Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Polityka innowacyjna
Polityka innowacyjna

Polityka innowacyjna dąży do stworzenia właściwego systemu, który zapewni efektywne powiązania pomiędzy nauką, techniką, administracją i rynkiem. W wyniku tych powiązań istnieje możliwość szybkiego wprowadzania innowacji zwiększających konkurencyjność rynku oraz poprawienie jakości życia społeczeństwa.

W niniejszej części zostały zaprezentowane dokumenty kształtujące politykę innowacyjną (strategie, programy, raporty). Określają one sposoby wspierania innowacyjności gospodarki poprzez wzmacnianie potencjału nauki oraz współpracę sektora nauki z gospodarką i wsparcie rozwoju społeczeństwa informacyjnego.

Dokumenty o oddziaływaniu ponadkrajowym, określają główne cele, kierunki i strategie wspierania działań na rzecz wzrostu innowacyjności gospodarek na poziomie międzynarodowym (w szczególności UE)

Na poziomie krajowym przedstawiono dokumenty, będące wyrazem polityki innowacyjnej państwa, mające w zasadniczy sposób wpłynąć na rozwój innowacyjności polskiej gospodarki, w tym dokumenty określające krajowe priorytety, na które będą przeznaczone fundusze unijne w perspektywie finansowej w latach 2014-2020.

Poziom regionalny  jest zaprezentowany przez dokumenty będące narzędziem kształtowania polityki innowacyjnej na poziomie regionów. Dokumenty te określają strategiczne cele tej polityki w zależności od regionu oraz taktykę ich osiągnięcia w perspektywie długoterminowej.

 

Definicja polityki innowacyjnej[1]

Polityka innowacyjna (Innovation Policy) jest zestawem elementów polityki naukowej i polityki technologicznej. Jej celem jest wspieranie innowacyjności gospodarki, to znaczy niesienie pomocy we wprowadzaniu nowych produktów, usług, procesów technologicznych i technik zarządzania. Głównym przedmiotem jej oddziaływania są przedsiębiorstwa, zwłaszcza małe, które ponoszą ryzyko podejmowania innowacji, w przypadku ich niepowodzenia. Służy temu tworzenie klimatu sprzyjającego innowacjom, wspieranie kultury innowacyjnej firm oraz rozwijanie usług na rzecz innowacji.

Polityka innowacyjna w krajach wysoko rozwiniętych podlegała w ciągu ostatnich 30 lat wyraźnej ewolucji. Dotyczyło to celów i priorytetów realizowanej polityki, stosowanych instrumentów, roli państwa, zakresu i powiązań z innymi dziedzinami gospodarki, zmiany jej orientacji. Współczesna polityka innowacyjna jest:

  • polityką promocji szeroko pojętych innowacji i dyfuzji technologii;
  • polityką traktującą innowacje jako proces sieciowy, będący udziałem wielu współzależnych aktorów. Jest ona zorientowana na doskonalenie zdolności firm do adaptacji nie jednej, ale wielu rożnych technologii poprzez takie instrumenty jak wsparcie techniczne i badawcze, programy informacyjne i rozszerzanie usług biznesowych;
  • polityką „miękkiego” wsparcia użytkowników technologii, obejmującego wspieranie usług konsultingowych, szkoleniowych, informacyjnych i promocji, przepływu ludzi między firmami, a rożnymi instytucjami współpracującymi z nimi itp. Ważną rolę mają tutaj do odegrania instytucje pośredniczące w dziedzinie innowacji;
  • polityką, w której państwo działa jako koordynator i czynnik ułatwiający, który tworzy instytucjonalne ramy dla samoregulacji przebiegu i dyfuzji innowacji;
  • jest w coraz szerszym stopniu polityką horyzontalną, ponad sektorową, w miejsce wcześniej dominującego podejścia koncentrującego się na zagadnieniach sektorowych (np. sektory problemowe, infrastruktura techniczna, sfera nauki i techniki) oraz wsparciu firm i instytucji uczestniczących w procesie innowacyjnym. Ważnym celem stało się zdobywanie akceptacji społecznej dla nauki i techniki;
  • jest w większości krajów wysoko rozwiniętych domeną polityki regionalnej. Wynika to z tego, iż struktury innowacyjne mają przede wszystkim charakter regionalny. Na tym poziomie występują więc najbardziej odpowiednie warunki i czynniki dla tworzenia klimatu dla przedsiębiorczości i innowacyjności,
  • jest zasadniczo polityką skierowaną do sektora małych firm, mimo iż z efektów wielu przedsięwzięć podejmowanych przez tę politykę mogą korzystać także i większe podmioty gospodarcze. Wsparcie państwa dla sektora małych firm w dziedzinie innowacji uzasadniane jest koniecznością rekompensowania niedoskonałości rynkowych, systemowych i regulacyjnych. Są one przyczyną występowania licznych ograniczeń i przeszkód osłabiających zdolności absorpcyjne firm, dostęp do niezbędnej wiedzy i innych zasobów, o wiele bardziej dotkliwie odczuwanych przez małe firmy niż większe jednostki Duże przedsiębiorstwa, z racji posiadania niezbędnych zasobów i umiejętności oraz bardziej rozwiniętych kontaktów z otoczeniem, uznawane są przez polityków gospodarczych za podmioty stosunkowo dobrze przygotowane do realizacji innowacji, a ewentualna pomoc państwa adresowana do tej grupy firm, może dotyczyć wsparcia dla podejmowanych przez nie programów badawczych, czy współpracy z mniejszymi firmami.

Współczesna polityka innowacyjna państwa staje się niezbędnym składnikiem otoczenia (sieci) partnerów małych firm w dziedzinie innowacji. Jej rolą jest – zgodnie z oczekiwaniami małych firm – pomoc w budowaniu zdolności absorpcyjnej i innowacyjnej firm oraz ułatwianie firmom dostępu do zewnętrznych usług na rzecz innowacji. Innymi słowy, celem polityki innowacyjnej jest obniżanie progu trudności podejmowania i realizacji innowacji, zmniejszenie stopnia ryzyka i niepewności oraz pomoc w dokonaniu optymalnego wyboru dla przedsiębiorstw wprowadzających innowacje. Kładzie się również nacisk na środowisko, w którym działają innowacyjne firmy, będące dla nich ważnym źródłem informacji technicznych oraz zasobów niezbędnych dla innowacji.

Polityka innowacyjna wobec małych firm staje wobec ogromnej różnorodności zachowań innowacyjnych firm. Generalnie, wyróżnia się tutaj dwie grupy firm: (i) aktywne innowacyjnie (i technologicznie) oraz (ii) słabe (bierne) innowacyjnie. Obie grupy firm mają odmienne kompetencje i potrzeby w dziedzinie innowacji. Stosownie do tego podziału dobierane są instrumenty polityki innowacyjnej. W przypadku małych firm aktywnych innowacyjnie o wysokich kompetencjach technologicznych innowacyjnej polityka innowacyjna koncentruje się na wypracowaniu zestawu działań obejmujących węzłowe punkty powstawania innowacji, a następnie ich absorpcję przez firmy. Można wymienić takie działania, jak: zapewnienie firmom dostępu do prognoz rozwoju nauki i techniki, informacji o planach rozwoju gospodarczego, upowszechnianie informacji o najnowszych osiągnięciach naukowo-technicznych i ich możliwych zastosowaniach, wspieranie kooperacji małych firm z publicznymi instytucjami naukowymi itp.

Małe firmy o niskiej innowacyjności, słabe technologicznie, stanowią najliczniejszą część sektora MSP. Mają one problemy z monitorowaniem postępu technicznego, szybkiej reakcji na zmiany oraz regularnej odnowy produktów i procesów. Do najważniejszych instrumentów państwa należy m.in.: wspomaganie rozwoju infrastruktury instytucjonalnej transferu technologii (w postaci agencji transferu technologii, centrów innowacji, inkubatorów przedsiębiorczości, itp.), a także upowszechnianie informacji, subwencjonowanie edukacji i szkoleń, opłacanie zatrudnienia w firmach pracowników o wysokich kwalifikacjach, ułatwianie wchodzenia firm do przedsięwzięć kooperacyjnych, stymulowanie zapotrzebowania małych firm na innowacje i pomoc w jej realizacji poprzez rożnego rodzaju wsparcie finansowe (ulgi inwestycyjne i podatkowe, preferencje kredytowe), kompleksowe programy pomocowe.

 

ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY DOKUMENTAMI KSZTAŁTUJĄCYMI POLITYKĘ INNOWACYJNĄ

Skróty nazw dokumentów

BEiŚ - Strategia Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko

DSRK 2030 - Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju: Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności

KPB - Krajowy Program Badań

KPR - Krajowy Program Reform na lata 2013-2014

KPZK - Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030

KSSR - Krajowa strategia rozwoju regionalnego – Regiony-miasta-obszary wiejskie

NPS - Narodowy Plan Szerokopasmowy

NSS - Narodowa Strategia Spójności do 2013 roku

POIR - Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

POPC - Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014-2020

POPW - Program Operacyjny Polska Wschodnia

POWER - Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

PRP - Program Rozwoju Przedsiębiorstw

PWI - Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011-2020

PZIP - Program Zintegrowanej Informatyzacji Państwa

RIS - Regionalne Strategie Innowacji

RPO - Regionalne Programy Operacyjne

SIEG - Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki

SRK 2020 - Strategia Rozwoju Kraju 2020: Aktywne społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka i sprawne państwo

SRKL - Strategia rozwoju kapitału ludzkiego

SRKS - Strategia rozwoju kapitału społecznego

SRSBN - Strategia rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego RP

SRT - Strategia rozwoju transportu

SRWRR - Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa

SSP - Strategia Sprawne państwo

 

Źródło: [1] Stawasz E., Polityka innowacyjna, [w:] Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć, pod red. Krzysztofa B. Matusiaka, PARP, Warszawa 2011, s. 198-199.


powrót | do góry | strona główna | mapa serwisu | kalendarium | regulamin serwisu | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości