- A A A+ |
Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu, Uniwersytet Jagielloński
Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu, Uniwersytet Jagielloński

 

Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu
Uniwersytet Jagielloński
ul. Czapskich 4
31-110 Kraków
tel. +48 12 663 38 30
fax: +48 12 663 38 31
cittru@uj.edu.pl
www.cittru.uj.edu.pl
 

TERAPIA PRZECIWNOWOTWOROWA OPARTA NA MODYFIKOWANYM SZCZEPIE SALMONELLA

Technologia dotyczy nowej metody leczenia nowotworów litych u ludzi i zwierząt przy użyciu modyfikowanego genetycznie szczepu bakterii Salmonella, które są w stanie wniknąć do komórek nowotworowych i wywołać ich śmierć na drodze apoptozy. Zmodyfikowane bakterie lokalizują się w tkance nowotworowej, następnie wnikają do wnętrza komórek, gdzie uruchamiają proces ich samozniszczenia prowadzący do pobudzenia komórek układu odporności. Dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii patogenne cechy Salmonella zostały znacznie osłabione. 
 

Innowacyjność:

Zachorowalność na nowotwory stale rośnie, do czego przyczyniają się zarówno czynniki środowiskowe (narażenie na substancje rakotwórcze), jak i demograficzne (starzenie się społeczeństw). Leczenie farmakologiczne chorób nowotworowych jest obecnie mało skuteczne, a przy tym poważnie naraża chorego na niepożądane działanie stosowanych leków. Proponowana terapia przeciwnowotworowa wykazuje działanie terapeutyczne poprzez połączenie bezpośredniego efektu bakterii na komórki nowotworowe oraz mobilizację przeciwnowotworowej odpowiedzi układu odporności.
 

Terapia przeciwnowotworowa oparta na modyfikowanym szczepie Salmonella. Komórki bakterii wykazujące ekspresję fragmentu przeciwciała specyficznego dla nowotworu (1) po podawaniu do krwiobiegu pacjenta akumulują się w tkance nowotworowej (2). Dzięki naturalnym mechanizmom inwazyjnym bakterie wnikają do komórek guza (3), gdzie produkując specyficzne białko (4) powodują apoptozę komórek nowotworowych (5). W efekcie następuje pobudzenie komórek odpornościowych (6) prowadzące do odpowiedzi przeciwnowotworowej organizmu.

Zastosowanie:

Technologia może stanowić nową opcję terapeutyczną dla pacjentów cierpiących na nowotwory lite, przede wszystkim jelita grubego, płuc, piersi i żołądka, a prawdopodobnie także inne choroby nowotworowe (m.in. czerniaka). Rozwiązanie jest oparte na modyfikacji genetycznej szczepu Salmonella w sposób nadający mu dwie istotne i pożądane z punktu widzenia terapii cechy:

  • zdolność do preferencyjnej kolonizacji guza dzięki ekspresji fragmentu przeciwciała anty-CEA na powierzchni komórki bakteryjnej,
  • możliwość wywołania apoptozy komórki nowotworowej dzięki kontrolowanej ekspresji białka proapoptotycznego.

Zastosowanie odpowiednio zmodyfikowanych bakterii ma na celu wykorzystanie mechanizmów umożliwiających penetrację tkanki nowotworowej, a następnie uruchomienie w jej obrębie odpowiedzi przeciwnowotworowej ze strony układu odporności pacjenta. W efekcie nastąpi połączenie bezpośredniego efektu toksycznego bakterii w komórkach nowotworu oraz uruchomienie lokalnej i systemowej odpowiedzi odpornościowej przeciwko tym komórkom, co stanowi o unikalności metody.
 

Stan wdrożenia:

Skuteczność prototypowej terapii potwierdzona badaniami na zwierzętach oraz przewidywane niskie koszty produkcji i stosowania stanowią kluczowe argumenty za przeniesieniem tej technologii do badań klinicznych. Wymaga to optymalizacji genetycznej szczepu, a więc dalszych badań in vitro oraz potwierdzenia działania in vivo. Będzie to wstęp do opracowania protokołu terapeutycznego, który stanie się podstawą badań klinicznych. Przewidywana wydajność produkcji na poziomie min. 1000 dawek terapeutycznych z 1 litra hodowli bakteryjnej sprawia, że technologia ma doskonałe perspektywy zastosowania przemysłowego. Ponadto została ona objęta zgłoszeniem patentowym „Nowy szczep bakterii Salmonella enterica s. Typhimurium, jego zastosowanie i sposób otrzymywania terapeutycznego wektora szczepionkowego” dokonanym przez Uniwersytet Jagielloński 23 lutego 2009r. Wystąpiono również o ochronę patentową za granicą.
 
 
Znaczenie społeczne i ekonomiczne:

W krajach UE zapadalność na nowotwory, które mogą być celem proponowanej terapii ocenia się na ponad milion nowych przypadków rocznie, a według przewidywań WHO w kolejnych latach nowotwory będą stanowić główną przyczynę zgonów na świecie. Globalny rynek leków przeciwnowotworowych stale rośnie, a równolegle następuje zmiana jego struktury związana z rozwojem preparatów „biologicznych” kosztem tradycyjnych leków niskocząsteczkowych – trzy produkty o największym udziale w rynku to właśnie preparaty „biologiczne”.
 
 
Porównanie z aktualnym stanem techniki:

Obecne strategie leczenia tych chorób oparte są przede wszystkim na metodach radio- i chemioterapii, które często są nieskuteczne a przy tym wywołują poważne i wyniszczające efekty uboczne. Przełom w leczeniu nowotworów miały przynieść terapie biologiczne (immunoterapia), jednak zastosowanie przeciwciał monoklonalnych jest ograniczone do tych nowotworów, na które opracowano wystarczająco specyficzne przeciwciała, a strategie oparte na podawaniu szczepionek wciąż tkwią na wczesnym etapie badań. Terapia oparta na modyfikowanym szczepie Salmonella łączy specyficzność przeciwciał i naturalną inwazyjność bakterii z kontrolowanym działaniem proapoptotocznym i immunostymulacyjnym. Technologia jest modułowa, a więc posiada duży potencjał rozwoju m.in. dzięki zmianie przeciwciała użytego do celowania terapii.

 

Twórcy projektu:

dr Michał Bereta
mgr Paulina Chorobik
dr hab. Joanna Bereta
 

 
Osoba do kontaktów:

dr Dominik Czaplicki
tel. +48 12 663 38 32
fax: +48 12 663 38 31
dominik.czaplicki@uj.edu.pl
 
 

powrót | do góry | strona główna | mapa serwisu | kalendarium | regulamin serwisu | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości