Program Operacyjny Kapitał Ludzki

 

29 listopada 2006 r. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest jednym z programów operacyjnych służących realizacji Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 (NSRO) i obejmuje całość interwencji Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) w Polsce.

 

Program stanowi odpowiedź na wyzwania, jakie przed państwami członkowskimi UE, w tym również Polską, stawia odnowiona Strategia Lizbońska (http://www.strategializbonska.pl/) Do wyzwań tych należą: uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji i podejmowania pracy, rozwijanie wiedzy i innowacji oraz tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy. Zgodnie z założeniami Strategii Lizbońskiej oraz celami polityki spójności krajów unijnych,  rozwój kapitału ludzkiego i społecznego przyczynia się do pełniejszego wykorzystania zasobów pracy oraz wsparcia wzrostu konkurencyjności gospodarki.

 

 

CELE I PRIORYTETY PO KL

 

Program Operacyjny Kapitał Ludzki wpisuje się w cel główny NSRO 2007–2013 realizując drugi cel horyzontalny tj. poprawę jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej. PO Kapitał Ludzki czyni to za pośrednictwem celu głównego Programu, który został sformułowany jako Wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej. Ponadto, oprócz celu 2 NSRO PO Kapitał Ludzki swoim zakresem wsparcia będzie również przyczyniał się do realizacji celu 1 NSRO, zakładającego poprawę jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowę mechanizmów partnerstwa, celu 4 NSRO obejmującego wsparcie dla przedsiębiorstw i podnoszenie kwalifikacji ich pracowników, celu 5 NSRO odnoszącego się do przeciwdziałania marginalizacji regionów (w zakresie rozwoju społecznego) oraz celu 6 NSRO, który zakłada wsparcie obszarów wiejskich.

 

Z celu głównego wynikają następujące cele szczegółowe Programu:

 

1. Podniesienie poziomu aktywności zawodowej oraz zdolności do zatrudnienia osób bezrobotnych i biernych zawodowo

2. Zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego

3. Poprawa zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw do zmian zachodzących w gospodarce

4. Upowszechnienie edukacji społeczeństwa na kaSdym etapie kształcenia przy równoczesnym zwiększeniu jakości usług edukacyjnych i ich silniejszym powiązaniu z potrzebami gospodarki opartej na wiedzy

5. Zwiększenie potencjału administracji publicznej w zakresie opracowywania polityk i świadczenia usług wysokiej jakości oraz wzmocnienie mechanizmów partnerstwa

6.  Wzrost spójności terytorialnej.

 

Program składa się z 10 Priorytetów, realizowanych zarówno na poziomie centralnym jak i regionalnym. W ramach komponentu centralnego środki zostaną przeznaczone przede wszystkim na wsparcie efektywności struktur i systemów instytucjonalnych, natomiast środki komponentu regionalnego zostaną przeznaczone na wsparcie dla osób i grup społecznych.

 

Priorytety i cele realizowane w PO KL to (pogrubioną czcionką działania realizowane przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości - PARP):

 

1. Priorytet I: Zatrudnienie i integracja społeczna

1.1. Cel szczegółowy 1: Modernizacja Publicznych Służb Zatrudnienia (PSZ);

1.2. Cel szczegółowy 2: Zwiększenie zasięgu oddziaływania Aktywnych Polityk Rynku Pracy;

1.3. Cel szczegółowy 3: Wzmocnienie instytucji pomocy społecznej i budowa partnerstwa na rzecz integracji społecznej.

 

2. Priorytet II: Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących

2.1. Cel szczegółowy 1: Rozwój i poprawa funkcjonowania systemowego wsparcia adaptacyjności pracowników i przedsiębiorstw;

2.2. Cel szczegółowy 2: Rozwój wykwalifikowanej i zdolnej do adaptacji siły roboczej;

2.3. Cel szczegółowy 3: Poprawa funkcjonowania systemu przewidywania i zarządzania zmianą gospodarczą;

2.4. Cel szczegółowy 4: Poprawa stanu zdrowia osób pracujących poprzez opracowywanie programów profilaktycznych oraz programów wspierających powrót do pracy;

2.5. Cel szczegółowy 5: Podnoszenie kwalifikacji i umiejętności personelu medycznego;

2.6. Cel szczegółowy 6: Podniesienie jakości w jednostkach służby zdrowia..

 

3. Priorytet III: Wysoka jakość systemu oświaty

3.1. Cel szczegółowy 1: Wzmocnienie zdolności systemu edukacji w zakresie monitoringu, ewaluacji i badań edukacyjnych oraz ich wykorzystanie w polityce edukacyjnej i zarządzaniu oświatą;.

3.2. Cel szczegółowy 2: Podniesienie jakości systemu kształcenia i doskonalenia nauczycieli;

3.3. Cel szczegółowy 3: Poprawa stopnia powiązania oferty w zakresie kształcenia i szkolenia z potrzebami rynku pracy, w szczególności poprzez dostosowywanie programów nauczania i materiałów dydaktycznych (w tym podręczników) oraz wprowadzenie nowych form doskonalenia nauczycieli w przedsiębiorstwach;

3.4.   Cel szczegółowy 4: Opracowanie i wdrożenie Krajowych Ram Kwalifikacji i Krajowego Systemu Kwalifikacji oraz upowszechnienie uczenia się przez całe życie.

 

4. Priorytet IV: Szkolnictwo wyższe i nauka

4.1. Cel szczegółowy 1: Dostosowanie kształcenia na poziomie wyższym do potrzeb gospodarki i rynku pracy;

4.2. Cel szczegółowy 2: Poprawa jakości oferty edukacyjnej szkół wyższych;

4.3. Cel szczegółowy 3: Podniesienie atrakcyjności kształcenia w obszarze nauk matematyczno - przyrodniczych i technicznych na poziomie wyższym;

4.4. Cel szczegółowy 4: Podniesienie kwalifikacji kadr sektora B+R w zakresie współpracy z gospodarką oraz marketingu i komercjalizacji badań naukowych.

 

5. Priorytet V: Dobre rządzenie

5.1. Cel szczegółowy 1: Poprawa zdolności regulacyjnych administracji publicznej;

5.2. Cel szczegółowy 2: Poprawa jakości usług oraz polityk związanych z rejestracją działalności gospodarczej i funkcjonowaniem przedsiębiorstw;

5.3. Cel szczegółowy 3: Modernizacja procesów zarządzania w administracji publicznej i wymiarze sprawiedliwości;

5.4. Cel szczegółowy 4: Budowa potencjału partnerów społecznych i organizacji pozarządowych ukierunkowana na wzmocnienie ich aktywnego uczestnictwa w procesie realizacji Strategii Lizbońskiej.

 

6. Priorytet VI: Rynek pracy otwarty dla wszystkich

6.1. Cel szczegółowy 1: Zwiększenie zasięgu oddziaływania Aktywnej Polityki Rynku Pracy;

6.2. Cel szczegółowy 2: Zwiększenie poziomu zatrudnienia wśród osób młodych;

6.3. Cel szczegółowy 3: Zmniejszanie bezrobocia wśród osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy (kobiet, osób długotrwale bezrobotnych, osób niepełnosprawnych, osób bezrobotnych zamieszkujących na obszarach wiejskich);

6.4. Cel szczegółowy 4: Zwiększenie poziomu zatrudnienia wśród osób starszych.

 

7. Priorytet VII: Promocja integracji społecznej

7.1. Cel szczegółowy 1: Poprawa dostępu do rynku pracy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym;

7.2. Cel szczegółowy 2: Wzmocnienie i poszerzenie zakresu działań sektora ekonomii społecznej.

 

8. Priorytet VIII: Regionalne kadry gospodarki

8.1. Cel szczegółowy 1: Rozwój wykwalifikowanej i zdolnej do adaptacji siły roboczej;

8.2. Cel szczegółowy 2: Poprawa funkcjonowania systemu przewidywania i zarządzania zmianą gospodarczą.

 

9. Priorytet IX: Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach

9.1. Cel szczegółowy 1: Zmniejszenie nierówności w upowszechnieniu edukacji, szczególnie pomiędzy obszarami wiejskimi i miejskimi;

9.2. Cel szczegółowy 2: Zmniejszenie nierówności w jakości usług edukacyjnych, szczególnie pomiędzy obszarach wiejskimi i miejskimi (w zakresie kształcenia ogólnego);

9.3. Cel szczegółowy 3: Podniesienie atrakcyjności i jakości kształcenia zawodowego;

9.4. Cel szczegółowy 4: Wzmocnienie rozwoju zawodowego i podnoszenia kwalifikacji nauczycieli, szczególnie na obszarach wiejskich.

 

10. Priorytet X: Pomoc techniczna

10.1. Cel szczegółowy 1: Zapewnienie organizacyjnego, administracyjnego i finansowego wsparcia procesu zarządzania, wdrażania, monitorowania, kontroli oraz prac Komitetu Monitorującego PO KL, służącego sprawnemu wdrażaniu PO KL oraz efektywnemu wykorzystaniu środków EFS;

10.2. Cel szczegółowy 2: Zapewnienie organizacyjnego, administracyjnego i finansowego wsparcia procesu ewaluacji, informacji i promocji EFS, służącego sprawnemu wdrażaniu PO KL oraz efektywnemu wykorzystaniu środków EFS.

 

FINANSOWANIE

Program Operacyjny Kapitał Ludzki finansowany będzie w 85 proc. ze środków Unii Europejskiej (z EFS) oraz w 15 proc. ze środków krajowych. Łączna wielkość środków finansowych zaangażowanych w realizację Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w latach 2007–2013 wyniesie ok. 14,6% całości środków przeznaczonych na realizację programów operacyjnych, tj. 11 420 207 059 euro. W ramach tej kwoty środki Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) (http://www.efs.gov.pl/)  wynoszą 9 707 176 000 euro, a wkład krajowy stanowi 1 713 031 059 euro.

W ramach Programu ok. 60% alokowanych środków zostanie przeznaczonych na wsparcie realizowane przez regiony, zaś pozostałe ok. 40% środków będzie wdrażane sektorowo przez odpowiednie resorty.

 

Środki na współfinansowanie wkładu krajowego PO KL pochodzić będą z następujących źródeł:

 

1. Budżet państwa;

2. Budżet jednostek samorządu terytorialnego;

3. Inne środki publiczne (PFRON, Fundusz Pracy, Narodowy Fundusz Zdrowia).

 

Podział środków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na poszczególne priorytety przedstawia się następując

 

Priorytet	Ogółem (w euro)	Udział procentowy
I. Zatrudnienie i integracja społeczna	506 189 358	4,43 %
II. Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia pracujących	778 011 906	6,81 %
III. Wysoka jakość systemu oświaty	1 006 236 268	8,81 %
IV. Szkolnictwo wyższe i nauka	960 366 839	8,41 %
V. Dobre rządzenie	610 854 094	5,35 %
VI. Rynek pracy otwarty dla wszystkich	2 256 929 201	19,76 %
VII. Promocja integracji społecznej	1 552 906 053	13,60 %
VIII. Regionalne kadry gospodarki	1 588 479 612	13,91 %
IX. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach	1 703 425 446	14,92 %
X. Pomoc techniczna	456 808 282	4,00 %
OGÓŁEM PO KL:	11 420 207 059	100 %

Podstawowym dokumentem określającym zasady kwalifikowalności wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki są Wytyczne kwalifikowalności wydatków współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013.

 

Dzień rozpoczęcia kwalifikowalności wydatków 12 grudnia 2006 r.

 

CROSS–FINANCING ( finansowanie krzyżowe)

 

Działania współfinansowane z EFS mogą być, w sposób komplementarny i z zastrzeżeniem pułapu 10% (w przypadku osi priorytetowej integracja społeczna – 15%) finansowania wspólnotowego każdej osi priorytetowej programu operacyjnego, objęte zakresem pomocy z innego funduszu, pod warunkiem, że są one konieczne do odpowiedniej realizacji operacji i są bezpośrednio z nią powiązane. W związku z powyższym w ramach poszczególnych działań, dla których wskazany został obszar cross-financingu możliwe będzie współfinansowanie z EFS operacji, które spełniają kryteria kwalifikowalności dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ( http://ec.europa.eu/regional_policy/funds/feder/index_en.htm).

 

W ramach PO KL środki z udziałem cross-financingu zostaną przeznaczone przede wszystkim na: zakup sprzętu i wyposażenia niezbędnego do realizacji projektów, dostosowanie miejsc pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz zakup infrastruktury teleinformatycznej.

 

Ponadto środki w ramach działań współfinansowanych z udziałem cross-financingu zostaną skierowane na eliminację barier utrudniających lub zniechęcających do brania pełnego udziału w życiu społecznym i realizację inicjatyw przyczyniających się do osiągania celów horyzontalnych w ramach Programu tj. zniesienia wszelkich nierówności, dążenia do równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz zwalczania przejawów dyskryminacji, w tym m.in. ze względu na wiek, płeć, rasę i niepełnosprawność.

 

ZARZĄDZANIE PROGRAMEM

Instytucją Zarządzającą PO KL jest minister właściwy ds. rozwoju regionalnego, który wykonuje swoje funkcje przy pomocy Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Instytucja Zarządzająca przekaże realizację części swoich zadań Instytucjom Pośredniczącym:

 

Priorytet I, II – minister właściwy ds. pracy;

Priorytet III - minister właściwy ds. oświaty i wychowania;

Priorytet IV - minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego;

Priorytet V – brak Instytucji Pośredniczącej. Instytucja Zarządzająca PO KL koordynuje działania Instytucji Pośredniczących II stopnia;

Priorytety VI – IX - zadania są delegowane do poszczególnych Samorządów Województw.

 

REALIZACJA PROGRAMU

 

Niemal wszystkie projekty w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki będą wybierane w drodze procedury konkursowej.

 

Oczekuje się, że dzięki realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki m.in.:

1. Szkoleniami zostanie objętych ok. 610.000 pracowników przedsiębiorstw oraz 24.000 pielęgniarek i położnych, a także 1.200 lekarzy deficytowych specjalności (onkologia, kardiologia i medycyna pracy),

2. Wsparcie otrzyma ok. 950.000 osób bezrobotnych i poszukujących pracy, w tym: 250.000 osób do 24. roku życia oraz 150.000 osób w wieku 50-64 lata,

3. Środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej otrzyma ok. 100.000 osób, dzięki czemu powstanie ok. 110.000 nowych miejsc pracy,

4. Wsparcie otrzyma 355 publicznych instytucji rynku pracy oraz ok. 1.900 instytucji pomocy społecznej. 

 
Program Operacyjny Kapitał Ludzki pozwoli m.in. na:

1. Zwiększenie do poziomu 60 proc. (z 54,5 proc. w 2006 r.) wskaźnika zatrudnienia osób w wieku produkcyjnym (15-64 lata) w Polsce;

2. Zmniejszenie do 14 proc. (z 21 proc. w 2005 r.) wskaźnika zagrożenia ubóstwem.

 

Rola PARP w obszarze realizacji PO KL

 

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości będzie wdrażać dwa cele w ramach Priorytetu II PO KL - Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących. Ich rezultatem ma być podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez zwiększenie inwestowania w kapitał ludzki firm oraz poprawa jakości i dostępu do usług wspierających rozwój przedsiębiorczości.

 

Komponent instytucjonalny procesu realizacji celów PO KL, w ramach części, w której uczestniczy PARP, prezentuje się następując

 

Funduszu finansujący działanie

Europejski Fundusz Społeczny

Instytucja Zarządzająca

Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego

Instytucja Pośrednicząca

Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Instytucja odpowiedzialna za otrzymywanie płatności dokonywanych przez Komisję Europejską

Minister właściwy do spraw finansów publicznych

Instytucja Wdrażająca

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Instytucja odpowiedzialna za dokonywanie płatności na rzecz beneficjentów

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

 

Zadania PARP jako Instytucji Wdrażającej

• Przyjmowanie wniosków aplikacyjnych od beneficjentów;
• Dokonywanie wyboru projektów do współfinansowania i podpisywania umów z beneficjentami;
• Przedkładanie wniosków o płatność (zestawienia wydatków) do Instytucji Pośredniczących;
• Monitorowanie realizacji poszczególnych projektów;
• Weryfikacja wykorzystania środków przez beneficjentów, w tym kontroli na miejscu;
• Przygotowania okresowych, rocznych i końcowych sprawozdań z realizacji działania;
• Przechowywanie wszelkiej dokumentacji związanej z realizacją projektów przez 3 lata od daty zamknięcia projektu.

NA ZAKOŃCZENIE

 

W razie wątpliwości terminologicznych związanych z występującymi w opracowaniu pojęciami zachęcamy do odwiedzenia strony: http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/Slowniczek/

 

Więcej informacji o PO KL, jak również o innych aspektach związanych z funduszami wspólnotowymi, na stronach internetowych:

 

http://www.parp.gov.pl/

http://www.mrr.gov.pl/

http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/

 

PO KL oraz dokumenty związane z tym programem znajdują się obecnie na etapie konsultacji. W związku z toczącym się procesem finalizowania uzgodnień podane w opracowaniu informacje mogą nie być już w całości aktualne.

 

Stan na dzień: 19.7.2007 r.

Opracował: Przemysław Lewandowski