2008-07-21

2,6 mld euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego umożliwi budowę nowoczesnej infrastruktury naukowo-badawczej i innowacyjnej. Z pieniędzy tych powstanie ponad 20 kluczowych przedsięwzięć w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Najwięcej zyska Wrocław, Warszawa i Kraków.

Polskim problemem jest rozproszenie infrastruktury badawczej. Mamy wiele ośrodków badawczo-rozwojowych (B+R), jednak ze względu na małe budżety tylko nieliczne są dobrze wyposażone i stać je na zatrudnianie wysokokwalifikowanych specjalistów z kraju i zagranicy. Brakuje nam bardzo ośrodków na najwyższym europejskim poziomie. Szansę na powstanie takich centrów otworzyły fundusze europejskie, z których spora część zostanie przeznaczona na rozwój nowoczesnej infrastruktury badawczej. Mimo że w latach 2007-2013 do naszego kraju napłynie największa pomoc w historii Unii Europejskiej, to już wiadomo, że pieniędzy będzie za mało, by zaspokoić potrzeby wszystkich centrów B+R w Polsce.

Koncentracja środków
Dlatego powstał pomysł, by zapewnić europejskie wsparcie na najistotniejsze przedsięwzięcia dla rozwoju Polski i regionów. Ponadto nowe projekty powinny spełniać kryterium kompleksowości, przyczyniając się do wzmocnienia ośrodków badawczych o dużym potencjale oraz tworzenia wspólnej infrastruktury badawczej. Pieniądze mają wesprzeć rozwój infrastruktury badawczej w trzech priorytetowych dziedzinach: technologii informacyjnych, biotechnologii i zaawansowanych technologii wytwórczych. Stąd wszystkie projekty przygotowywane są przez konsorcja, które wspólnie realizują przedsięwzięcie, a po jego zakończeniu będą razem korzystać z jego rezultatów.

Jeden z największych projektów kluczowych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka – Centrum Badań Przedklinicznych i Technologii (CePT) o wartości prawie 360 mln zł (w tym dofinansowanie z EFRR to ponad 305 mln zł) - od początku powstaje jako przedsięwzięcie partnerskie. Uczestniczą w nim: Warszawski Uniwersytet Medyczny, który pełni funkcję koordynatora, Uniwersytet Warszawski, Politechnika Warszawska, Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN oraz Instytut Wysokich Ciśnień PAN.

– Przygotowanie projektu jest wysiłkiem zbiorowym wszystkich partnerów projektu, choć niewątpliwie największy ciężar spoczywa na WUM, ponieważ w projekcie odgrywa rolę koordynatora – mówi Beata Piekutowska, dyrektor projektu Biura CePT Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Także drugi ogromny projekt – Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii (CEZAMAT) realizowany jest w partnerstwie. Oprócz Politechniki Warszawskiej, która była inicjatorem tego przedsięwzięcia, mamy jeszcze ośmiu innych partnerów: dwie uczelnie (Uniwersytet Warszawski i Wojskowa Akademia Techniczna), cztery instytuty PAN (Instytut Fizyki, Instytut Wysokich Ciśnień, Instytut Chemii Fizycznej i Instytut Podstawowych Problemów Techniki) i dwa instytuty branżowe (Instytut Technologii Elektronowej i Instytut Technologii Materiałów Elektronicznych). – Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z harmonogramem, to za cztery lata Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii działać będzie w pełnym wymiarze – mówi prof. Krzysztof Kurzydłowski, pełnomocnik Rektora Politechniki Warszawskiej ds. Realizacji Przedsięwzięcia Centrum Zaawansowanych Materiałów i Technologii. Budżet podobny jest do przedsięwzięcia koordynowanego przez Warszawski Uniwersytet Medyczny - wartość prawie 360 mln zł, w tym dofinansowanie z EFRR ponad 305 mln zł.
 
Wspólna infrastruktura
Celem tego ostatniego przedsięwzięcia jest skonsolidowanie warszawskiego środowiska naukowego, działającego w obszarze materiałów i zaawansowanych technologii i unowocześnienie zaplecza laboratoryjnego. Jeśli chodzi o część inwestycyjną, to przedsięwzięcie zakłada powstanie dwóch budynków wyposażonych w aparaturę naukowo-badawczą (powstaną m.in. strefy kompatybilności czystości z tzw. cleanroomami) oraz utworzenie tzw. struktury rozproszonej, czyli włączenie do Centrum laboratoriów istniejących już na terenie siedzib członków konsorcjum. Ze względu na sporą liczbę członków konsorcjum, różniących się zarówno położeniem ich własnej infrastruktury badawczej, jak i często rozbieżnymi celami badawczymi, sporo wysiłku wymaga stworzenie porozumienia organizacyjno-prawnego. Ma ono doprowadzić do utworzenia sprawnego systemu współdziałania partnerów w trakcie realizacji projektu i po jego zakończeniu.

W ramach projektu koordynowanego przez Warszawski Uniwersytet Medyczny powstaną powiązane ze sobą laboratoria środowiskowe, integrujące działalność badawczą i wdrożeniową przez realizację Programu Badawczego Projektu CePT w zakresie badań podstawowych i przedklinicznych, w obszarach analizy strukturalnej i funkcjonalnej białek, fizyko-chemii i nanotechnologii biomateriałów, biotechnologii molekularnej, patofizjologii i fizjologii, onkologii, genomiki, neurobiologii oraz chorób związanych z procesami starzenia.

Planuje się utworzenie następujących laboratoriów środowiskowych:

• Centrum Badań Przedklinicznych
• Centrum Neurobiologii
• Centrum Medycyny Doświadczalnej
• Centrum Analizy Struktury i Funkcji Białek
• Centrum Biotechnologii Molekularnej
• Centrum Badań Fizyko-Chemicznych Układów i Materiałów o Znaczeniu Biologicznym
• Centrum Wielkoskalowego Modelowania i Przetwarzania Danych Biomedycznych;
• Centrum Akceleracji Cząstek i Tomografii Pozytonowej
• Centrum Bio-nanomateriałów
• Centrum Technologii Biomedycznych i Fizyki Medycznej.

Dotacje uzyskane w ramach Projektu CePT zostaną przeznaczone na stworzenie infrastruktury naukowej, niezbędnej do powstania laboratoriów, a w szczególności na:

1. Budowę laboratorium środowiskowego pod nazwą Centrum Badań Przedklinicznych w ramach Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
2. Rozbudowę budynku na potrzeby laboratorium środowiskowego pod nazwą Centrum Neurobiologii w ramach Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN
3. Adaptację pomieszczeń na potrzeby laboratoriów środowiskowych w ramach pozostałych Instytucji Partnerskich
4. Zakup i uruchomienie aparatury naukowo-badawczej do laboratoriów środowiskowych.

Projekt jest na etapie przygotowania. Zgodnie z planem, do końca tego roku należy złożyć wniosek o dofinansowanie do Instytucji Pośredniczącej – Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. – Zgodnie z harmonogramem zakładamy, że umowę dofinansowania uda się podpisać w grudniu 2009 roku. Zasadniczy etap realizacji inwestycji przypadnie na lata 2010-2012 – wyjaśnia dyrektor Piekutowska.

Przy pracach nad budową CePT oparto się na założeniu, że partnerzy wykorzystają istniejącą infrastrukturę, ale również zostaną zbudowane laboratoria od podstaw. Tak jest w przypadku Centrum Badań Przedklinicznych. Koszt inwestycji jest szacowany na kwotę ok. 60 mln złotych. Obiekt powstanie na terenie WUM przy ul. Żwirki i Wigury i będzie połączony z istniejącymi budynkami Wydziału Farmacji. Mamy nadzieję, że poza niewątpliwym wkładem merytorycznym również wizualnie będzie to interesujący obiekt architektoniczny.

Okręty flagowe
Co będzie wyróżniać te przedsięwzięcia spośród innych placówek badawczych w Polsce? Czy mają szanse stać się znacząca placówką na mapie Europy?

– Dzięki naszej inicjatywie powstanie w Warszawie duży ośrodek badań biomedycznych w kraju. Badania biomedyczne, w powiązaniu z innymi, stanowią obecnie najintensywniej rozwijający się sektor badań naukowych na świecie – tłumaczy Beata Piekutowska. – Planujemy, że na stosunkowo niewielkim terenie będzie pracowało ponad dwa tysiące badaczy realizujących wspólny Program Badawczy Projektu CePT. Wynikiem tego będzie integracja kadry naukowej uczelni oraz instytutów. CePT będzie miał unikatowy charakter ze względu na interdyscyplinarną współpracę naukowców z bardzo wielu dziedzin (w tym: biologów, biochemików, fizyków, chemików, biofizyków) oraz inżynierów i lekarzy. Taki zespół badaczy z bardzo wielu dziedzin będzie wykazywał się olbrzymim potencjałem twórczym. Wyzwaniem dla zespołu będzie między innymi poszukiwanie metod łagodzenia oraz opóźniania patologicznych zaburzeń procesów starzenia. W ramach projektu prowadzone będą również badania układu krążenia, w których jednostki CePT odgrywają istotną rolę w kraju.

Wszystko wskazuje na to, że CePT będzie poszukiwanym partnerem na arenie międzynarodowej dla instytucji naukowych, a wyniki prac zespołu badaczy będą wykorzystane również w przemyśle. Może zatem być liczącą się w Europie placówką.

Koncentracja w trzech ośrodkach
Patrząc na listę projektów kluczowych, od razu rzuca się w oczy, że najwięcej pieniędzy trafi do Wrocławia, Warszawy i Krakowa. Po opublikowaniu pierwszej listy było wiele protestów, m.in. z ośrodków takich jak Lublin, Rzeszów, Łódź, Gdańsk, które nie znalazły się we właściwym, według ich oceny, wymiarze na tej liście. Choć ostatecznie do listy dołożono pewne inwestycje z mniejszych ośrodków (Lublin, Kielce), to nie wiele zmieniło to w ostatecznym układzie sił. Dalej dominują na niej te trzy ośrodki, a na dalszych miejscach są Katowice i Poznań. – Taka jest specyfika nauki polskiej – tłumaczy profesor Kurzydlowski. – Mamy zdecydowanych liderów i na nich powinniśmy dalej stawiać. Pieniądze powinny trafić przede wszystkim do tych uczelni, które mogą być lokomotywą rozwoju nauki i edukacji na wyższym poziomie w Polsce. Nie chodzi tylko o to, że w nauce liczy się jakość, a nie ilość, ale także to, że i w edukacji trzeba mieć wiodące uczelnie. Uniwersytety, które aspirują do dobrych miejsc w rankingach światowych i które mogą być postrzegane jako uniwersytety badawcze. Jeżeli Polska ich nie będzie miała, to bardzo szybko okaże się, że nasza młodzież uzyska doskonałe oferty studiowania za granicą.

Jedynym pocieszeniem dla tych, którzy niewiele mogli skorzystać z PO IG, jest to, że pieniądze na infrastrukturę badawczą można jeszcze uzyskać z regionalnych programów operacyjnych, a ośrodki położone w województwach warmińsko-mazurskim, podlaskim, lubelskim, podkarpackim i świętokrzyskim mają szanse na dofinansowanie z Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej. Pewnym rozwiązaniem jest także tryb konkursowy w ramach PO IG (działania 2.1 i 2.2).

Regiony, które zyskają najwięcej
Województwa, które przyciągną największe inwestycje w infrastrukturę badawczo-rozwojowa i dyfuzji innowacji

Województwo	Liczba inwestycji	Łączna wartość projektów (w mln zł)
dolnośląskie	4	777,5
mazowieckie	2	718,7
małopolskie	7	713,4
śląskie	3	339,7
wielkopolskie	2	298,1

E-mail docelowy:
Twoje imię i nazwisko: