Portal Finanse Firma Klastry Instytucje Promocja Polityka
Newsy
2012/03/29 09:58:49
Strategia innowacji i badań na rzecz rozwoju w Wielkiej Brytanii

Wielka Brytania, która już dziś posiada reputację państwa innowacyjnego, ma potencjał, by stać się pod tym względem światowym liderem. W rywalizacji o zdobycie tytułu kraju najbardziej nowatorskiego, Wielka Brytania będzie musiała zmierzyć się, nie tylko ze starymi liderami takimi jak USA czy Japonia, ale również z państwami BRIICS (Brazylia, Rosja, Indie, Indonezja, Chiny i Republika Południowej Afryki). Do zwycięstwa doprowadzić ma ją przedstawiona w grudniu 2011 „Strategia innowacji i badań na rzecz rozwoju”.

nie śpi

Rząd Wielkiej Brytanii ma ambitną wizję przekształcenia swojego kraju w dynamiczną, zrównoważoną, konkurencyjną i stabilnie rozwijającą się gospodarkę, opartą o inwestycje i sprzedaż produktów i usług wykorzystujących najnowsze technologie. Inne państwa już dawno to zrozumiały: tylko innowacje gwarantują sukces gospodarczy. Oczywiście system innowacji Stanów Zjednoczonych (najbardziej innowacyjnej gospodarki świata) różni się od tego w Japonii czy Niemczech, a jednak wszystkie trzy prowadzą w światowych rankingach.

W USA główną rolę odgrywa rząd, zapewniając odpowiednie warunki do tworzenia innowacji. Innowacjom pomaga też kultura przedsiębiorczości, która jest ściśle powiązana z klastrami, takimi jak choćby Dolina Krzemowa. Kreowaniu nowych rozwiązań służy obecność i dostępność aniołów biznesu, firm i innych prywatnych i publicznych form inwestowania, które aktywnie wspierają rozwój start-upów. Rządowy system innowacji zakłada wsparcie na każdym etapie tworzenia nowatorskiego rozwiązania, zapewniona jest ochrona własności intelektualnej, a także szereg publicznych programów finansowania innowacji.

Japoński system innowacji również opiera się o działania rządu, który podobnie jak tamtejszy przemysł, jako strategiczne priorytety swoich działań postrzega badania i innowacyjność. Znaczącą rolę odgrywają wielkie przedsiębiorstwa, których wkład w finansowanie badań sięga 80% całkowitych wydatków na ten cel w Japonii. Jeszcze w latach 80-tych XX wieku większość prowadzonych przez nie badań miała miejsce wewnątrz firmy, obecnie coraz częściej odbywa się we współpracy z uniwersytetami i innymi instytucjami naukowo-badawczymi.

System niemiecki opiera się w głównej mierze o ciężki przemysł i produkcję dóbr o wysokiej wartości dodanej. Jego istotną cechą jest decentralizacja – poszczególne landy mają własne strategie wspierania innowacyjności, co przekłada się na ich konkurencyjność, zróżnicowanie między regionami i rozwój klastrów.

Także szybko rozwijające się kraje, jak Brazylia i Chiny, uwzględniają w swoich politykach ekonomicznych innowacje. Chiny już dziś zajmują drugie miejsce pod względem inwestycji w B+R, a w krajach BRIICS w tej chwili 30% całkowitej produkcji sprzedanej stanowią wysokie technologie (w porównaniu do 25% w krajach OECD). Wokół Sao Paulo, Seulu i Szanghaju powstają nowe centra nauki, a azjatyckie uczelnie wyższe, takie jak np. Uniwersytet w Hong Kongu, stają się wiodącymi ośrodkami.

Te najsilniejsze gospodarki świata, mimo różnic, mają pewne cechy wspólne. Ich najważniejszą zaletą jest zdolność do podejmowania długoterminowych i ryzykownych inwestycji mających na celu realizację nowych koncepcji. Ważna jest także gotowość do inwestowania zarówno w badania stosowane, których wyniki są związane z zastosowaniem praktycznym w biznesie, jak i w badania podstawowe, czyli takie, które Anglicy określają mianem „blue skies research” – prowadzone z czystej ciekawości badacza, dla dogłębnego poznania pewnych zagadnień. Te drugie są szczególnie istotne – właśnie one przyciągają najlepszych naukowców na świecie, pozwalają też na nowatorskie, łączące różne dziedziny spojrzenie na problemy.

Sposób działania tego mechanizmu dobrze ilustruje przykład firmy Blackford Analysis. Ponad 11 lat temu profesor Alan Heavens z Uniwersytetu w Edynburgu poszukiwał sposobu na określenie wieku gwiazd w odległych galaktykach. W tym celu opracował matematyczny algorytm, który pozwalał na przetworzenie olbrzymich ilości danych potrzebnych dla rozwiązania problemu w sposób o wiele szybszy niż dotychczas stosowane metody. Profesor szybko doszedł do wniosku, że jego metoda może znaleźć zastosowanie także w innych niż astronomia dziedzinach, takich jak medycyna, gdzie może zostać wykorzystana do analizy wyników rezonansu magnetycznego. W ten sposób rezultaty badań prowadzonych wyłącznie dla poszerzenia wiedzy znalazły praktyczne zastosowanie na rynku jako opatentowana pod nazwą MOPED.

Imperium kontratakuje

W dzisiejszych czasach, kiedy to innowacyjność jest kluczowym czynnikiem rozwoju gospodarczego, tempo rozwoju krajów BRIICS pozostawia Wielkiej Brytanii tylko jedną drogę: bycie jeszcze bardziej innowacyjną. Najważniejszą rolę ma tu do odegrania sektor prywatny – brytyjskie przedsiębiorstwa muszą inwestować więcej w nowatorskie rozwiązania, zwłaszcza że badania pokazują, iż innowacyjne firmy rozwijają się dwa razy szybciej, i to zarówno pod względem zatrudnienia, jak i sprzedaży, od przedsiębiorstw, które innowacji nie wprowadzają. Jednak i władze krajowe muszą podjąć pewne kroki, by zapewnić najlepsze możliwe warunki dla przedsiębiorców, inwestorów i twórców innowacji.

By wzmocnić innowacyjność, rząd będzie musiał m.in. zapewnić najwyższej jakości infrastrukturę, dobrze wykwalifikowanych pracowników, ułatwić dostęp do finansowania, zmienić i uprościć przepisy prawa. Dzisiejsze regulacje często okazują się zabójcze dla kreatywnych firm.

-Jeśli chcemy zachęcić firmy do większej innowacyjności, musimy im to ułatwić. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy nowe firmy przegrywają z już istniejącymi tylko ze względu na przepisy prawa. W Wielkiej Brytanii, zresztą podobnie jak w Polsce, jest tak, że wiele proponowanych rozwiązań nie jest zgodnych z regulacjami – po prostu nie zostały przewidziane w momencie tworzenia ustaw, które miało miejsce na długo przed rozwojem chociażby Internetu – zauważa Rafał Kućmański, ekspert ds. polityki klastrowej.

Trudności związane z przepisami prawa doprowadziły do upadku już niejedną koncepcję, jak chociażby internetową platformę umożliwiającą bezpośredni nieruchomościami, co pozwalało na uniknięcie kosztów prowizji pobieranych przez agencje. Krajowe regulacje dotyczące handlu nieruchomościami traktowały tę platformę jako zwykłe biuro zajmujące się tego transakcjami, ich nowoczesne podejście okazało się niezgodne z przepisami i platforma musiała zakończyć swoje działanie. Aby zapobiec tego typu sytuacjom w przyszłości, wezwano inwestorów, badaczy i przedsiębiorców do wskazania, jakie zasady i regulacje blokują innowacyjność, powstawanie nowych modeli biznesowych lub ograniczają konkurencję –na korzyść tradycyjnych modeli.

Nauka jest kluczem

Duże znaczenie w budowaniu innowacyjnej potęgi Wielkiej Brytanii będą mieć tamtejsze bardzo silne instytucje naukowo-badawcze, które prowadzą badania w ponad 400 różnych dziedzinach. Ponad 14% najczęściej cytowanych opracowań na świecie jest autorstwa brytyjskich badaczy.W strategii wskazano 4 główne obszary, w których powinny zostać skoncentrowane prace badawczo-rozwojowe w nadchodzących latach. Już teraz niemal jedna trzecia wszystkich inwestycji w B+R ma miejsce w sektorze life science, a do 2016 roku sektor otrzyma dofinansowanie rzędu 200 mln £ na badania m.in. nad terapią z zastosowaniem komórek macierzystych. Wśród kluczowych branż znalazła się także produkcja towarów o dużej wartości dodanej (np. samoloty, elektronika), nanotechnologia oraz technologie cyfrowe.

Dla wsparcia nauki zostaną utworzone tzw. Katapulty. Będzie to sieć 6 centrów naukowych, z których każde koncentrować się będzie na innej dziedzinie. Do tej pory powstały już 3 takie ośrodki działającew obszarach: produkcji dóbr o wysokiej wartości dodanej (którego zadaniem będzie wspieranie kluczowych sektorów przemysłu), terapii komórkowej i morskiej energetyki wiatrowej (prace tego centrum skoncentrowane będą na możliwościach komercjalizacji technologii wykorzystania takiej energii). Zakres zainteresowań pozostałych trzech centrów będzie ogłoszony później. Brytyjczycy wiedzą, że oprócz inwestowania w już zidentyfikowane jako kluczowe branże, konieczne będzie poszukiwanie nowych technologii w innych dziedzinach. Niezwykle istotne będzie zatem, by jak najszybciej być w stanie dostrzec nowe możliwości, zaktywizować środki i wykwalifikowane kadry.

Razem można więcej

Wiemy, że jako czynnik motywujący jest istotna zarówno dla zapewnienia wysokiej jakości badań, jak i zwiększenia innowacyjności biznesu. Mimo to uważamy, że jeszcze ważniejsza jest współpraca. Dlatego jednym z najważniejszych elementów strategii jest współpraca z krajami BRIICS – podkreślił brytyjski minister biznesu, innowacji i zdolności, Vince Cable, podczas grudniowej prezentacji strategii. Zadaniem rządu będzie stworzenie takiego środowiska, w którym najlepsze innowacyjne pomysły będą rozwijane, niezależnie od ich pochodzenia. Brytyjskie instytucje naukowe współpracują z ośrodkami z całej Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych, ale geografia innowacji wymaga poszukiwania możliwości w nowych miejscach, zarówno naukowych, jak i biznesowych.

Wielka Brytania będzie zatem współpracować z Chinami poprzez wspólną pilotażową inicjatywę wspierającą dwustronne projekty naukowe. Jej celem jest wypracowanie mechanizmów wsparcia dużych, długoterminowych partnerstw między brytyjskimi a chińskimi ośrodkami naukowymi. Współpraca z Indiami objęła m.in. utworzenie (w lutym 2012 r.) Brytyjsko-Indyjskiej Ministerialnej Rady ds. Innowacji, która w swoich działaniach koncentrować się będzie na zwiększaniu zaufania i zainteresowania wspólnymi działaniami w obszarze innowacji. Kooperacja z Brazylią koncentruje się natomiast na nauce i szkolnictwie wyższym i przybrała, jak dotychczas, formę m.in. porozumienia ministrów szkolnictwa wyższego obu krajów, dotyczącego stypendiów dla studentów brazylijskich na kształcenie się na Wyspach i wymiany naukowej między uczelniami.

Obok internacjonalizacji podjęte zostaną liczne działania na poziomie krajowym. Także tutaj rząd brytyjski będzie koncentrował się na wspieraniu współpracy, głównie w ramach klastrów. Rolą władz krajowych będzie przede wszystkim likwidowanie barier dla powstawania nowych klastrów i wspieranie rozwoju starych. W Wielkiej Brytanii istnieje wiele klastrów światowej klasy, takich jak Cambridge działający w branży IT czy life science. Konkretnym narzędziem wspierania innowacyjnych klastrów będzie Launchpad stworzony przez Technology Strategy Board. Launchpad to mechanizm finansowy, który do tej pory został z sukcesem wykorzystany w TechCity UK – londyńskim klastrze wysokich technologii, zrzeszającym ponad 600 firm. W ramach konkursu, mającego na celu wsparcie innowacyjnych start-upów w tym klastrze, dofinansowanie uzyskało 18 firm. Launchpad zostanie rozszerzony na inne klastry, zarówno istniejące już od dawna, jak mediowy w Manchesterze czy biotechnologiczny w Cambridge, oraz te, które dopiero powstają.

Naukowa i technologiczna potęga rozwiniętych krajów, takich jak Wielka Brytaniaczy Stany Zjednoczone, była budowana przez stulecia. Tymczasem inne państwa, takie jak Chiny czy Indie, są w czołówce zaledwie od kilku dekad. Redefinicja światowej mapy wpływów w dziedzinie innowacji wymaga zbudowania nowych relacji, umożliwiających lepsze wykorzystanie możliwości, jakie daje rozwój technologii. W przyszłości głównym celem brytyjskiej polityki innowacyjnej i klastrowej powinno stać się rozwinięcie nowych form międzynarodowej współpracy, w której rząd Wielkiej Brytanii będzie odpowiadał za promowanie na świecie ekspertów z tego kraju i przeprowadzanych przez nich badań. Będzie to niezbędne tym bardziej, że coraz wyraźniej zarysowuje się internacjonalizacji innowacyjnego przemysłu. Następuje to głównie za sprawą innowacyjnych firm z sektora MSP, które w różnych miejscach na świecie poszukują współpracowników do przeprowadzania badań i rozszerzania dostępu do światowego rynku. By pozostać w czołówce, Wielka Brytania musi przygotować się na wiele lat ogromnego wysiłku i inwestycji. Tylko to pozwoli jej na zwiększenie innowacyjności gospodarki, bez czego na pewno nie uda jej się konkurować na rynku globalnym.

 

Autor: Katarzyna Kaczyńska, Katarzyna Trzeciak

 

 

Informacja została przygotowana w ramach przedsięwzięcia PARP: „Polskie klastry i polityka klastrowa”.

 „Przedsięwzięcie PARP jest współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu systemowego PARP „Rozwój zasobów ludzkich poprzez promowanie wiedzy, transfer i upowszechnianie innowacji” z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, poddziałanie 2.1.3.”

Autor:Zespół Redakcyjny  


powrót | do góry | strona główna | kalendarium | regulamin serwisu | pliki cookies | kontakt
Portal jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

© 2005-2019 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości