Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Artykuły analityczne
2010/07/14 13:35:39
Chiny: strefa specjalnego znaczenia

Chiński rząd zrozumiał, że innowacyjność nie jest tylko domeną  wielkich firm, ale także małych i średnich przedsiębiorstw. Dlatego Chiny zdecydowały się na zreformowanie istniejących stref gospodarczych, koncentrując się na strefach rozwoju ekonomicznego i technologicznego. Podpowiadamy, jak przygotować się do robienia interesów z chińskimi partnerami.

W Chinach jest dziesięć rodzajów zorganizowanych obszarów gospodarczych: specjalne strefy ekonomiczne, strefy rozwoju gospodarczego i technologicznego, przemysłowe strefy rozwoju , strefy wolnocłowe (zwane także nadmorskimi miastami otwartymi), nadgraniczne strefy współpracy gospodarczej, przetwórcze strefy eksportowe, parki przemysłowe, strefy inwestowania, strefy handlu, strefy (centra) logistyczne. Łącznie wszystkich jest blisko dwieście.

Liczba ich stale ulega zmianie, gdyż rząd centralny otwiera nowe. Za jego zgodą władze prowincji oraz władze lokalne tworzą własne wolne obszary gospodarcze. Jest to o tyle łatwe, gdyż obecnie rząd w Pekinie prowadzi politykę inwestorską zgodnie z wykorzystaniem właściwości naturalnych danego miejsca i w oparciu o proekologiczny cykl produkcyjny. Nie jest żadną tajemnicą, że dla chińskiej gospodarki najważniejsze są te inwestycje, które niosą ze sobą największą wartość dodaną. Nie oznacza to, że inwestor zagraniczny nie posiadający najnowszej technologii oraz nie będący rekinem biznesu nie jest mile widziany. Jak najbardziej jest. Należy jednak przed podjęciem decyzji rozpoznać dokładnie teren, by znaleźć taki obszar, w którym nasz rodzaj działalności ma rację bytu. Tzeba liczyć się z tym, że preferowany będzie przede wszystkim inwestor branżowy (jeśli strefa się specjalizuje), a dla polskiej firmy znajdzie się miejsce, o ile nasz będzie miał wartość rynkową dla władzy lokalnej.

W przypadku wszystkich stref należy pamiętać o jednej ważnej kwestii. Choć są one do siebie podobne pod wieloma względami, to występują różnice prawne, organizacyjne oraz finansowe. Trzeba też wiedzieć, że raz przyjęta strategia gospodarcza nie jest stała. Średnio co dziesięć lat dostosowuje się ją do zmieniających się warunków rynkowych i konkurencji. Jeśli strefa jest specjalistyczna, rewizja koncepcji jej działania dokonywana jest jeszcze częściej.

fot. M.Boulanger/sxc.hu

Dość atrakcyjnym rozwiązaniem są utworzone strefy gospodarcze w prowincjach położonych w głębi kraju, które potencjalnym inwestorom oferują szereg przywilejów. Przyjazna w tych miejscach polityka inwestycyjna, a zwłaszcza podatkowa coraz częściej przyciąga właśnie tam wielu inwestorów zagranicznych. Odkryli oni, że taniej siły roboczej jest tu pod dostatkiem, dostęp do zasobów energetycznych nieograniczony, a obszar działania jest znacznie większy i swobodniejszy niż w tradycyjnych miejscach. Ponadto cena energii jest stała i nie jest dyktowana przez producentów energii (jak to ma miejsce w przypadku np. SSE w Shenzhen), a ustalana przez rząd centralny w Pekinie na znacznie niższym poziomie. Dlatego zachodnie rejony kraju stają się coraz bardziej atrakcyjne, co w efekcie podnosi konkurencję. Małe miasta, takie jak Liuzhou w Regionie Autonomicznym Guangxi, które dotychczas słyszało o inwestorach głównie z przekazów prasowych, dziś ogłasza własne programy inwestycyjne i może wybierać spośród ofert, przeznaczając jednocześnie miliony dolarów na inwestycje w szeroko pojętą najnowszą infrastrukturę. I, co ważne, są tam  strefy rozwoju gospodarczego i technologicznego (SRT-G).

 

Strefy Rozwoju Technologiczno-Gospodarczego

Na poziomie ogólnokrajowym jest ich 56. Tworzone są przede wszystkim dla rozwoju sektora zaawansowanych technologii, ze szczególnym uwzględnieniem projektów przemysłowych, absorpcji funduszy zagranicznych i budowaniu gospodarki zorientowanej na eksport.Model organizacyjno-prawno-finansowy stref rozwoju technologiczno-gospodarczego (SRT-G) jest oparty na rozwiązaniach przyjętych dla specjalnych stref ekonomicznych (SSE) z tą różnicą, że władze lokalne nie muszą uzyskiwać zgody władzy centralnej, jeśli wartość inwestycji nie przekracza 30 mln dolarów. Mogą być odrębnymi strefami lub też działać w ramach SSE. Strefy rozwoju gospodarczego i technologicznego posiadają zdolność prawodawczą pod warunkiem, że jest ona zorientowana na kształtowanie rozwoju nowoczesnych technologii. Podobnie jak w SSE, także władze SRT-G mogą ustanawiać własne przywileje prawne i podatkowe dla działających tam firm, dla realizacji celów, dla których ją utworzono.

Strefy rozwoju technologiczno-gospodarczego są to specyficzne jednostki administracyjno-gospodarcze, które względem innych obszarów Chin - w tym i prowincji - charakteryzują się dużą autonomią na gruncie gospodarczym jak i politycznym. Stąd często przez ekspertów określane są - podobnie jak specjalne strefy ekonomiczne - jako regiony wewnętrzne.Ich struktura organizacyjna jest hierarchiczna i rozbudowana z różnym zakresem obowiązków, w zależności od właściwości naturalnych danego miejsca. Każda strefa posiada własne organy prawodawcze, wykonawcze, nadzorcze a nawet sądownicze. Działają także organizacje partyjne i związki zawodowe. Nie jest niczym nadzwyczajnym, że na ich obszarze rozlokowane są bazy wojskowe.

Jeśli zaś chodzi o zakres przedmiotowy spraw, to organy strefy decydują o wszystkich sprawach, począwszy od rozpoznawania wniosków o decyzję inwestycyjną, rejestracji działalności gospodarczej, sprawach socjalnych, ochronie zdrowia, porządku publicznym, aż po kulturę. Dla każdej strefy opracowywane są indywidualne plany rozwoju na okresy dłuższe niż rok. Najczęściej jest to 5-10 lat. Wjazd i wyjazd do stref podlega administracyjnej kontroli. Reżim prawny danego obszaru gospodarczego zależy od rodzaju działalności. Chodzi tutaj o taką sytuację, czy w strefie prowadzona jest produkcja specjalna, czyli z punktu widzenia chińskiego rządu oraz chińskiego prawa o dużym znaczeniu ekonomicznym i wojskowym. Przykładowo w strefie działa chińska kooperująca z zagraniczną i produkująca dla potrzeb wojska soczewki do urządzeń elektronicznych. Obecność jej wyznacza reżim funkcjonowania dla całej strefy.

Podstawą przebywania i zamieszkiwania w strefie jest meldunek wydawany przez wydział do spraw wewnętrznych danego miasta, które nią zarządza. działalności gospodarczej w każdej ze stref należy do Biura ds. Rozwoju. Do jego zadań należy także pośredniczenie między partnerem chińskim a zagranicznym w rozmowach biznesowych. Jeśli jakaś część strefy wyspecjalizowała się sektorowo, to może być ona oddana w odrębne władanie powołanemu do tego specjalnie organowi. Dla przykładu dzielnica Shenzhen – Shekou, ze względu na dużą w niej koncentrację firm z branży zaawansowanych technologii podlega Radzie Zarządu Rejonu, którego skład tworzą urzędnicy lokalnych organów władzy. W takiej sytuacji instytucją właściwą do załatwiania wszelkich spraw przez inwestora jest właśnie ten organ. Niewątpliwą zaletą SRT-G z punktu widzenia zagranicznego inwestora, jest to, że w ich granicach tworzone są strefy celne, funkcjonujące poza obszarem celnym Chin z o wiele korzystniejszymi regulacjami prawnymi.

 

Formy działalności gospodarczej w SRT-G

Na gruncie prawa chińskiego dla kapitału zagranicznego dozwolone są:

Biuro przedstawicielskie firmy zagranicznej jest najprostszą i najtańszą formą prowadzenia działalności gospodarczej w Chinach. Może je otworzyć dosłownie każdy: osoba fizyczna, spółka prawa handlowego, spółdzielnia, bank, ośrodek naukowo-badawczy, wyższa uczelnia. W tym miejscu należy podkreślić oczywisty wydaje się fakt. Otóż biuro w Chinach mogą otworzyć jedynie te osoby i firmy (fizyczne, prawne), które już istnieją i działają w swoim kraju. Nie jest możliwe zapoczątkowanie swojej działalności dopiero w Chinach. Chińskie prawo jasno to wyklucza. Powyższa uwaga dotyczy wszystkich form działalności gospodarczej.

Podstawowym celem przedstawicielstwa firmy zagranicznej jest nawiązanie w imieniu tworzącej je firmy bezpośrednich kontaktów z przedsiębiorcami i odbiorcami chińskimi. Dlatego też jest to najbardziej popularny i korzystny ekonomicznie sposób prowadzenia biznesu na rynku chińskim. Prawo chińskie nie wymaga kapitału dla powstania przedstawicielstwa. jakie trzeba ponieść są związane z jego rejestracją i uruchomieniem działalności operacyjnej. Wysokość ich zależna jest od siedziby i branży. W niektórych przypadkach mogą one wynieść nawet 10 tys. dolarów. Ze wszystkich chińskich miast największe są w strefach znajdujących się w dużych ośrodkach miejskich lub w ich pobliżu (na przykład w Szanghaju i jego okolicy).

Trzeba pamiętać, że procedura rejestracyjna może się różnić - w zależności od regionu Chin i branży – ilością wymaganych dokumentów. Wspólne dla wszystkich biur niezależnie od lokalizacji są następujące elementy:

  • prawo do wynajmu lokalu,
  • prawo do zatrudniania pracowników (zarówno miejscowych, jak i cudzoziemców),
  • prawo do prowadzenia działań marketingowych, reklamowych, a także do serwisowania towarów produkowanych przez macierzystą firmę lub oferowanych przez nią usług,
  • można poszukiwać towarów i surowców, a także partnerów do kooperacji, dostawców i odbiorców,
  • przedstawicielstwo daje także możliwość kontroli jakości zakupów na rzecz firmy matki.
  •  

W przypadku zatrudniania miejscowych pracowników trzeba być świadomym, że nie ma tutaj swobody. Dokonuje się tego za pośrednictwem wyspecjalizowanych chińskich agencji pośrednictwa pracy, których lista zazwyczaj jest dostępna w urzędzie, w którym dokonujemy rejestracji.

Cudzoziemcy zatrudnieni w przedstawicielstwie otrzymują prawo pobytu i pracy w Chinach oraz mogą ubiegać się o wizy wielokrotne. Należy jednak podkreślić, iż prawo przedstawicielstwa do prowadzenia działalności gospodarczej jest ograniczone, bowiem nie może ono wystawiać faktur za swoje usługi i towary sprzedane w Chinach. W przypadku niezastosowania się przez przedstawicielstwo do tych ograniczeń i nieprzestrzegania obowiązującego prawa podlega ono zamknięciu. Z kolei jego menedżer za złamanie zasad może dostać wizę administracyjną z obowiązkiem opuszczenia Chin. W przyszłości zaś chęć przyjazdu do Chin może spotkać się z odmową przyznania wizy.

Otwarcie przedstawicielstwa wymaga zgody wydanej przez Państwowy Urząd ds. Gospodarki i Handlu (State Administration for Industry and SAIC), który w całym kraju posiada swoje oddziały terenowe. W trakcie rejestracji przedstawicielstwa należy ściśle określić obszar jego przyszłej działalności. Najczęściej wystarcza użycie ogólnego sformułowania: „poszukiwanie i ocena towarów chińskich w celu importu oraz eksport”. Należy mieć jednak na uwadze fakt, iż określenie w dokumentach przedmiotu działalności skutkuje tym, iż nie będzie można wychodzić poza wskazane ramy. W związku z tym należy uważnie precyzować sformułowania dotyczące zakresu działalności przedstawicielstwa. Jeśli chce się prowadzić swoją działalność szeroko, to należy wszystko jasno opisać we wniosku.

Praktyka pokazuje, że mimo wielu ograniczeń przedstawicielstwa prowadzą szeroką działalność gospodarczą. Najlepiej to przedstawi przykład. Spółka-matka odbiorców swych towarów ma w Chinach. Jeśli w Chinach jest jej przedstawicielstwo, to w świetle prawa chińskiego nie może ono zawierać transakcji kupna-sprzedaż. Jedyna transakcja, jaka może dojść do skutku, to na linii chińska a macierzysta, co zdecydowanie wydłuża czas i podnosi . W takiej sytuacji posiadanie przedstawicielstwa można wykorzystać do przygotowania transakcji od strony marketingowej, serwisowej oraz transportu, nie wystawiając za nic rachunków. To zdecydowanie przyspiesza i bardzo obniża .

Zazwyczaj zaświadczenie () zatwierdzający biuro otrzymuje się po 30 dniach od daty złożenia wniosku. Kolejne etapy są podobne do tych w Polsce. Uzyskanie zgody pozwala na wyrobienie pieczątek firmowych, można wnioskować o zatrudnienie lokalnych jak i własnych pracowników. Następnie trzeba dokonać zgłoszenia podatkowego, wystąpić o kod przedsiębiorstwa. A jeśli matka specjalizuje się w technologiach to będą wymagane dodatkowe dokumenty i uzyskanie pozwoleń. Najczęściej chodzi o okazanie ów jakości i o posiadanych normach bezpieczeństwa. Nie należy obawiać się, że zostaną pominięte etapy rejestracji, gdyż chińskie urzędy po zamknięciu jednego etapu dokładnie wskazują, gdzie i w jakim celu należy się udać. Doświadczenie pokazuje, że przedstawicielstwa zajmuje średnio 2-3 miesiące. Zgoda na prowadzenie biura wydawana jest na okres trzech lat, ale co roku należy aktualizować rejestrację.

Przedstawicielstwo jest bardzo dobrym narzędziem do przygotowania fundamentów pod przyszłe przedsięwzięcie w postaci albo samodzielnej spółki. Taka strategia ma jeszcze jeden atut. Istniejące i działające przedstawicielstwo łączy nas i naszą firmę z chińskimi urzędami i urzędnikami. W ten sposób budujemy wiarygodność i zaufanie do nas oraz naszej firmy. Inaczej mówiąc, pracujemy na własną mianzi i siecią guanxi. Kiedy zaś nadejdzie chwila uruchomienia pełnej działalności, to nie tylko znacznie przyspieszy i ułatwi nam formalności, ale będziemy też od razu partnerem dla wielu firm i instytucji publicznych włącznie z prawem do brania udziałów w przetargach przez nich organizowanych.

 

Poszukiwanie chińskiego partnera

Każdy wie, że dobry partner w biznesie jest wszystkim, co jest potrzebne, by osiągnąć sukces. W Chinach ma to nie tylko wymiar w kategorii krociowych zysków, ale głębszy sens wyrażony w pojęciach „guanxi” i „mianzi”. Poszukiwania chińskiego partnera można rozpocząć na długo przed uruchomieniem procedury rejestracyjnej .  Doświadczenia innych firm pokazują, że swojego potencjalnego partnera poszukiwały na targach branżowych w Chinach i Hongkongu. A gdy cel biznesowy ma bardziej naukowo-badawczy charakter, także na sympozjach i konferencjach. Tam mieli możliwość przyjrzenia się swojej konkurencji, a rozmowa z chińskim partnerem dla tych firm stała się doskonałą okazją weryfikacji własnych pomysłów i celów biznesowych, co do rynku chińskiego. Nim jednak podjęły one ostateczną decyzję o współpracy z chińską firmą często upływało dużo czasu, który był wykorzystywany do solidnego zanalizowania jej sytuacji finansowej i prawnej.

Inna możliwość znalezienia partnera, to skorzystanie z pomocy wyspecjalizowanych biur do spraw rozwoju, działających przy urzędach władz lokalnych. Obecnie istnieją też specjalistyczne firmy obsługujące inwestorów zagranicznych, na rzecz których świadczone są różnego rodzaju usługi prawne, w tym też poszukiwanie partnera do biznesu.

 

Mianzi i guanxi

Oba terminy są fundamentem każdego planowanego projektu w Chinach, niezależnie od tego, czy on ma charakter biznesowy, czy tylko naukowo-badawczy. Mianzi to najkrócej reputacja. Tłumaczone jest także na twarz, byt cywilny, szacunek w grupie i w społeczeństwie. Chińczycy dbają o dobre imię własne jak i innych. Należy mieć to szczególnie na uwadze, gdyż działanie na szkodę mianzi zazwyczaj oznacza w ogóle koniec biznesu i wszelkich planów wszędzie w Chinach, a nie tylko w tym jednym miejscu.

Z kolei guanxi to znajomości, układy. Używa się ich do załatwienia czegoś niemożliwego, a nie błahego. Bywają też wykorzystywane do wejścia w jakieś miejsce, tzw. tylnymi drzwiami. Z guanxi wiąże się ekwiwalentność, czyli otrzymam dokładnie tyle, ile komuś załatwiłem. Nie mniej, nie więcej. Jeśli postąpi się inaczej, to się traci twarz, czyli mianzi.

Oba elementy są niezwykle ważne dla powodzenia naszego przedsięwzięcia. Bez mianzi i guanxi nie da się prowadzić biznesu w Chinach. Należy je pielęgnować. Najlepszym sposobem na ich poprawę i pogłębienie znajomości jest stałe utrzymywanie bliskich kontaktów (zapraszanie partnera biznesowego (szefa, menadżera, dyrektora ośrodka) do restauracji, na przyjęcia, bankiety, imprezy firmowe i rodzinne, dawanie prezentów, wspólne wyjazdy poza miasto).

 

w SRT-G

Prawo chińskie dopuszcza dwa typy przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego : equity (EJV) oraz cooperative (CJV). Schemat organizacyjny obu jest bardzo podobny. Zazwyczaj chiński partner zapewnia pracowników, prawo do używania ziemi oraz budynków przemysłowych. Natomiast zagraniczna wnosi technologię, maszyny oraz kapitał. Między tymi dwoma typami są zasadnicze różnice prawne, o których mowa jest dalej.

Equity ma postać spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Obie strony umowy (partner zagraniczny i partner chiński) dokonują inwestycji w przedsiębiorstwie zgodnie z wynegocjowanymi warunkami. Wspólnie nim zarządzają, ponoszą ryzyko, mają udział w zyskach i stratach.

Stosownie do postanowień chińskiego prawa (The of the People's Republic of China on Joint Ventures Using Chinese and Foreign Investment) equity ma siedzibę w Chinach, spółka podlega chińskiej jurysdykcji, zarówno w zakresie praw i obowiązków. Normą jest, że zagraniczne ma udział nie mniejszy niż 25 procent kapitału zakładowego. Jego wysokość może być inna mniejsza lub większa, a zależy to branży, w której chce się działać.

Do spółki strony wnoszą środki pieniężne, budynki, fabryki, pomieszczenia, maszyny i urządzenia, sprzęt lub innych materiały, własność przemysłowa, oraz prawo użytkowania gruntów. Nie można wycofać swojego udziału w czasie trwania umowy . Spółką zarządza dyrektor generalny, który ponosi odpowiedzialność przed zarządem. Zarząd spółki ma najwyższą władzę i decyduje wszystkich istotnych kwestiach, dotyczących wspólnego .

Drugą formą jest spółdzielnia (cooperative ). Podobnie, jak przy EJV, tak i tutaj jedną ze stron jest chińska , a drugą zagraniczna. Dość często przedmiot działalności każdej z nich jest taki sam lub jest pokrewny. Spółdzielnia tworzona jest dla osiągnięcia konkretnego celu biznesowego realizowanego w określonym czasie. Ale z punktu widzenia inwestora nie to jest najważniejsze. Zaletą CJV jest korzystny podział praw i obowiązków oraz ustawowy wymóg współpracy między stronami umowy. Zyski i odpowiedzialność za stratę, decyzje kadrowe, prawo głosu, skład organów, prawo do własności w razie zakończenia lub wygaśnięcia kontraktu i inne nie są zależne od ilości posiadanych udziałów, jak to ma miejsce w equity , ale są przez strony wcześniej negocjowane na zasadzie równorzędności. Proces zakładania spółdzielni jest dłuższy niż EJV. W ten sposób mamy więcej czasu na poznanie naszego partnera i rozstrzygnięcie wielu problemów jeszcze na samym początku. Ponadto prawo chińskie wymaga zatwierdzenia uzgodnionych warunków umowy o cooperative przez odpowiedni organ władzy publicznej. Istotą spółdzielni jest, że prawo nie ogranicza obszaru jej działalności i dopuszcza inwestowanie w zastrzeżone branże chińskiej gospodarki, jak na przykład górnictwo, przemysł samochodowy czy energetyczny. Dość często chiński partner do CJV wnosi jako swój udział tzw. prawo dostępu do rynku. Dlatego też najczęściej ta forma spółki wykorzystywana jest przez zagraniczne przedsiębiorstwa, produkujące na rzecz danej gałęzi przemysłu. Na przykład produkująca maszyny i urządzenia dla górnictwa zakłada spółdzielnie z kopalnią lub zrzeszeniem kopalni.

Należy jednak pamiętać, że choć mamy wybór między EJV a CJV, to czasem lokalna władza zgadza się wyłącznie na jeden z nich. Praktyka taka najczęściej ma miejsce na tych terenach, na których obowiązują tzw. strategic development plan, czyli strategiczne plany rozwojowe (pełna ich treść jest dostępna w Planach Pięcioletnich, które opracowywane są przez rząd centralny w Pekinie). Dotyczy to tych miejsc, gdzie znajdują się surowce naturalne lub kluczowe branże przemysłu (np.: przemysł lotniczy, kosmiczny, energetyczny, przetwórstwa surowców naturalnych itp.).

 

Tabela: Najważniejsze różnice między EJV a CJV

 

Forma / Różnice

 

Equity

 

Cooperative

 

Wielkość udziału

Od 5% do 50% w zależności od branży

Nie ma, ani minimalnego, ani maksymalnego udziału

Forma prawna

Tylko spółka z o.o.

 

Dowolna, poza spółką akcyjną

Organy spółki

Rada Nadzorcza

Zarząd

Szefem kadr zawsze Chińczyk

Rada Nadzorcza

Zarząd

Szefem kadr zawsze Chińczyk

Status prawny

Osobowość prawna

Nie ma odpowiedzialności osobistej

Może posiadać osobowość prawną, ale nie musi.

Dość często osobista

Odpowiedzialność

Zyski i strata

Podział zależny od wielkości udziału

Zależy od woli stron,

najczęściej  po połowie

Rynek

Produkcja na eksport

W Chinach samodzielne

zdobywanie rynku

Rynek wewnętrzny, wg prawa dostępu do rynku

Eksport

Czas działania

Minimum 10 lat, maksymalnie 30 lat. Może być przedłużony

Może być krótki lub też

określony przez osiągnięcie

celu biznesowego

(tzw. przedsięwzięcie rezultatu)

 

Etapy tworzenia JV

Procedurę rejestracji uruchamia złożenie przez firmę lub przedsiębiorcę zagranicznego podania, zawierającego oświadczenie woli o otwarciu w Chinach swojego przedsięwzięcia. Do tego pisma należy dołączyć:

  • informacje o planowanej inwestycji (branża, wielkość kapitału, zatrudnienie, certyfikaty środowiskowe, ISO, patenty, pakiet socjalny itp.),
  • określić potrzebną wielkość działki gruntu,
  • ilość i rodzaj potrzebnych mediów,
  • opis sprzedaży wytworzonych produktów w SRT-G w ramach .

Złożenie tych dokumentów otwiera drugi etap, czyli negocjacje, w czasie których weryfikowane są wszystkie przedstawione dokumenty oraz dopracowywane szczegóły planowanej inwestycji. W tym stadium następuje poszukiwanie chińskiego partnera, jeśli partner zagraniczny jeszcze takiego nie ma. Etap ten kończy się podpisaniem kontraktu. Zawarte porozumienie jest podstawą do uzyskania wizy biznesowej wystawianej przez rząd lub władze lokalne miejsca, gdzie znajduje się strefa. W urzędzie celnym należy przedstawić listę niezbędnych artykułów importowych, na co wystawiana jest przez niego specjalna licencja.

Kolejnym krokiem jest uzyskanie w Państwowym Urzędzie ds. Gospodarki i Handlu (State Administration for Industry and SAIC) pozwolenia na uruchomienie działalności. Procedurę tworzenia zamyka otrzymanie promesy na przydział działki oraz podpisanie umowy na wieloletnią jej dzierżawę. Warto tutaj podkreślić, że ta najczęściej jest zawierana na 10 lub więcej lat. Na najdłuższe okresy mogą liczyć te firmy, które w opisie swojego przedsięwzięcia określają czas inwestowania jako długoterminowy. Takie podejście jest zgodne z mentalnością samych Chińczyków, że im dłużej ktoś chce z nimi współpracować, tym wyższa jego wiarygodność. Ogromne znaczenie mają normy ochrony środowiska. Na pozwolenie nie może liczyć zagraniczna , jeśli nie spełnia w tym zakresie wymogów światowych.

 

Struktura kapitałowa i status

Według prawa chińskiego udział inwestora zagranicznego w ramach nie może być mniejszy niż 25 procent.  Są jednak sektory przemysłu, gdzie ten udział jest  mniejszy i wynosi 5 procent. Ma to zastosowanie do branż uważanych za strategiczne, jak np.: lotnicza, energetyczna. Pojęcie „strategiczny” w Chinach jest rozumiane szeroko. Czasem taki przymiotnik nadawany jest konkretnemu zakładowi, który choć wytwarza strategiczne towary lub komponenty do nich, to wielkość ich produkcji jest niewielka procentowo w stosunku do całości. Do wiosny 2008 roku takie rozwiązania prawne dotyczyły także branży samochodowej. Obecnie wielkość udziału została zwiększona z korzyścią dla inwestorów zagranicznych do 50 procent w planowanym przedsięwzięciu.

Postanowienia o wielkości udziału firmy zagranicznej są bardzo istotne. planująca inwestycję winna zadbać o to, by zapis o procentowym udziale był jasny. Z tym prawo chińskie wiąże określone skutki prawne. Nieprecyzyjne zapisy uniemożliwiają nadanie temu przedsięwzięciu statusu , a to które już się ukonstytuowało nie będzie mogło skorzystać z wielu przywilejów prawnych i podatkowych.

Niewątpliwym atutem przemawiającym za inwestowaniem w SRT-G jest gwarancja prawna dla , że w przyszłości nie podlegają one nacjonalizacji przez rząd.

 

Organy spółki

Z chwilą rejestracji JV jej założyciele winni znać skład personalny władz statutowych spółki.  Prawo chińskie wymaga dwóch organów: rady nadzorczej (RN) i zarządu. Regulacje prawne dla obu tych instytucji przypominają te, które znane są w polskim Kodeksie Spółek Handlowych z różnicami omówionymi niżej.

Głównym zadaniem RN jest decydowanie o najważniejszych sprawach przedsiębiorstwa. Jej skład mogą tworzyć zarówno Chińczycy jak i cudzoziemcy. Funkcja przewodniczącego może być powierzona zarówno stronie chińskiej, jak i zagranicznej. w tym zakresie pozostawiona jest umawiającym się stronom. Przewodniczący reprezentuje spółkę jako osobę prawną. Kadencja rady trwa od 3 do 5 lat.

Bieżące kierowanie sprawami spółki należy do zarządu i Dyrektora Generalnego. W praktyce zarządzanie jest podzielne w ten sposób, że część finansowa i rozwojowa spółki należy do strony chińskiej. Dlaczego? Powody są dwa. Otóż najczęściej udziałowcami po stronie chińskiej są przedsiębiorstwa państwowe, które podlegają kontroli odpowiednim wydziałom lokalnych urzędów. U podstaw powołania stref leży myśl, iż mają one służyć chińskiej gospodarce. To zaś pociąga za sobą dalsze konsekwencje, że wszystkie przedsiębiorstwa w strefach, nawet zagraniczne mają działać na korzyść przede wszystkim chińskiej gospodarki. Drugi powód to taki, że wielkość udziałów proporcjonalnie jest niższa po stronie zagranicznej.

Sprawy związane z finansami spółki praktyczniej jest powierzyć stronie chińskiej. Głównie z tego powodu, że księgi i prawo są w języku chińskim. Taka rzecz jasna nie wyłącza kontroli nad sprawami spółki. W każdym czasie można żądać wyjaśnień. Dla porządku kwestię tę najlepiej uregulować w umowie o .

 

Związki zawodowe i sfera socjalna

Niezwykle ważnym elementem przedsiębiorstwa jest działalność w jego ramach związków zawodowych, które zrzeszone są w związkach branżowych. Ich pozycję, prawa i obowiązki oraz relacje pracodawca-pracownik-związek reguluje wiele aktów prawnych. Najważniejszy z nich to chiński Pracy. Część postanowień jest w przepisach regulujących strefy rozwoju gospodarczego i technologicznego. Przedstawiciel związków zawodowych jest członkiem Rady Nadzorczej i ma prawo wypowiadania się w zakresie zwalniania pracowników. Zasięganie jego opinii jest obligatoryjne. Najważniejszym uprawnieniem związków zawodowych jest negocjowanie i podpisywanie w imieniu załogi układów zbiorowych zawieranych z zarządem spółki. Nieuniknione jest, że obok związków zawodowych może działać partyjna. Wbrew obiegowym opiniom nie jest to bezwzględny warunek zgody na powołanie spółki

Do założycieli należy także opracowanie pakietu socjalnego. Najczęściej chodzi o  kwestie związane z przerwą na posiłek, urlopami (częściowym lub całkowitym ekwiwalentem), świadczeniami z tytułu choroby i chińskim świętami.

 

Warunki ekonomiczne JV

w Chinach mają swobodę w decydowaniu o tym, od kogo mogą nabywać środki produkcji. Istnieje możliwość kupowania ich poza granicami Chin. W niektórych przypadkach jest to w pełni uzasadnione z uwagi na charakter produkcji. Najczęściej chodzi o części zamienne, surowce, półprodukty, maszyny, które nie są wytwarzane w Chinach lub ich jakość jest niższa. Wiele maszyn produkcji chińskiej cechuje wysoka jakość, a do tego kosztują o połowę mniej.

Strefy rozwoju gospodarczego i technologicznego cieszą się swoistą niepodległością w stosunku do normalnych obszarów gospodarczych w Chinach. Obowiązujące w nich prawa są bardzo korzystne dla działających tam firm. Przedsiębiorstwa mogą swobodnie decydować o zakupywaniu usług u różnych kooperantów zewnętrznych. 

Eksport produktów wytworzonych w strefach zazwyczaj należy do zagranicznego partnera. Nie zawsze to się podoba chińskiemu partnerowi. Wynika to z faktu, że wiele chińskich firm ma aspiracje sięgające daleko poza granice własnego kraju. Chińskie przedsiębiorstwa liczą, że współpraca w ramach , obok korzyści finansowych, da im możliwość poznania i uczestniczenia w międzynarodowych obrachunkach.

Od lipca 2009 roku zagraniczne transakcje handlowe można rozliczać w juanie w ramach tzw. operacji transgranicznej. Przeprowadzać je można przede wszystkim między Hongkongiem a Szanghajem. Od tego roku możliwość te rozszerzono na prowincje: Liaoning (Chiny Północno-Wschodnie), Jiangsu, Zhejiang, Fujian, Shandong, (Chiny Wschodnie), Hubei (Chiny Centralne), Hainan (Chiny Południowe), Sichuan i Yunnan (Chiny Południowo-Zachodnie). Ponadto rząd zdecydował, że przywilej ten będzie dostępny także przedsiębiorstwom w dwóch regionach autonomicznych, to jest w Mongolii Wewnętrznej (Chiny Północne) oraz w Guangxi (Chiny Południowe). Rozliczenia transgraniczne będą  także mogły być dokonywane w trzech miastach, posiadających status prowincji: Pekin, Tianjin w Chinach Północnych oraz Chongqing w Chinach Południowo-Zachodnich. Od tego roku także takie rozliczenia można przeprowadzać między Szanghajem a Tajwanem.

Operacje na rynku wewnętrznym o wiele łatwiej rządowi kontrolować. Choć JV mogą samodzielnie dokonywać sprzedaży swoich produktów na terytorium Chin, to w praktyce istnieje sieć komisów i pośredników państwowych. Chiński podmiot kupujący od spółki będzie musiał wnieść opłatę celną z tytułu importu. Jest tak dlatego, ponieważ strefy są wydzielonym obszarem celnym w stosunku do reszty kraju. Zasady sprzedaży na rynku wewnętrznym są w każdym przypadku dokładnie opisane w umowie powołującej .

 

Podatki

System podatkowy we wszystkich typach stref rozwoju gospodarczego w Chinach, w ogólnych założeniach, jest taki sam. To jest pewne minimum, które gwarantuje prawo. Specjalizacja przedmiotowa stref pociąga za sobą zróżnicowanie podatkowe na poziomie danej jednostki. Władze lokalne oraz zarządy stref mają dużą swobodę w ustalaniu regulacji podatkowych dla działających lub planujących zainwestować tam firm. Jednak nie mogą one dawać gorszej pozycji prawnej, niż przepisy ogólnokrajowe.

Zasadniczo spółki są płatnikami tych samych podatków, co każda inna poza strefą. Podlegają więc następującym podatkom: dochodowemu od przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym, dochodowemu od osób fizycznych, VAT, akcyzowemu, od środków transportu, od obrotu nieruchomościami, opłatom celnym oraz innym podatkom, jeśli z tytułu podejmowanej działalności wynika zobowiązanie podatkowe. Stawki podatku są zależne od typu i miejsca położenia strefy, wielkości zainwestowanego kapitału, czasu inwestycji, rodzaju działalności, kraju pochodzenia kapitału.

Z punktu widzenia inwestora, najlepiej traktowane są firmy pochodzące kapitałowo z Hongkongu, Tajwanu i Macao. Dla firm pochodzących z tych miejsc bardzo często przewidziane są najniższe podatki, nie tylko w zakresie wysokości stawki, ale także czasu jej przyznania. Najbardziej widoczne jest to w SSE Shenzhen, gdzie firmy pochodzące z Hongkongu mogą liczyć na podatki niższe o 10-20 procent stawki podstawowej do obowiązujących. Jeszcze inna sytuacja jest w SSE Hainan. Władze prowincji dla inwestorów zagranicznych zainteresowanych inwestowaniem w tej strefie w zamian za inwestycje przyznają dłuższe, co najmniej o połowę okresy nie płacenia podatków lub płacenia tylko części stawki, w porównaniu z innymi strefami w Chinach.

 

Tabela: Przykładowe stawki podatkowe.

Rodzaj

Okres

Stawka

Reinwestowanie dochodu

Min. 5 lat

40 % zwrotu

Akcyza

-

3% - 45%

Usługi

-

3% - 20%

Obrót nieruchomościami

-

30% - 60 %

VAT

-

0%,  13%, 17%

CIT

Do 5 lat

Od 5 roku do 10 lat

Od 5 roku do 15 lat

Nie płaci

50 % stawki podstawowej

50 % stawki podstawowej, jeśli działa w np.: w rolnictwie lub na obszarze zacofanym ekonomicznie.

 

W przypadku podatku dochodowego należy pamiętać, że w tym zakresie uległa zmianie polityka rządu centralnego. Dotychczas zagraniczny inwestor był w uprzywilejowanej sytuacji prawno-podatkowej. W 2008 roku stawka podatku dla zagranicznej firmy w Chinach wynosiła 17 % podatku. W 2009 roku jest ona wyższa o 2%. W każdym kolejnym roku będzie ona rosła o następne dwa procent tak, by w roku 2013 stawka podatkowa dla nich wynosiła 25%. Celem zmiany prawa podatkowego jest stworzenie takiej samej sytuacji prawnej dla firm chińskich i zagranicznych. Obowiązek ujednolicenia wynika z zobowiązań przyjętych przez Chiny z chwilą przystąpienia do Światowej Organizacji Handlu (WTO) w 2001 roku. Trzeba podkreślić, iż przedstawione tutaj progi podatkowe są maksymalne. Rządy lokalne mogą obniżyć stawkę lub wydłużyć okres stosowania stawki preferencyjnej w dwóch sytuacjach:

  • podatek nie jest dochodem budżetu centralnego;
  • przemawiają za tym cele rozwojowe.

Za każdym razem należy dokładnie sprawdzić, czy są ulgi, oraz jakiego one są rodzaju. Ponadto firmy inwestujące w ochronę środowiska, rolnictwo, hodowle zwierząt, leśnictwo, rybołówstwo, budownictwo lądowe i wodne, ochronę wód, bezpieczeństwa produkcji oraz przedsiębiorstw użyteczności publicznej będą mogły liczyć na stawkę 20%. Rząd w Pekinie preferuje firmy z sektora , inwestujące w technologie energooszczędne oraz przyjazne dla środowiska. Takim firmom rząd obiecuje, że mogą liczyć na podatek w wysokości 15% także po 2013 roku. Na zachowanie przywilejów w SRT-G nie mogą liczyć firmy przetwórcze, których produkcja opiera się przede wszystkim na sile roboczej.

Podatki należy opłacać w walucie chińskiej renminbi (RMB), czyli juanach. Jeśli część dochodów spółki jest w walucie obcej, a część w chińskiej, to kwotę całego podatku należy opłacić w juanach. Jeśli cały dochód wyrażony jest w obcej walucie, to w takiej sytuacji, cała kwota podatku musi zostać wymieniona na chińską walutę i wpłacona do organu podatkowego.

 

Użytkowanie i dzierżawa ziemi

Najlepiej pod tym względem mają inwestorzy, którzy wybierają strefy, które są w pewnym stopniu dziewicze, czyli nie posiadają infrastruktury. Najczęściej w takiej sytuacji zarządy stref decydują o ustanowieniu dzierżawy ziemi na rzecz inwestora zagranicznego na długi okres (często maksymalny), pod warunkiem, że sam stworzy potrzebną infrastrukturę (tzw. kompleksowe zagospodarowanie). Okres maksymalny takiej dzierżawy wynosi 50 lat. Pomysł oddawania gruntu inwestorom zagranicznym z obowiązkiem kompleksowego jego zagospodarowania znalazł swoje zastosowanie także w innych strefach. Maksymalne okresy dzierżawy wynoszą pod inwestycje w:

  • budownictwo mieszkaniowe – 70 lat;
  • budownictwo przemysłowe – 50 lat;
  • budowę obiektów naukowych, edukacji, kultury i sportu – 50 lat;
  • budowę obiektów ochrony zdrowia – 50 lat;
  • budowę obiektów handlowych, turystycznych, rozrywkowych – 50 lat.

Mimo iż są to górne terminy, to prawo chińskie dopuszcza możliwość przedłużenia okresów, poprzez zmianę postanowień umowy. Dzierżawa może być zawarta na podstawie negocjacji biznesowych i w drodze przetargu. Wysokość stawki zależy przede wszystkim od położenia gruntu. Przykładowo, w przypadku ziemi pod budownictwo mieszkaniowe kształtują się na poziomie od 20 do kilku tysięcy juanów za metr kwadratowy. Grunty przemysłowe są kilkakrotnie tańsze.

Przez kompleksowe zagospodarowanie prawo chińskie rozumie: wszystkie prace ziemne, uzbrojenie w media (woda, elektryczność, gaz, telekomunikacja, kanalizacja), budowę dróg, linii kolejowej (tzw. łącznika z siecią ogólną), budowę obiektów hal produkcyjnych oraz biurowych.

Umowę z dzierżawcą zawiera lokalny rząd, na którym spoczywa przygotowanie całej dokumentacji oraz samej treści umowy. Inwestor zagraniczny może uczestniczyć w kształtowaniu treści umowy, jeśli prawo chińskie mu tego nie zabrania. W praktyce jest aktywnym uczestnikiem tego procesu.

 

Obrót walutą

Obrót obcą walutą jest ściśle reglamentowany. Jeśli zagraniczna chce mieć rachunek walutowy w banku zagranicznym musi uzyskać Państwowego Urzędu ds. Kontroli Walutowej, a później informować go o swoich operacjach. Istnieje także możliwość kupowania waluty wymienialnej w bankach, które taką zdolność posiadają. Obecnie uprawnienie obrotu walutą posiada prawie każdy zagraniczny bank. Jeszcze obowiązuje praktyka dopuszczalnego poziomu waluty obcej na koncie firmy. Przekroczenie tego progu rodzi obowiązek odsprzedaży bankowi zagranicznemu lub innemu wskazanemu przez władzę. Z kolei walutę spółka kupuje po kursie rynkowym. Z faktu wprowadzenia do obrotu operacji transgranicznych w juanie należy przypuszczać, że administracyjna reglamentacja walutowa w niedalekiej przyszłości zostanie zniesiona.

 

Zatrudnianie i płaca pracownika

Wszelki nabór do pracy przeprowadzany jest za pośrednictwem rządowej agencji Foreign Enterprise Human Resources Service Co. (FESCO), której oddziały znajdują się w każdej strefie i mieście Chin. Postępowanie selekcyjne nie dotyczy pracowników zagranicznych. Każdy kandydat na pracownika musi przejść szkolenie zakończone egzaminem. Pozytywny wynik jest warunkiem zawarcia z nim umowy. Prawo chińskie dopuszcza okres próbny, który wynosi maksymalnie pół roku. Po jego upływie zawierana jest stała na czas 3-4 lat. Zwolnić pracownika można, gdy wykonywana przez niego praca jest mało wydajna i niskiej jakości. taka wymaga zgody lokalnych organów ds. zatrudnienia. W razie zwolnienia pracownika musi wypłacić jemu rekompensatę pieniężną,  proporcjonalnie do przepracowanego przez niego okresu.

Na chińskim rynku pracy obowiązuje system nakazowy. Każdy Chińczyk po ukończeniu szkoły średniej lub wyższej musi wrócić do swego miejsca zamieszkania i czekać na nakaz pracy. W praktyce wygląda to tak, że do pracy w danej firmie są kierowane dość często osoby przypadkowe, które nie posiadają wymaganych kwalifikacji. Nie jest niczym nadzwyczajnym okoliczność, że pielęgniarka dla której nie ma pracy w szpitalu lub przychodni otrzyma skierowanie do pracy na produkcję w fabryce, albo inżynier automatyk będzie kopał rowy lub zajmował się zwierzętami w państwowym gospodarstwie rolnym. Najlepiej sytuacja pracowników wygląda w największych chińskich miastach. Tam można mówić o pewnym stopniu liberalizmu w budowaniu załogi. Nakazy pracy zasadniczo nie dotyczą pracowników najemnych, którymi są najczęściej mieszkańcy wsi.

Wynagrodzenie składa się z dwóch elementów: płacy zasadniczej i dodatków, z tym że druga część przewyższa procentowo pierwszą. W praktyce wygląda ono następująco:

  • 31 % - płaca zasadnicza (według grupy zaszeregowania);
  • 37 % - dodatek funkcyjny (za zajmowane stanowisko);
  • 22 % - dodatek motywacyjny (zależy od wyników przedsiębiorstwa);
  • 10 % - dodatek z tytułu rozłąki (czyli za pracę w przedsiębiorstwie przygranicznym) lub inflacyjny (jeśli nie ma zastosowania pierwszy).

Obok stałej pensji prawo chińskie dopuszcza inne formy wynagradzania, w tym na przykład system akordowy. Firmy w strefach mają obowiązek opracowania systemu zasiłków i innych form wspierania finansowego i materialnego pracownika. Każdorazowo z chwilą rejestracji swojej działalności władze lokalne określają, co zagraniczna winna uwzględnić w systemie wynagrodzeń.

Wysokość pensji Chińczyka zależy od kwalifikacji i miejsca prowadzenia naszej działalności gospodarczej. Robotnik najemny niewykwalifikowany zarabia średnio do 100 dolarów. Wykwalifikowany między 100-200 USD. Osoby posiadające ukończone studia wyższe od 300 dolarów górę. Dla kadry menadżerskiej stawki zaczynają się od 500 dolarów bez ograniczenia maksymalnego poziomu.

Od 1 lipca 2010 roku w Pekinie najniższe wynagrodzenie jest wyższe o 160 juanów (23,5 dolara), zaś stawka godzinowa wzrosła z 9,6 juana (1,4 dolara) do 11 juanów (1,6 dolara). Po podwyżce najniższa płaca wzrosła z 800 juanów (117 dolarów) do 960 juanów (140 dolarów).  Zmiana wysokości wynagrodzenia obejmuje ponad 100 tys. pracowników.

 

Samodzielna działalność

Obecnie w prawie chińskim nie ma żadnego nakazu prawnego, by lub zagraniczny musiał utworzyć spółkę wyłącznie z chińskim partnerem. Uwaga ta także dotyczy wszelkich planowanych przedsięwzięć o dużym zaangażowaniu technologicznym oraz miejsca jego prowadzenia. W przeszłości była to jedyna możliwość wejścia na rynek chiński. Tajemnicą poliszynela jest to, że najbardziej przychylnie traktowane są mieszane chińsko-zagraniczne przedsięwzięcia, a najlepiej takie, gdzie w grę wchodzą nowoczesne technologie.

Dziś prawo chińskie zezwala podmiotom zagranicznym na uruchomienie w strefie rozwoju technologiczno-gospodarczego samodzielnej działalności gospodarczej w postaci WFOE - Wholly Foreign-owned Enterprise (przedsiębiorstwa z całkowitą własnością zagraniczną) oraz FICE – Foreign Invested Commercial Enterprise (przedsiębiorstwa handlowe z udziałem zagranicznym). Pierwszy typ przewidziany jest dla działalności produkcyjnej i montażowej. Drugi zaś dodatkowo może prowadzić działalność handlową.

Samodzielna działalność inwestora zagranicznego na chińskim rynku w formie przedsiębiorstwa z całkowitą własnością kapitału zagranicznego (WFOE) niesie ze sobą wiele korzyści jak i wad.  Trzeba pamiętać, że Chińczycy bardzo cenią sobie zaufanie i oddanie. Odwdzięczają się tym samym. Mimo to trudno jest cudzoziemcowi wtopić się w lokalne środowisko w Chinach tak, by zapomniano skąd on pochodzi. To samo dotyczy przedsiębiorstw. Dlatego w stu procentach zagraniczna pozostanie w świadomości Chińczyków obca. Nawet płacenie wysokich podatków, utrzymywanie wysokiego zatrudnienia czy inwestowanie lokalnie w różnego rodzaju projekty społeczne, gospodarcze, kulturalne nie będzie miało wpływu na zmianę ich poglądu na nas w tym zakresie. Pomimo tego eksperci uważają, że korzyści przewyższają straty. Najważniejsze zalety WFOE to:

  • niezależność i wolność realizowania własnej strategii bez udziału chińskiego partnera,
  • zdolność do pełnej formalnej działalności gospodarczej włącznie z wystawianiem faktur w juanach oraz dokonywania i otrzymywania innych płatności w chińskiej walucie,
  • zdolność do przeliczania zysków w juanach na dolary lub inną walutę (np.: euro) i przekazywanie ich do spółki matki poza terytorium Chin,
  • pełna kontrola nad i technologią,
  • nie są potrzebne licencje na import/eksport własnych produktów,
  • pełna kontrola nad zasobami ludzkimi,
  • samodzielne zarządzanie i decydowanie o kierunku rozwoju.

 

Zakładając WFOE należy pamiętać o ważnym szczególe. Jeśli już w Chinach działa nasze biuro przedstawicielskie lub filia naszej firmy, to utworzenie samodzielnej spółki nie rodzi automatycznego skutku w postaci przekształcenia ich w oddziały WFOE. Prawo chińskie w takiej sytuacji uznaje każde z nich za odrębny podmiot. Uwaga ta ma znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdybyśmy chcieli między nimi się rozliczać finansowo w oparciu o korzystniejsze regulacje dla WFOE.

Spółka typy Foreign Invested Commercial Enterprise – FICE) jest odmianą WFOE (potocznie jest określana jako Trading WFOE). W tym przypadku dozwolona jest zarówno sprzedaż detaliczna, hurtowa oraz franczyza. Gdyby jednak przedmiotem WOFE/FICE miałoby być produkowanie lub sprzedawanie towarów uznawanych za strategiczne lub zastrzeżone, to dla tego rodzaju działalności konieczne jest uzyskanie zgody na szczeblu właściwych ministerstw w Pekinie. Zakres przedmiotowy WFOE jest określony w pozwoleniu na działalność. Istnieje możliwość poszerzenia aktywności biznesowej. W tym celu trzeba wystąpić z wnioskiem do odpowiedniego organu o zmianę. W prawie chińskim nie obowiązuje instytucja zgłoszenia, gdzie po spełnieniu określonych przesłanek i złożeniu do urzędu dokumentów można podjąć działalność bez czekania na zgodę. Dopiero z chwilą otrzymania zaświadczenia o rejestracji zmian można produkować, handlować lub świadczyć usługi Przedsiębiorstwo, będące w pełni własnością kapitału zagranicznego, na rynku chińskim może działać jedynie jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dotyczy to także FICE.

Od października 2009 roku dla WFOE standardowo wymagany jest kapitał w wysokości 140 tys. dolarów. By zarejestrować spółkę należy wpłacić nie mniej niż 20 procent. Resztę kapitału w ciągu dwóch lat. W rozbiciu na rodzaj aktywności wymagania kapitałowe wyglądają następująco:

  • konsulting       100 tys. – 500 tys. juanów(14,7 tys. – 73,7 tys. dolarów)
  • usługi              100 tys. – 500 tys. juanów (14,7 tys. – 73,7 tys. dolarów)
  •        100 tys. – 500 tys. juanów (14,7 tys. – 73,7 tys. dolarów)
  • FICE                 500 tys. – 1 mln juanów (73,7 tys. 147 tys. dolarów)
  • spożywczy       500 tys. – 1 mln juanów (73,7 tys. 147 tys. dolarów)
  • napoje             500 tys. – 1 mln juanów (73,7 tys. 147 tys. dolarów)
  • produkcja        1 mln juanów – 140 tys. dolarów.

W niektórych miejscach Chin mogą obowiązywać niższe poziomy.

Do firmy z całkowitą własnością kapitału zagranicznego mają zastosowanie stawki podatkowe od 15 do 25 procent. Zależy to od tego, gdzie jest spółka zarejestrowana i w jakiej działa branży.Wszystkie przedsiębiorstwa są zobowiązane do składania miesięcznych i kwartalnych sprawozdań do właściwego Administration Department (TAD).Po zakończeniu roku należy przeprowadzić audyt finansowy spółki, z którego raport (Annual Audit Report) należy złożyć w TAD. Nie dopełnienie tego obowiązku skutkuje karą grzywny.

Prawo chińskie zezwala na transfer za granicę zysków i dywidendy z WFOE wyrażonych w walucie obcej. Nie wymaga to uprzedniego zezwolenia State Administration of Foreign Exchange (SAFE). Szczegółowe zasady dokonywania tych transakcji są w przepisach o WFOE i w konkretnym pozwoleniu na działalność.

Funkcjonowanie WFOE jest ograniczone czasowo. Pozwolenie na samodzielne działanie udzielane jest zazwyczaj na okres od 15 do 30 lat. może być wydłużony do 50 lat w następujących przypadkach:

  • kwota inwestycji jest duża,
  • okres budowy jest długi a niski zwrot inwestycji,
  • produkcji wysokiej klasy produktów;
  • produkcji w oparciu o zaawansowane technologię,
  • produkowania towarów konkurencyjnych w skali międzynarodowej.

Rada Państwa (rząd centralny) może wydłużyć działanie WFOE na okres większy niż 50 lat. Zamknięcie przedsiębiorstwa z całkowitą własnością kapitału zagranicznego może być skutkiem samodzielnej decyzji spółki lub w przypadku zaistnienia okoliczności przewidzianych prawem. Mogą to być: brak zdolności do dalszego działania, ciężkie straty, siła wyższa lub inne.

 

Procedura tworzenia spółki typy WFOE/FICE

Z inicjatywą wychodzi zagraniczna , nawet jeśli w tym przedsięwzięciu będzie partner chiński. Jeśli wartość inwestycji nie przekracza 30 mln dolarów to wszelkie formalności załatwia się na poziomie miasta lub prowincji, chyba że jej przedmiotem są obszary uważane za strategiczne.

Na początku należy złożyć list intencyjny, który jest czymś w rodzaju propozycji dla strony chińskiej. Dlatego należy w nim opisać charakter całego przedsięwzięcia (przedmiot, podmioty, struktura organizacyjno-prawna, kapitał, finansowanie, opis stosowanych technologii itp.) oraz załączyć odpisy dokumentów. List ten zostaje przekazany przez organ przyjmujący do innych urzędów. Po 20 dniach winna być wydane zaświadczenie o przyjęciu projektu planowanego przedsięwzięcia.

Na tym etapie należy opracować studium wykonalności. W nim opisuje się całe planowane przedsięwzięcie: struktura i forma spółki, kapitał założycielski, przedstawiciel prawny, wykonawca przedsięwzięcia (czyli osoba odpowiedzialna za przygotowanie dokumentów i ich realizację) organy i ich skład personalny z imienia i nazwiska, ich dane adresowe w Polsce i Chinach, sposób finansowania, system zarządzania, przedmiot działalności, system sprzedaży, transportu, zaopatrzenia, technologie (rzecz jasna nie należy ujawniać szczegółów technicznych ani innych, które mogą narazić firmę na szkodę), planowane zatrudnienie i przewidywane możliwości jego zwiększenia, sprawy socjalne, system wynagrodzeń, urlopy, zasady BHP, zapotrzebowanie na media (prąd, gaz, woda) i inne. Ponadto w opisie należy przedstawić harmonogram wykonawczy, czyli czas budowy fabryki oraz infrastruktury. Po napisaniu studium wykonalności przygotowuje się projekt umowy spółki WFOE/FICE, której postanowienia nie mogą być sprzeczne z prawem chińskim.

fot. A.Afandi/sxc.hu

Zaświadczenie o zatwierdzeniu projektu (list intencyjny), studium wykonalności, najmu (dzierżawy), pisemny wniosek o utworzenie WOFE/FICE, zobowiązanie działania, lista zarządu, pełnomocnictwo przedstawicieli prawnych, dowód zdolności kredytowej, projekt umowy spółki oraz pozostałe wymagane dokumenty przedkładane są odpowiednim organom do aprobaty. Na tym etapie prowadzone są negocjacje, czyli uzgadnianie z urzędami i urzędnikami szczegółów całego przedsięwzięcia. Winny się one zakończyć wydaniem pozwolenia na działalność.

Na tej podstawie wydawany jest przez odpowiedni urząd - Approval Certificate. Po jego otrzymaniu trzeba dokonać szeregu rejestracji: podatkowej, celnej, walutowej. Fakt pobytu wymaga zarejestrowania się w Biurze Bezpieczeństwa Publicznego. Konieczne jest także zgłoszenie siebie i innych osób do urzędu pracy. Dopiero po tych etapach można otworzyć konto banku. Należy podkreślić, że nie można, ani zacząć budować, ani podejmować żadnych działań aż do chwili zakończenia całej procedury.

Prowadzenie biznesu w Chinach wydaje się, z punktu widzenia małej lub średniej polskiej firmy bardzo skomplikowane. Warto jednak podjąć wysiłek i ryzyko, bowiem zdobycie tylko 1 proc. chińskiego rynku oznacza dotarcie do aż 13,5 mln konsumentów.

:Jacek Strzelecki 

Dziennikarz, prawnik, sinolog. Od 1997 zajmuje się gospodarką, finansami i prawem Chin. Obecnie dziennikarz miesięcznika „Gazeta Bankowa”. kilkuset tekstów na temat chińskiej gospodarki i finansów oraz rozmówek polsko-chińskich: „Jak to powiedzieć po chińsku” dla wydawnictwa Powszechna oraz poradnika „Jak robić interesy w Chinach” Almanach Eksportera 2009 dla Domu Wydawniczego KIG. W 2010 roku wyróżniony w VIII edycji konkursu NBP dla dziennikarzy o nagrodę im. Władysława Grabskiego. Napisz do autora

 


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2019 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości