekście na uwagę zasługuje polski parku przemysłowo-technologicznego (popularyzowany przez Agencję Rozwoju Przemysłu), definiowany jako zespół wyodrębnionych nieruchomości wraz ze znajdującą się na nich infrastrukturą pozostałą po restrukturyzowanych lub likwidowanych przedsiębiorstwach oraz inne dołączone do nich nieruchomości, tworzone przy udziale władz samorządowych, w celu zapewnienia prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności przez małych i średnich przedsiębiorców, na preferencyjnych warunkach. w ramach parków przemysłowo-technologicznych zakłada się głównie: zapełnienie oferowanej powierzchni rynkowo skutecznymi firmami wykorzystującymi nowoczesne technologie, przyciąganie inwestorów oraz tworzenie miejsc pracy. Mają one amortyzować społeczne i gospodarcze skutki restrukturyzacji tradycyjnych branż przemysłowych. Przykładami są: Bełchatowsko-Kleszczowski Park Przemysłowo-Technologiczny i Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny.[3]

Należy podkreślić, że bezrefleksyjne, ślepe naśladownictwo doświadczeń zachodnich prowadzi do rozczarowań, co nie znaczy, że nie można tych doświadczeń wykorzystywać. Należy to jednak czynić przy wypracowaniu własnych koncepcji respektujących miejscowe uwarunkowania.

Za pierwszy polski należy uznać Poznański Park Naukowo-Technologiczny powołany w maju 1995 roku, w ramach działalności statutowej i gospodarczej Fundacji Uniwersytetu im. A. Mickiewicza. Dla potrzeb przedsięwzięcia pozyskano 3 ha terenu oraz szereg zdekapitalizowanych nieruchomości na obrzeżach Poznania. Zbiorowość polskich parków technologicznych bardzo zróżnicowana pod względem większości cech strukturalnych. Łącznie, analizowane parki dysponują powierzchnią około 876,2 ha. Należy podkreślić duże zróżnicowanie dysponowanej przez poszczególne jednostki powierzchni – od 1400 m2 do 320 ha. Obecnie największymi polskimi parkami są: Bełchatowsko-Kleszczowski Park Przemysłowo-Technologiczny (320 ha) oraz Krakowski (264 ha) utworzony jako specjalna strefa ekonomiczna. Obydwa podmioty zarządzają terenami należącymi do udziałowców. Zarządzana powierzchnia jest obecnie zagospodarowana na poziomie 35,7%. Jednakże mamy parki zagospodarowane praktycznie w 100% (np. Poznań, Kraków, Wrocław) oraz o minimalnym wykorzystaniu terenów. Opcje zagospodarowania terenu parkowego obejmują:

  • wynajem gotowych powierzchni dla firm i instytucji naukowo-badawczych - 93% parków;
  • inkubator dla nowopowstających firm technologicznych - 69% parków;
  • sprzedaż obiektów lub terenów pod inwestycje - 39% parków;
  • dzierżawa parcel pod inwestycje - 23% parków.

Lokalizacja Parków technologicznych[3]

























  • parki prowadzące działalność operacyjną;
  • parki w trakcie rozruchu;
  • parki w fazie przygotowawczej.

W analizowanych parkach technologicznych warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej znalazło na koniec 2007 r. 329 podmioty, które tworzą 8965 miejsc pracy. Prezentowane wielkości zmieniają się w większości parku praktycznie z dnia na dzień, co świadczy o dużej dynamice rozwoju. W doborze przyszłych rezydentów stawiane są następujące wymagania: (1) innowacyjny charakter przedsięwzięcia, (2) realistyczny biznesplan, (3) duży potencjał wzrostu.

Użytkownicy polskich parków technologicznych












x innowacyjne firmy utworzone przez przedstawicieli lokalnego środowiska naukowego


Efektywność działania każdego parku technologicznego zależy od wygenerowanych mechanizmów transferu technologii z instytucji naukowych do biznesu. Ważnym elementem atrakcyjności każdego ośrodka technologicznego jest pomocy skierowana do małych i średnich firm, obejmująca w ogólnym zarysie: różnego typu doradztwo i konsulting, infrastrukturę i dostęp do wspólnych urządzeń serwisowych oraz pomoc finansową i pośrednictwo kredytowe. Statystyczny, polski park posiada sformalizowane powiązania z przynajmniej 6 instytucjami naukowo-badawczymi, w tym dominują podmioty o charakterze akademickim. Współpraca parków z podmiotami sfery nauki odbywa się w następujących formach: (1) organizują szkolenia, seminaria i konferencje, (2) wspólne projekty do funduszy europejskich, (3) ściśle współpracują z uczelnianymi komórkami transferu technologii (CTT, itp.), (4) udział przedstawicieli nauki w organach decyzyjnych Parku, (5) wspólne projekty wdrożeniowe.

Obserwujemy powolny proces wyodrębniania się specjalności branżowych w polskich parkach. Profile specjalizacyjne obejmują selekcję rezydentów, współprace z określonymi podmiotami naukowymi oraz rozwój specyficznych usług dla określonego typu firm. Największym zainteresowaniem cieszą się w kolejności: (1) ICT (65% parków, (2) ochrona zdrowia, inżynieria medyczna i e-zdrowie (48%); (3) (36%). Kolejne obszary to: elektronika, energia odnawialna, ochrona środowiska, zaawansowana chemia. Szereg wskazań dotyczy tez wzornictwa przemysłowego i nowych materiałów.

Mimo upływu 12 lat od powołania pierwszego parku, omawiane przedsięwzięcia są w polskich warunkach ciągle nowym zjawiskiem instytucjonalnym. Te, które działają są przykładem tego jak efektywnie można przezwyciężać problemy, tworzyć klimat i aktywizować różnych kluczowych partnerów na drodze do ostatecznego sukcesu organizacyjnego. Głównym źródłem finansowania inicjatyw parkowych są fundusze europejskie. W poprzednim i obecnym okresie programowania zgodnie z wytycznymi określonymi w „strategii lizbońskiej” rozwój podstaw infrastrukturalnych „gospodarki opartej na wiedzy” znajduje duże wsparcia. Pojawiają się nadzwyczajne możliwości, jakich dotychczas nie było. Na tworzenie parków technologicznych i rozwoju w nich systemu usług wspierających przedsiębiorczość i innowacyjność dostępnych będzie potencjalnie kilkaset milionów euro. Wśród priorytetów na najbliższe lata występują: (1) dokończenie inwestycji i poprawa stanu infrastruktury, (2) pozyskanie i przygotowanie nowych terenów i (3) intensyfikacja współpracy z instytucjami naukowymi. Działania zwiane z rozwojem usług wsparcia znajdują się ciągle daleko wśród wymienianych priorytetów. Aktualne pozostaje pytanie o pomysły i ludzi zdolnych do zarządzania dużymi projektami. Pojawiają się duże możliwości, ale od zaangażowania lokalnych środowisk zależy ich wykorzystanie. Parki pozostają szansą na skupienie w określonych miejscach ciągle skromnych w Polsce zasobów ludzkich, kapitałowych i organizacyjnych, niezbędnych dla krystalizacji środowiska innowacyjnego.

Krzysztof B. MATUSIAK


Literatura: [1] K.B.Matusiak, Parki technologiczne. Instytucjonalne wspieranie przedsiębiorczości, procesów innowacyjnych i rozwoju regionalnego, FI, Łódź 1995 [2] G. Benko, Geografia technopolii, PWN, Warszawa 1993 [3] Parki technologiczne [w:] K.B. Matusiak, Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce, SOOIPP-Raport 2007, Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce, Łódź-Kielce-Poznań 2007 [4] o finansowym wspieraniu inwestycji z dn. 20.03.2002 r., DzU Nr 41, 2002, poz. 363, nr 141, art. 2, p. 15, poz. 1177 oraz DzU Nr 159, 2003, poz. 1537 [5] B. M. Marciniec, J. Guliński (red.), Parki naukowe i technologiczne. Polska perspektywa, Wyd. Poznańskie, Poznań 1999 [6] K. B. Matusiak, Rozwój systemów wsparcia przedsiębiorczości. Przesłanki, polityka i instytucje, IE, Radom-Łódź 2006 [7] www.sooipp.org.pl/index2.php?d=20 [8] www.pi.gov.pl/?docId=1986&lastV=true

 Tłumaczenia:

  • en technology park


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości