Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2011/02/23 09:46:16
Ekoinnowacyjność dziś i jutro – wyzwania, bariery rozwoju oraz instrumenty wsparcia

Ekoinnowacyjność dziś i jutro – wyzwania, bariery rozwoju oraz instrumenty wsparcia, pod redakcją Leszka Woźniaka, Jacka Strojnego, Elżbiety Wojnickiej

przedstawia kluczowe wyzwania, bariery rozwoju oraz instrumenty wsparcia działań ekoinnowacyjnych, jakimi dysponują lub mogą w przyszłości dysponować przedsiębiorstwa.

Wiele ekoinnowacji, mimo olbrzymiego potencjału kreowania ekorozwoju, z racji dużych nakładów finansowych na ich rozwój i wykonanie, w czasach współczesnych przegrywa (na rynku) konkurencję z dotychczasowymi, lub nowymi, ale bez znamion ekoinnowacyjności, technologiami lub produktami. Tak więc rozwój żywiołowy, bez ustalenia priorytetów  i wspierania ekoinnowacji, nie może dać gwarancji ich wdrażania i zrównoważonego rozwoju. Największe znaczenie, z punktu widzenia strategicznych perspektyw rozwoju globalnej społeczności, powinna mieć praktyka ekoinnowacyjności w sektorach o największym znaczeniu dla całej ludzkości, których produkty i technologie dotykają nas wszystkich i całego ziemskiego ekosystemu. Są to: gospodarka żywnościowa, energetyka, budownictwo, transport, medycyna, przemysł ochrony środowiska, bowiem one w największym zakresie decydują o jakości i komforcie życia wszystkich mieszkańców globu, a nie tylko finansowej i korporacyjnej elity.

Ekoinnowacje (czy inaczej mówiąc, innowacje zrównoważonego rozwoju) należą wciąż jeszcze w przeważającej mierze do grupy inwestycji podwyższonego ryzyka. Mimo, że niektóre ekologicznych ustawicznie wzmacniają swoją rynkową pozycję, to jednak w wielu przypadkach wynalazków ze sfery zrównoważonego rozwoju powstaje pytanie o prawdopodobieństwo ich sukcesu handlowego. Równocześnie jednak charakteryzują się one potencjałem do wzbudzenia wykładniczych zmian cywilizacyjnych. Potencjał ten wynika nie tylko z ich właściwości, ale również z uskutecznianej od niedawna polityki promowania zrównoważonego rozwoju. Możliwości transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju wymagają często rozwiązań systemowych w wymiarze pojedynczego przedsiębiorstwa, jak również w makroskali. Istotnym elementem zmian cywilizacyjnych jest zamykanie obiegu surowców i eliminowanie ich strat powstających na skutek spalania lub deponowania na składowiskach odpadów. Metodami realizacji tego celu jest nowa kultura konsumpcji uwzględniająca m.in. możliwie długie oraz ponowne użycie produktów, wykorzystanie części zużytych produktów do wytwarzania nowych lub regeneracji będących w użyciu, wykorzystanie zużytych materiałów w roli surowców do dalszej produkcji. Zrównoważona konsumpcja i produkcja to strategia kształtowania popytuzmierzająca do wykorzystania zasobów środowiska i usług gospodarczych w celu zaspokojeniapotrzeb i podniesienia jakości życia wszystkich, przy jednoczesnym odtworzeniukapitału przyrodniczego dla przyszłych pokoleń.

Ekoinnowacje i ich efekty są tym elementem, który łączy wszystkie składowe rozwojuzrównoważonego: mają pozytywny wpływ na stan środowiska przyrodniczego i jakość życia(wymiar społeczny), oraz pozwalają na zwiększenie efektywności produkcji.Co więcej, ekoinnowacje przyczyniają się do wzrostu gospodarczego, nie tylko w krótkim,ale i w długim czasie i powodują wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw bez negatywnegooddziaływania na środowisko przyrodnicze. Z tego powodu, polityka wspierająca ekoinnowacyjnośćjest także nazywana polityką innowacyjną „trzeciej generacji”.

Odpowiednio nakierunkowana kultura jest drogą doekoinnowacyjności. Do uwarunkowań kulturowych zaliczyć można działania lokalnych samorządów, którepowinny z właściwym zaangażowaniem, przy współpracy  z przedsiębiorcami i lokalną społecznością,tworzyć rożnego rodzaju lokalne inicjatywy wspierające przedsiębiorczość. Ustawowe uprawnienia samorządowych władz wojewódzkich, powiatowych czy gminnych, umożliwiają podejmowanie szerokich decyzji w zakresie zmiany oblicza środowiska. Kompetencje są, należy więc zadbać o znajomość rzeczy, poprzez podnoszenie świadomości i otwarcie się na innowacje. Jeśli ograniczenia wynikają z konieczności przestrzegania rygorystycznego prawa (prawo budowlane, ochrona środowiska) oraz niewystarczających środków finansowych, to tym bardziej należy pracowaćnad zmianami kulturowymi.

Dla większości ludzi cenniejszym jest dobry samochód niż własne zdrowie, a nawet życie. Ta bariera bardzo niskiej świadomości (choć zapewne świadomość ta wzrasta), decyduje o wyborze najtańszej, bardzo niskiej jakości „żywności masowego rażenia”. Ekoinnowacyjne technologie rolnictwa ekologicznego, choć najczęściej mają charakter rozwiązań bazujących na znanych procesach i zjawiskach naturalnych, nie wymagają dodatkowych nakładów materiałów i energii. Proekologiczne technologie są znane i wykorzystywane od dawna, niektóre od wieków, co wcale nie oznacza, że z wielu powodów (zdrowotnych, środowiskowych itd.), nie pozostają najlepsze.

 Instrumenty wspierające rozwój ekoinnowacyjności w Polsce i na świecie obejmują instrumenty prawne, finansowe, instytucjonalne oraz niematerialne. Rozwój ekoinnowacji zależy od prawa tworzącego ramy funkcjonowania w tym zakresie przedsiębiorstw oraz sektora naukowo-badawczego, a także instytucji tworzących infrastrukturę wsparcia innowacji i ekoinnowacji.

Klastry ekoinnowacyjne są jednym z instrumentów wspierania rozwoju zrównoważonego. Rozwój klastrów jest wspierany, gdyż przyczynia się do wzrostu konkurencyjności państw i terytoriów, gdzie klastry te powstają. Konkurencyjne na płaszczyźnie międzynarodowej będą bowiem te kraje i regiony, które są w stanie wypracować warunki dla powstania biegunów wzrostu wokół konkurencyjnych branż. Firmy w klastrach będą bardziej konkurencyjne niż firmy spoza nich, gdyż dzięki współpracy i koncentracji geograficznej odbywa się bardziej intensywna wymiana wiedzy i informacji między dostawcami, odbiorcami, konkurentami oraz branżami i instytucjami powiązanymi z daną firmą. Zidentyfikowane dotychczas w Polsce inicjatywy klastroweobejmują różnorodne podmioty związane z żywnością ekologiczną, czy energią odnawialnąi mają zasięg głównie regionalny, choć w przypadku energetyki również krajowy. W wielu podregionachkraju występują istotne koncentracje zatrudnienia w branżach potencjalnie powiązanychz działalnością ekologiczną. Można zaryzykować tezę, że prawie każdy podregion mógłby znaleźćwłasną specjalizację w zakresie promocji pewnych rodzajów ekoinnowacyjności.

Wdrażane w polskich przedsiębiorstwach rozwiązania ekoinnowacyjne są nowatorskie, i co istotne,proste do powielenia. W przeciwieństwie do rozwiązań proponowanych przez firmy w państwachstarej Unii rodzime pomysły są tańsze, a przez to mogą być powszechniej stosowane. Przyczyny małego zainteresowania polskimi technologiami środowiskowymize strony krajowych przedsiębiorców, to m.in. długi czas oczekiwania na wypracowaniedanego rozwiązania. Chcąc rozwijać technologie ekoinnowacyjne należy w sposób kompleksowy podejść doich wsparcia, tak by mogły one skutecznie konkurować zarówno w kraju jak i za granicą. Rozwój ekoinnowacji stawia wiele trudnych wyzwań tak przed administracją państwowąjak i biznesem oraz nauką w Polsce. Rozwiązania problemów oprócz innowacyjnego myślenia, działań organizacyjnych, wsparcia instytucjonalnego, czy nakładów finansowych, wymagają przewartościowania podstawy odniesienia, tak by w centrum zainteresowania znalazła się jakość życia społeczeństwa, o której decyduje również jakość środowiska naturalnego.

do pobrania

powstała w ramach działania: „Innowacje w Przedsiębiorstwach – Klub Innowacyjnych Przedsiębiorstw” projektu systemowego PARP „Rozwój zasobów ludzkich poprzez promowanie wiedzy, transfer i upowszechnianie innowacji”, finansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego ze środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet II, Działanie 2.1, Poddziałanie 2.1.3. 

Autor:Elżbieta Wojnicka 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2018 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości